«Kathleen Lonsdale»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
{{Biografia_infotaula_automatikoa}}
'''Dame Kathleen Lonsdale Yardley''' ([[Newbridge (Kildare konderria)|Newbridge]], [[Kildare]], Irlanda [[1903]]ko [[urtarrilaren 28]]a - [[Londres]], [[1971]]ko [[apirilaren 1]]a) [[irlandar]] jatorriko [[britainiar]] kimikaria izan zen. [[Kristalografia]] zientziaren aintzindaria, ikerkuntza oso garrantzitsuak burutu zituen estruktura molekularraren inguruan, [[bentzeno]]aren egitura finkatu zuen hain zuzen ere. Zientziari eskainitako ekarpenez gain, emakume zientzialari askok jarraitutako bidea ireki zuen; lehenengo irakasle emakumea izan zen [https://www.ucl.ac.uk/ University College London] unibertsitatean, [[Royal Society]]-ko lehenengo emakume kidea izan zen eta beste hainbat ohore lortu dituzituen.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Dame Kathleen Lonsdale DBE FRS {{!}} 175 Faces of Chemistry|hizkuntza=en|url=http://www.rsc.org/diversity/175-faces/all-faces/dame-kathleen-lonsdale-dbe-frs/|aldizkaria=www.rsc.org|sartze-data=2018-04-29}}</ref><ref name=":0">{{Erreferentzia|izenburua=Kathleen Lonsdale|hizkuntza=en|data=2018-04-17|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kathleen_Lonsdale&oldid=836902879|sartze-data=2018-04-29|encyclopedia=Wikipedia}}</ref><ref name=":1">{{Erreferentzia|izenburua=Woman of substance {{!}} News {{!}} Chemistry World|hizkuntza=en|url=https://www.chemistryworld.com/news/woman-of-substance-/3004326.article|aldizkaria=Chemistry World|sartze-data=2018-04-29}}</ref>
 
== Bizitzako lehen urteak ==
 
== Ikasketak eta ikerketak ==
Masterra egiten ari zelarik [[W. H. Bragg]] ezagutu zuen eta [[Zientzialari|ingeles zientzialari]] honi esker, gartzen hasi berria zen [[X izpi|X-izpien]] bidezko kristalografiaren zientzian murgildu zen. Bragg-en ikerkuntza taldera batu zen [[Royal Society]]-n eta bere gomendioak jarraituz, '''molekula organiko sinpleen egituren''' inguruan lan egin zuen. Baita, W. T. Astbury -ren '''X-izpien difrakzioaren teorian parte hartu''' zuen<ref name=":1" />.
 
1927.urtean Thomas Lonsdalerekin ezkondu eta Leeds-era bizitzera joan ziren. Leeds-eko Unibertsitatean X-izpien difrakzioaren inguruan lan egin zuen, baina baita zientziari eskainitako lanik esanguratsuena bete zuen. '''[[Bentzeno|Bentzenoaren]] egitura finkatu''' zuen, [[Kimika|kimikan]] azkeneko 60 urte horietan askotan eztabaidutako arazoa. [[C. K. Ingold]] kimikariak '''hexametilbentzeno''' kristalak eman zizkion ikertzeko eta  bere ikerketei esker, argi erakusten da [[bentzeno]] eraztuna laua dela: c-c arteko loturen luzera berdina da eta c-c-c lotura guztiek 120º-ko angelua osatzen dutela<ref>{{Cite web|url=|izenburua=Dame Kathleen Lonsdale DBE FRS|sartze-data=2013, abuztua|egunkaria=|aldizkaria=157 faces of chemistry|abizena=Banham|izena=Andrea|egile-lotura=Chemistry World article|hizkuntza=ingelesa|formatua=}}</ref>. Datu hau oso esanguratsua izan zen [[Kimika organiko|kimika organikoarako]].
 
== Bizitza pertsonala ==
Bere ikerketak hasi zituenean, Thomas Jackson Lonsdale ezagutu zuen, University Collgeko-en [[Ingeniaritza|ingeneritza]] ikaslea, ezagutu zuen. [[1927]].urtean ezkondu ziren eta hiru seme-alaba izan zituzten: Jane (1929), Nancy (1931) eta Stephen (1934). Bere senarrak garbi adierazi zuen Kathleen-etik gehien erakarri zuen gauza bere abilidade matematikoak izan zirela eta ez zela berarekin ezkondu etxeko garbitzaile bat edukitzeko.<ref>{{Cite web|url=http://www.herstory.ie/news/2017/4/27/dame-kathleen-lonsdale-scientist-educator-activist|izenburua=DAME KATHLEEN LONSDALE, DBE FRS|sartze-data=|egunkaria=|aldizkaria=HERSTORY|abizena=Claire Murray|egile-lotura=|hizkuntza=ingelesa|formatua=}}</ref> Bere senarrak beti errespetatu zuen bai zintzialari zein emakume bezala, eta haurdun geratu ondoren, lanean jarri zezan adoretubultzatu zuen.
 
==== Pazifismoa ====
 
== Kristalografiari buruz ==
Nahiz eta [[kristalografia]]<nowiki/>rn jatorria [[Ren Jus Juy]] 1743-1822 urte bitarteetan egindako lanetara atzera egin, kristalografia, zientzia bezala, ez zen benetan garatzen hasi [[X izpi|X-izpiak]] sortu ziren (1895) arte. 1912. urtean [[Max von Laue]] zientzialari frantsesak [[X-izpi|X-izpiak]] erabili zituen lehenengo aldiz hainbat kristalen barne egitura aztertzeko. [[William eta Laurence]], aita eta semea, [[X izpi|X-izpiak]] erabili zituzten egitura inorganiko sinpleen egitura molekularra zehazteko. [[LehenengoLehen munduMundu gerraGerra|I. Mundu Gerran]] zehar, ikerketa guztiak eten behar izan ziren, baina ondoren Bragg semea eta aitak, [[Kristalografia|kristalografiaren]] mundua beraien artean banatu zuten: aitak egitura organikoen inguruan ikertu zuen [[University College Londonon]]London Unibertsitatean, (horrela Kathleen Lonsdale ezagutu ahal izan zuen), eta bere semeak berriz, gainerako sustantzia inorganikoen egiturak aztertu zituen [[Manchester]]-eko Unibertsitatean<ref name=":1" />.
 
== Erreferentziak ==