«Mesopotamia»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
* [[Nabu]], idazkeraren jainkoa
}}
Babiloniarren ustez, astroek finkatzen eta gidatzen zuten giza bizia; haien iritziz, taula astrologikoa egitea zen zientziaren helburu nagusia. Hori dela-eta, babiloniar astronomoek izugarrizko eragin handia lortu zuen gizakiengan. Igartzapenak nola egin behar ziren ikasteko, literatura astrologiko eta astronomikozko idazkiak zeuden tenplo bakoitzeko bibliotekan. Astrologiaren gailurra [[K. a. 540]] aldean izan zen, hau da, [[kaldea]]rrek herrialdea hartu ondoren.<ref name="bandres"></ref>
 
[[Magia]], dirudienez, hasieran sinpatikoa zen, hau da, gizakiek Natura menderatzeko lortu nahi zituzten fenomenoak imitatzen zituzen. Hortik, misterio-erritoak sortu ziren. Geroagoko beste garai batean, horiei buruz pentsatzerakoan Naturaren indarrak nolabaiteko izaki biziak zirela imajinatu zuten. Orduan, aspaldi-aspaldiko errito magikoak zeremonia bihurtu ziren, jainkoak sortuz.<ref name="bandres"></ref>
 
Babiloniarren ustez, astroek finkatzen eta gidatzen zuten giza bizia; haien iritziz, taula astrologikoa egitea zen zientziaren helburu nagusia. Hori dela-eta, babiloniar astronomoek izugarrizko eragin handia lortu zuen gizakiengan. Igartzapenak nola egin behar ziren ikasteko, literatura astrologiko eta astronomikozko idazkiak zeuden tenplo bakoitzeko bibliotekan. Astrologiaren gailurra [[K. a. 540]] aldean izan zen, hau da, [[kaldea]]rrek herrialdea hartu ondoren.<ref name="bandres"></ref>
 
== Gizartea ==
Mesopotamiako gizarte-egitura hierarkikoa zen:<ref name="dayli">{{erreferentzia|izena= Joshua J. |abizena= Mark |url=https://www.ancient.eu/article/680/daily-life-in-ancient-mesopotamia/ | izenburua=Daily Life in Ancient Mesopotamia |sartze-data=2018-5-28 |argitaletxea=Ancient History Encyclopedia, ancient.eu}}</ref>
Hiri-estatu bakoitzean ''patesi'' edo printze-apaiza zegoen agintari. Ura zen agintari zibil nagusia eta herriko tenpluaren eta ondarearen arduraduna. ''Patesiak'' hiriko jardun guztiak zuzentzen zituen jauregitik: ura nekazarien artean banatzea, ubideak eta tenpluak zaintzea, hiria babestea, justizia betetzea, eta abar.
* Piramidearen gailurrean zegoen hiri, eskualde edo inperioko erregea. Jainkoekin harreman berezia zuela uste zuten, baina ez zuten inoiz jainkotzat hartu, jainkoen eta menpekoen arteko bitartekotzat baino. Erregeak arrakasta izateak erakusten zuen jainkoak alde zituela. Errate baterako, [[Sargon Akadekoa]] agintari gogoangarri bilakatu zen, inperioa handitzea lortu zuelako; haren garaipen militarrek agerian utzi zuten herritarren aurrean jainkoek laguntzen ziotela.
 
* Gizarteko goiko mailan, ''patesiaren'' nobleak eta apaizak zeuden. Azken hauek aginte ekonomiko eta sozial ikaragarria izan zuten, tenpluen jabetza handiak kudeatu eta zergak biltzen zituztelako.
Aginte osoa eta [[despotismo|despotikoa]] zeukan arren, inoiz ez zuten jainkotzat hartu, jainkoen eta menpekoen arteko bitartekotzat baino. Denborarekin ''patesiak'' errege titulua hartu zuen.
 
* Erdiko mailan, merkatariak eta funtzionarioak zeuden, eskribak nabarmentzen zirela. Eta nekazariek eta eskulangileek gizarteko beheko maila osatzen zuten. Esklaboak [[Antzinako Egipto|Egipton]] baino gehiago ziren eta lanik gogorrenak eta arriskutsuenak betetzen zituzten.
Gizarteko goiko mailan, ''patesiaren'' nobleak eta apaizak zeuden. Azken hauek aginte ekonomiko eta sozial ikaragarria izan zuten, tenpluen jabetza handiak kudeatu eta zergak biltzen zituztelako.
 
Erdiko mailan, merkatariak eta funtzionarioak zeuden, eskribak nabarmentzen zirela. Eta nekazariek eta eskulangileek gizarteko beheko maila osatzen zuten. Esklaboak [[Antzinako Egipto|Egipton]] baino gehiago ziren eta lanik gogorrenak eta arriskutsuenak betetzen zituzten.
[[Fitxategi:PLATE3BX.jpg|250px|right|thumb|Soldaduak [[Asiria|asiriarrek]].]]
Hiru motatan banatzen zen lurraren jabegoa
 
31.494

edits