Ireki menu nagusia

Aldaketak

ez dago edizio laburpenik
{{Biografia_infotaula_automatikoa}}
 
'''Kareem Abdul-Jabbar''', jaiotzez, Ferdinand Lewis Alcindor ([[Harlem]], [[New York]], [[1947]]ko [[apirilaren 16]]a-) [[saskibaloi]] jokalari [[Ameriketako Estatu Batuak|estatubatuarra]] izan zen, gaur egun erretiratua, [[NBA]]ko onenen artean txoko bat duelarikduena. [[1969]]tik [[1989]]ra bitartean, Milwaukee Bucks eta Los Angeles Lakers taldeetan ibilitakoa da. Lew Alcindor deitzen zioten eta, [[1971]]n, [[Malcolm X]]en autobiografia irakurri eta gero, [[Islammusulman]]ara bihurtu ondoren,eta izena aldatu zuen.
 
Ezaguna egin zen oso bere ''Sky Hook'' edo ''zeruko gako'' saskiraketengatik, geraezinak baitziren. Bi jokalarik bakarrik geratu ahal izan zuten jokaldi hori behin bakarrik: [[Hakeem Olajuwon]]<nowiki/>ek eta [[Wilt Chamberlain]]ek.
 
Abdul-Jabbarrek 42 urterekin utzi zuen saskibaloia, [[NBA]]ren historiako puntugilerik eta txapelgilerik handiena izan zelarikzela. All-Star Game gehienak jokatu dituen jokalaria ere izan da. Inork baino arrakasta gehiago izan du lehian: urteko Rookiehasiberri eta NBAko txapeldun 6 alditan Bucks eta Lakersekin, bi aldiz [[NBA]]ko finaletan MVP, 19 aldiz All-Star eta bi aldiz ligako puntugilerik handiena.... PlayoffsekoKanporaketetako 8 errekor eta All-Starreko 7 ere baditu.
 
Pistan arrakasta handia izan bazuen ere, ez zuen bere karreraren amaierara arte afizioaren estimua lortu. Gizon gordea izan zen, prentsarekin harremanik ez zuena eduki nahi. [[1988]]-89 ko denboraldian, azkenekoaazkena izango zuenean, ligako kantxa orok egin zion Abdul-Jabbarri omenaldia.
 
== Biografia ==
[[Fitxategi:Lew Alcindor Kareem Abdul-Jabbar UCLA.jpg|thumb|300px|Kareem Abdul-Jabbar [[1967]]an]]
Ferdinand Lewis Alcindor Jr. [[New York]]en jaio zen, [[Bigarren Mundu Gerra]] amaitu eta bi urte geroago. Aita zorrotza izan zuen, Ferdinand, eta ama, berriz, Cora, erabateko babeslea. Bikotearen seme bakarra izan zen; etabestalde, jaio zenean, ia 6 kilokiloko pisatupisua zuen eta 57&nbsp;cm neurtuluze zituenzen<sub>;</sub> jaio9 zeneanurterekin, 1,75 metro luze zen eta eta 14 urterekin, 2,03 metrora iritsi zen.
 
Heziketa katolikoa izan zuen eta, berehala izan zituen lehen lorpenak institutuan. [[Harlem]]eko gelan, bera zen mutikorik garaiena eta nabarmentzen hasiluzeena zen: inguruan. 3hiru txapelketa eskuratu zituen, 71 garaipen jarraian, 2.067 puntu eta 2.002 errebote ([[New York]]eko errekorra azken bi hauetanhorietan). UCLAn sartu zen eta John Woodenen Bruinsekin jokatu zuen.
9 urteko haurrak 1,75 neurtzen zuen eta eta 14 urterekin 2,03 metrotaraino heldu zen.
 
AlcindorrekEskoletako ranking eskolarsailkapen guztiak hautsi zituen. NCAAko arauek ez zioten lehen urtean ekipo unibertsitario batean jokatzen uzten, baina [[1967]] eta [[1969]] urteetako jokalari aukeratu zuten ''The Sporting News'', ''United Press International'' eta ''Associated Press'' aldizkariek.
Heziketa katolikoa izan zuen eta, berehala izan zituen lehen lorpenak institutuan. [[Harlem]]eko gelan, bera zen mutikorik garaiena eta nabarmentzen hasi zen inguruan. 3 txapelketa eskuratu zituen, 71 garaipen jarraian, 2.067 puntu eta 2.002 errebote ([[New York]]eko errekorra azken bi hauetan). UCLAn sartu zen eta John Woodenen Bruinsekin jokatu zuen.
 
[[1969]]an, Naismith College Player of the Year irabazi zuen lehena izan zen. Alcindor buru, Wooden eta UCLAk hiru titulu nazionalak lortu zituzten. Eragin handiko gizona, [[1967]]tik aurrera, mateak debekatu zituzten unibertsitateko saskibaloian. UCLAn Historian graduatu zen eta, garai hartan izan zuen kornea lesio batekbaten ondorioz, betaurreko bereziak eramanarazikoeraman zizkionbehar izan zituen betirako. Hiru denboraldietandenboralditan zehar, 26,4 puntu, 15,5 errebote eta 64%ko tiro64ko tiroen portzentaiaehunekoa lortu zituen.
Alcindorrek ranking eskolar guztiak hautsi zituen. NCAAko arauek ez zioten lehen urtean ekipo unibertsitario batean jokatzen uzten, baina [[1967]] eta [[1969]] urteetako jokalari aukeratu zuten ''The Sporting News'', ''United Press International'' eta ''Associated Press'' aldizkariek.
 
[[1969]]an, Naismith College Player of the Year irabazi zuen lehena izan zen. Alcindor buru, Wooden eta UCLAk hiru titulu nazionalak lortu zituzten. Eragin handiko gizona, [[1967]]tik aurrera, mateak debekatu zituzten unibertsitateko saskibaloian. UCLAn Historian graduatu zen eta, garai hartan izan zuen kornea lesio batek, betaurreko bereziak eramanaraziko zizkion betirako. Hiru denboraldietan zehar 26,4 puntu, 15,5 errebote eta 64%ko tiro portzentaia lortu zituen.
 
== Profesionala ==
=== Milwaukee Bucks ===
[[1969]]an, Milwaukee BucksekBucks bere bigarren denboradiadenboraldian besterik ez zeramanzebilen, Alcindor [[NBA]]ko DRAFT aukeratu zutenean. Pibot berri batentzako garaia iritsi zen. Bill Russellek [[Boston Celtics]] taldea utzi berria zuen eta Wilt Chamberlain, ona bazen ere, 35 urtera hurbiltzen ari zen. Harlem Globetrotters taldeak milioi bat dolarreko kontratua eskaini zion, baina berak uko egin eta Bucksengana joan zen. [[1969]]-70 denboraldian, Alcindorrekin, Bucks bigarren egin zuen Ekialdean. Alcindor bera izarra izan zen liga hartan eta bigarren egin zuen berak ere puntutan,puntuetan (28,8) eta hirugarren errebotetanerreboteetan (14,5). Lasai asko irabazi zuen Urteko Rookiehasiberriaren aria ere.
 
Denboraldiaren ondorenean, Bucksek zuzen-zuzen abiatu ziren garaipenera eta 66 aldilaldiz gailendu ziren 1970-71n. Alcindorrek denboraldiko MVPa irabazi zuen eta puntu gehien sartu zituena izan zen (31,7). Erreboteetan, berriz, laugarren egin zuen (16). Milwaukeek 12-2 egin zuen playoffetankanporaketetan eta Baltimore Bullets ere garaitu zuen. Alcindor MVP izan zen hemenhor ere.
 
[[1971]]-[[1972]]ko denboraldia baino lehen, Alcindor [[Katolizismo]]tik [[Islam]]era pasatu zen eta Kareem Abdul-Jabbar (zerbitzari'Zerbitzari leial eta indartsuaindartsu') izena hartu zuen. Islameko nazioaren liderretako bat zen Khalifah Hamaas Abdul Khaalisek bihurtu zuen [[Islam]]era. ''Giant Steps'' autobiografian kontatzen du prozesu osoa.
 
Urte onak zituen Milwaukeen. [[1971]]-72an ere puntu gehienak egin zituen berak (34,8) eta [[NBA]]ko MVP izan zen. Bucks taldeak berriro lortu zuen lider izatea (horrela 4 alditan!).
 
[[1973]]-74an[[1974]]<nowiki/>an, Abdul-Jabbarek bere hirugarren MVPa irabazi zuen eta 5 hoberenen artean kokatu zen 4 kategoriatan: 3.a puntuetan (27,0), 4.a erreboteetan (14,5), 2.a tapoietan (283) eta tiroen portzentaian bigarrena (.539).
 
[[1974]]an, Milwaukee [[NBA]]ko finaletan zen berriro, baina [[Boston Celtics]]en aurka amore eman beharrean izan zen.
Hurrengo denboraldian, Jerry West egin zuten Lakersen entrenatzaile eta lehen postura eraman zuen taldea (53-29). Abdul-Jabbarrek (26,2 puntu, 13,3 errebote, 57,9% tiro portzentaia eta 261 tapoi egin zituen eta denboraldiko MVP egin zuten. Hala ere, Portland Trail Blazers taldeak Lakers taldea etxera bidali zuen.
 
Hurrengo 2 urteetan, Abdul-Jabbarrek ezin izan zuen Lakers zulotik atera. Lorpen onak izan zituen, baina, [[1977]]-78an[[1978]]<nowiki/>an, 20 partida huts egin zituen lehenengoan eskua hautsi zuelako.
 
=== 1979-1985: Magic eta Showtimea ===
Abdul-Jabbar 20 puntuko batezbestekoan egon zen hurrengo 6 denboraldietan. Gero jaisten joan zen, baina ia 40 urte zituenean ere 32-35 minutu jokatzeko gai izan zen. [[Yoga]] eta arte martzialak praktikatzen zituen forma fisikoari eusteko eta meditazioa egiten zuen partidaren hasieran tentsioa jaisteko. [[Bruce Lee]] bera izan zuen arte martzialetan maisu eta berarekin hartu zuen parte ''Game of Death'' filman.
 
[[1984]]ko [[apirilaren 5]]ean, [[Utah Jazz]]en aurka ari ziren [[Las Vegas]]en. Abdul-Jabbarrek [[Earvin Johnson|Magic Johnsonen]] pase bat jaso zuen, buelta emanitzuli eta bere ''sky-hook'' madarikatu huraa bota zuen uztairantz. Tiroa dotore sartu zen eta Abdul-Jabbarek bere 31.420. puntua lortu zuen, Wilt Chamberlain handia gaindituz.
 
[[1979]]-80 eta [[1988]]-89 artean, [[Los Angeles Lakers|Lakers]] taldea 10etik 8 alditan iritsi zen [[NBA]]ko finaletara. 5Bost titulu irabazi zituzten, Boston eta Philadelphiari bina alditan eta behin [[Detroit Pistons]]i. 38 urterekin, askok uste zuten pibot zaharra bukatuta zegoela, lehen partidan ez baitzuen 12 puntu eta 3 errebote besterik lortu. Celtics taldeak erabat garaitu zuen Lakers (148-114).: ''Memorial Dayko sarraskia'' deitu zitzaion hari.
 
Hurrengo egunetan, Abdul-Jabbarek orduak eman zituen partidaren bideoa ikusten eta entrenamendu luzeetan parte hartzen. Pat Riley entrenatzailearen ahaleginak deskantsuaatsedena hartzeko aholkatuzaholkuak alferrikakoak izan ziren.
 
Bigarren partidan, Abdul-Jabbarek 30 puntu, 17 errebote, 8 asistentzia eta 3 tapoi egin zituen, Lakersen garaipenean lagunduz (109-102). 6 partidetatik 4 irabazi zituen taldeak eta 30,2 puntu, 11,3 errebote, 6,5 asistentzia eta 2 tapoi izan ziren Abdul-Jabbaren promedioakbatez bestekoa. Abdul-Jabbarek errebotea hartu, botea eman eta kantxa guztia zeharkarazi zion baloiari ''sky-hook'' bat sartu arte. Final haien MVPa izangoizan zen berriro.
 
== Azken urteak ==
[[1986]]-87 denboraldian, [[Los Angeles Lakers|Lakers]] taldeak berriro irabazi zion Bostoni [[NBA]]ko finaletan. Abdul-Jabbar ondo aritu zen, baina MVPa [[Earvin Johnson|Magic Johnsonen]] lortu zuen.
 
40 urterekin, beste 2bi urtez jokatu ahal izateko kontratua lortu zuen. [[1988]]-89[[1989]] izan zen azken denboraldia eta [[Los Angeles Lakers|Lakersak]] Pistonsen aurka egin behar izan zuten berriro. Abdul-Jabbarek bere urteko marka hoberenak egin zituen, baina, [[Earvin Johnson|Johnson]] eta Byron Scott lesionatuta, [[Los Angeles Lakers|Lakersek]] ezin izan zuten ezer asko egin.
 
Abdul-Jabbaren erretiroak [[NBA]]ko aro baten bukaera da: 38.387 puntu (24,6 partidako), 17.440 errebote (11,2 partidako), 3.189 taponi 55,9ko tiro portzentaia lortu zuen 20 urteko karreran jokatutako 1.560 partidetan.
{{aipu|''80ek 70eko gazi-gozo guztiak gainditzen lagundu zidaten. Kritiko guztiei aurre hartzea lortu nuen eta, erretiro garaian, denek ikusten ninduten preziatutako instituzio bat bezala. Gauzak aldatu egiten dira!''}}.
 
== Sky hookhooka ==
''ZerutikZerutiko zetorren gantxoagakoa''. Oso goiz ikasi zuen mugimendua, 5. gradua egiten ari zenean. Aukera bakarra omen zen muturreko bat ez hartzeko.
 
Abdul-Jabbarek bere altura guztia aprobetxatzen zuen, besoa erabat luzatuta, kanastari perpendikular, eta tiroa goitik behera zetorren, izugarrizko indarrez eta tapoi egiteko aukerari ekidinez. Jokalari gutxik lortu dute hori (Wilt Chamberlain edo Hakeem Olajuwon). Horrela, portzentaiaehunekoa % 55,9%ekoa9koa zen, [[NBA]]ko historian bederatzigarrena.
 
Urteak geroago, bere kidea zenkide [[Earvin Johnson|Magic Johnsonek]] lagunaren mugimendu hura kopiatu zuen eta ''Baby Hook'' edo ''Junior Sky Hook'' izena eman zitzaion.
 
== NBAren ondorena ==
Erretiroaren ondoren, Abdul-Jabbar entrenatzailea izan da, komentarista eta abar. Analfabetismo eta gosearen aurkako ahaleginetan egon da. [[1995]]ean, Abdul-Jabbar aukeratu zuten Naismith Memorial Basketball Hall of Famerako.
 
Bazirudien Abdul-Jabbarek ez zuela entrenatzaile lanerako oztoporik izango, baina ospe txarra hartuta zuen, prentsarekin hitz egin nahi ez... Berak aitortu duen bezala, hori izanbide daitekeda aukera faltaren arrazoia. Los Angeles Clippers eta Seattle Supersonicsekin egin zuen lan, Michael Olowokandi eta Jerome James pibot gazteen garapenean lagunduz.
 
[[2002]]an, Oklahoma Storm eraman zuen USBL lehiaketara, baina hurrengo urtean, ez zuen Columbia unibertsitateko entrenatzaile postua lortu. Knicksekin egonaritu zen ojeadorejokalari bezalaberrien bilatzaile eta, [[2005]]ean, [[Los Angeles Lakers|Lakersera]] itzuli zen, Andrew Bynum pibot gaztearen garapenean laguntzeko.
 
[[2009]]ko [[azaroaren 10]]ean, Abdul-Jabbarek leuzemia zuela jakinarazi zuen eta tratamentuatratamendua ari zela. [[2011]]ko [[otsailaren 5]]ean, horrela idatzi zuen [[Twitter]]ren:
{{aipu|''I am 100% cancer free!!''}}.
 
 
== Bitxikeriak ==
* Habiba Abdul-Jabbarekin (Janice Brown) ezkondu zen eta 3hiru seme-alaba izan zituzten: Habiba, Sultana eta Kareem. [[1978]]an banandu ziren. JabbarekJabbarrek beste seme bat izan zuen Cheryl Pistonorekin, Amir. Amir txikia ''Full House'' telesailean agertu zen bere aitarekin batera. Jabbarek Pam Grier aktorearekin ere izan du harremana.
* Kareem Abdul-Jabbarrek medikuaren agindu bat dauka [[Kalifornia]]ko estatuan, jasaten dituen buruko minengatik marihuana erre ahal izateko.
* Abdul-Jabbarek Miami Dolphins Kareem Abdul-Jabbaren aurkako pleitoauzia irabazi zuen, izena eta 33 zenbakia Dolphinsen kamisetanelastikoan jarriz, bere ospeaz aprobetxatzen ari zirela-eta. Horren ondorioz, Abdul-Jabbar gazteak izena aldatu eta ''Abdul'' erabili behar izan zuen Dolphinsekin jokatzen zuen bitartean.
* [[Red Hot Chili Peppers]] bandak omenaldia egin zion ''Salute to Kareem'' abesti instrumentalarekin.
* [[Pearl Jam]]eko Jeff Amentek ''Sweet Lew'' abestia idatzi zuen eta jende garaientzako hoteletan dirua inbertituz, porrot ekonomikoan erori zela esan zuen. ''Lost Dogs'' albumaren B aldean dago.
* Abdul Hakim, ''Cowboy Bebop'' animeko pertsonaia, Kareemen oinarritu zen.
* Sutea izan zuen [[Kalifornia]]ko etxean eta ezagutzen den binilo bilduma handienetako bat suntsitu zen han.
* [[Simpsondarrak|Los Simpsons]]-en kapitulu batean bere izena aipatzen dute. HomeroHomer eta Margek elkarri lehen musua ematekoanematean, Margek izena galdetzen dio eta HomerokHomerrek erantzuna asmatu egiten du, bereak lotsatu egiten duelako. Elvis Jagger Abdul Jabbar izena esaten du.
* [[Bruce Lee|Bruce Lee-renLeeren]] filme batean parte hartu zuen, Kung-Fu borroka-artearen maisuaren aurkako borroka arrakastatsua izanikarrakastatsuan (Game of death - 1973. 1978an estreinatua)., Baitabaita 1980. urteko ''[[Airplane!]]'' komedian ere, hegazkin batean gidarikidepilotu izandalaguntzaile: hor, ume batekbat saskibaloi jokalaria dela ohartzen delarikda. [[1994]]ko ''[[The Stand (telesaila)|The Stand]]'' telefilmean ere kameoa egin zuen.
* Dozena erdi liburu idatzi ditu, haien artean ''Brothers In Arms: The Epic Story of the 761st Tank Battalion, WWII's Forgotten Heroes'' best-seller-aselleraa, [[2004]]an idatzia.
 
== Kanpo loturak ==
2.563

edits