«Internazionala»: berrikuspenen arteko aldeak

[[Fitxategi:Internationalen-menander.jpg|right|thumb|200px|''Internazionala''-ren partitura suedieraz.]]
 
'''''Internazionala''''' edo '''''Herriartea''''' ([[frantses]]ez ''L'Internationale'') mundu osoko [[langile mugimendu]]aren abestirik famatuena da. Nazioarteko langileriaren [[ereserki]]tzat hartzen da eta alderdi [[komunismo|komunista]] eta [[sozialismo|sozialista]] gehienek ere beren ereserkitzat dute. Letra originala, frantsesez, [[Eugène Pottier]]rek idatzi zuen 1871n. 1888an [[Pierre Degeyter]]rek musika ezarri zion.
 
== Doinua ==
1888an [[Pierre Degeyter]]rek musika ezarri zion. Doinuak [[Zortziko txiki|zortziko txikiko]] [[Bertso|bertsokerarekin]] bat egiten du, eta Bertsozale Elkartearen datubasean jasoa dago<ref>{{Erreferentzia|izena=Xenpelar Dokumentazio Zentroa – Bertsozale|abizena=Elkartea|izenburua=Lantegira joanda - Doinutegia - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea|hizkuntza=eu|url=http://bdb.bertsozale.eus/web/doinutegia/view/2312-lantegira-joanda-internazionala|aldizkaria=bdb.bertsozale.eus|sartze-data=2018-05-29}}</ref>. Alegia, zortziko txikiko beste bertso batzuk zuzen zuzenean kantatu daitezke Internazionalaren doinuarekin, adibidez '[[Maritxu nora zoaz?]]'.
 
== Zabalkundea ==
1892an [[Bigarren Internazionala|II. Internazionalak]] ezagun egin zuen kanta eta ereserki gisa hartu zuen. 1910eko azaroaren 3an mundu osoko langileen ereserki bihurtu zen Copenhageko Kongresu Internazionalean. 1919an [[Vladimir Lenin]]ek ofizializatu egin zuen [[III. Internazionala|III. Internazionalean]] eta [[Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna|Sobietar Batasuneko]] ereserki nazional bihurtu zen, 1943. urtera arte. Munduko hizkuntza gehienetara itzulia izan da eta bertsio ugari egin dira, [[anarkismo|anarkistak]] eta sozialistak, esaterako.
 
== HitzakEuskarazko itzulpena ==
[[Euskara|Euskarazko]] [[Itzulpengintza|itzulpen]] hedatuena [[Gabriel Aresti|Gabriel Arestiri]] egozten zaio<ref>{{Cite book|hizkuntza=eu|izenburua=Itzulpenak (I)|urtea=1986|abizena=Gabriel|izena=Aresti|orrialdeak=|orrialdea=88|argitaletxea=Susa|ISBN=9787979210067|url=http://www.susa-literatura.eus/liburuak/best1077}}</ref>, baina zalantzak daude autoretza horri buruz<ref>{{Erreferentzia|izenburua=INDAZU ALBIRISTEA: INTERNAZIONALA|hizkuntza=es-ES|data=2014-04-30|url=https://errepublikaplaza.wordpress.com/2014/04/30/indazu-albiristea-internazionala/|aldizkaria=ERREPUBLIKA PLAZA|sartze-data=2018-05-29}}</ref><ref>{{Cite aldizkari|abizena=|izena=Argia|egile-lotura=|izenburua=Inernazionala|aldizkaria=Argia|argitaratze-lekua=|liburukia=|alea=1206|data=1986-07-24|urtea=|orrialdea=21|url=https://urkiza.armiarma.eus/urkiza/EBOW/FAKSIMILAK/za_1988_1208_1.jpg|sartze-data=2018-05-29|issn=}}</ref>. Ohiko bertsioan agertzen diren arkaismo edo ulermen zaileko termino batzuengatik (bereziki, ''indazu albiristea''), itzulpen alternatiborik eskatu duenik badago<ref name=":0" />. Hala ere, "indazu albiristea" daraman bertsioa egin da ezagunena, seguruenik.
 
=== Hitzak (jatorrizkoak eta euskaraz) ===
 
{|table class="wikitable" table
|-
! Jatorrizkoa (frantsesez)
! [[Gabriel Aresti]]renArestiren itzulpena
! Gabriel Arestiren beste itzulpen bat
! Beste itzulpen herrikoia
Sera le genre humain
|
 
Zutik lurrean kondenatu<br />
zaren langile tristea,<br />
Bihar izan dadin<br />
Internazionala<br />
pertsonaren adin².
pertsonaren adin²<ref>{{Cite book|hizkuntza=eu|izenburua=Itzulpenak (I)|urtea=1986|abizena=Gabriel|izena=Aresti|orrialdeak=|orrialdea=88|argitaletxea=Susa|ISBN=9787979210067}}</ref>.
|
 
Zutik! Munduko langileak,<br />
garai dezagun gosea!<br />
agintera zuzen;<br />
gure azken guda<br />
bizkor etorri zen.<br />
Oihuaren ederra,<br />
garbi eta ozen!<br />
Munduko langile guztiak<br />
bat egin gaitezen!
|
 
Zutik, munduko langileak!<br />
Zutik, ogirik gabeak!<br />
azken borrokara.<br />
Internazionala<br />
gure iraultza da<ref name=":0">{{Erreferentzia|izena=Leire|abizena=Narbaiza|izenburua=Euskarazko beste letra bat Internaziolarendako — Eibar.ORG {{!}} Eibarko peoria|hizkuntza=eu|url=https://eibar.org/blogak/leire/euskarazko-beste-letra-bat-internaziolarendako|aldizkaria=eibar.org|sartze-data=2018-05-28}}</ref>.
|-
| colspan="4" |
7.372

edits