«André-Marie Ampère»: berrikuspenen arteko aldeak

t
barne lotura zuzenketa
t (barne lotura zuzenketa)
{{biografia infotaula automatikoa}}
'''André-Marie Ampère''' ([[Lyon]], [[Frantzia]], [[1775]]eko [[urtarrilaren 20]]a - [[Marseilla]], [[Frantzia]], [[1836]]ko [[ekainaren 10]]a) fisikari eta matematikari [[frantzia]]rra zen, [[erradiazio elektromagnetiko|elektromagnetismoarenelektromagnetismo]]aren aurkitzaile nagusietako bat. Hainbat gailu ere asmatu zituen, hala nola [[solenoide]]a, [[telegrafo]] elektrikoa eta [[elektroiman]]a.
 
[[Nazioarteko Unitate Sistema]]ren [[intentsitate elektriko|korronte elektrikoaren]] [[Anpere]] unitatea bere omenez da.
[[1820]]ko [[irailaren 11]]n [[Hans Christian Ørsted]]en aurkikuntzaren berri izan zuenean, korronte elektrikodun eroaleak [[iparrorratz]]aren iparra desbideratzen zuela, Ampère berehala hasi zen lanean. Astebete geroago, [[irailaren 18]]an Ampèrek korrontedun kable paraleloek elkar erakartzen edo aldaratzen zutela frogatu zuen, korronteen noranzkoen arabera: noranzko berdinarekin erakartzen dira eta aurkako noranzkoarekin alderatzen dira.
 
1827an [[erradiazio elektromagnetiko|elektromagnetismo]]<nowiki/>aren teoria sortu zuen.
 
[[1836]]ko [[ekainaren 10]]ean hil zen [[Marseilla]]n.