«Flavio Josefo»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
t (bizialdia)
{{Biografia_infotaula_automatikoa}}
[[Fitxategi:Josephusbust.jpg|thumb|Flavio Joseforen ustezko erromatar erretratua.]]
'''Tito Flavio Josefo''' ([[{{lang-la|Titus Flavius Josephus}}; {{lang-el|Φλάβιος Ἰώσηπος}}; 37]] edo [[38]]{{circa}} 100), '''Yosef ben Matityahu''' ({{lang-[[Erroma]]he|יוסף [[101]]בן מתתיהו}}, ''Yosef ben Matityahu''; {{lang-el|Ἰώσηπος Ματθίου παῖς}}),<ref>{{erreferentzia|abizena1=Douer|izena1=Alisa|izenburua=Egypt - The Lost Homeland: Exodus from Egypt, 1947-1967 - The History of the Jews in Egypt, 1540 BCE to 1967 CE (Arabische Welt - Arab World)|urtea=2015|argitaletxea=Logos Verlag|isbn=3832540520|orrialdea=277}}</ref> jaioa, historialari [[judu]] [[farisear]] bat izan zen, apaiz familiakoen ondorengoa. Ekintza gizona, estadistaestatista eta diplomatikoa, juduen erromatarren aurkako matxinadaren buruzagietako bat izan zen. Preso egina eta [[Erroma]]ra eramana, [[Flaviar leinu]] inperialaren gogokoena izatera iritsi zen. Erroman, [[greziera]]z, bere lanik ezagunenak idatzi zituen: [[Juduen gerra]], [[Antigoaltasun juduak]] eta [[Apionen aurka]]. Judutarren kausari traidoretzat hartua eta juduek gorrotatua izan zen. Bere lana, erromatarrei eta kristauei esker mantendu da.
 
== Biografia ==
Flavio Josefo (antzinako [[greziera]]z Ἰώσηπος, Iốsēpos, [[hebreera]]z וסף בן מתתיהו) [[37]]. urte inguruan jaio zen [[asmonearasmondar]]ren monarkiarekin lotutako [[Judea]]ko apaiz familia batean. Bere jatorrizko izena Yosef bar Mattityahu edo Yossef ben Matityahou zen, hau da, Jose Matiasen semea, baina [[Vespasiano]]k erromatar hiritar bihurtu zuenean latindu egin zuen preso egin ondoren askatu zuen ongilearen familiarekin lotuz, ''Titus Flavius Josephus'' bezala. [[XVI. mendea|XVI.]] eta [[XVIII. mendea|XVIII.]] mendeetan Josefo modu ortografikoa nagusitu zen, Jose izeneko santuetatik bereizteko, ingelesek bere latindar izena zen Josephus bezala aipatzen duten arren.
 
Jada txikitatik bere oroimen ona eta ikaserraztasunagatik bereiztuberezitu zen, bere dohai intelektualak garatzea ahalbidetu ziona. [[64]]an erromatarren aurkako juduen matxinadetan preso hartuak izan ziren bere lagunak ziren apaiz batzuk askatzeko [[Neron]]i eskatzeko [[Erroma]]ra joan zen, honegatik auzipetua eta gartzelaratuakartzelatua izan zelarik. Hala ere, laster askatua izan zen enperadorearen emaztea zen [[Sabina Popea]]ren laguntzari esker.
 
[[Jerusalem|Jerusalenera]] itzuli ondoren, [[66]]an [[Judutar Matxinada Handia]] gertatu zen. Jerusalengo [[Sanedrin]]ak [[Galilea]]ko komandante buruzagi izendatu zuen, bere administrazioa eta defentsa antolatuz. [[67]]ko udan kapitulatu zuen, ia garaitezinagaraiezina zen [[Jotapata]] gotorlekua ia sei astez defendatzen aritu ondoren. Bere herkideherrikide gehienak hilak izan ziren eta Josefo harrapatua eta une horretan generalajenerala zen [[Vespasiano]]ren aurrera eramana izan zen. Honen aurrean bere prestakuntza handia erakutsi zuen eta laster enperadorea izango zela iragarri zion, iragarpena bete zenean barkamena lortu zuelarik. Honela, Josefo Flavio Josefo deitzera pasa zen, [[69]]an askatua izan zelarik.
 
Josefo Vespasianoren seme zen [[Tito]]ren segiziora batu zen [[70]]ean Judearako bere martxan, Jerusalenen eta [[Jerusalemgo tenplua|Bigarren Tenpluaren]] suntsiketaren lekuko zuzena izanez eta bi alderdien arteko bitartekari bezala arituz.
 
== Pentsamendua ==
Flavio Josefok ez du hebrear mundua grekoerromatarekingreko-erromatarekin asimilatzea bilatzen, baizik eta bere duintasunaren errekonozimendua. Bere metodoari buruz honako hau diosku: "nik uste dut ekintzen benetako interpretazioa ekintzetatik euretatik ateratzea nahi baldin bada, eta ez iritzi soilak jarraitu, egokiena erabat kontrakoa da (herri ez greziarren lekukotzak ez mespretxatzea)" ([[Antigoaltasun juduak]], 6). Gure egile honek ausardia gertaera historikoetan funtsezko indar bat dela uste du, adibidez: "ez zuten nire aurka pentsatu zutena lortu, nik amarru hobe batekin aurre egin bait nien" (Autobiografia, LV). Fortunaren indarrean sinesten zuen arren, ez zen sineskeriazalea "eta sorgin izatearen leporatzearen zentzugabekeria barregarri uzten nuen, erromatarrek euren etsaiak azti eta sorginen bidez garaitu ahal izango balituzte horrenbeste milaka soldadu ez zituztela mantenduko adieraziz" (Autobiografia, XXI).
 
== Lana ==
* [[Flavio Joseforen problema]]
* [[Flaviar lekukotza]]
 
== Erreferentziak ==
{{erreferentzia_zerrenda}}
 
== Kanpo loturak ==
{{commonscommonskat}}
{{wikisource}}
* {{es}}[http://sapiens.ya.com/jrcuadra/resumen.htm Flavio Josefo eta El Escorial monasterioa]
169.500

edits