«Triptiko»: berrikuspenen arteko aldeak

970 bytes added ,  Duela 3 urte
ez dago edizio laburpenik
[[Fitxategi:El jardín de las Delicias, de El Bosco.jpg|thumb|400px|Madrilgo Pradoko museoan dagoen ''[[Atseginen baratzea]]'' triptikoa.]]
'''Tríptikoa''' ([[greziera]]tik τρίπτυχο, ''tri-'' «hiru» + ''ptychē'' «tolestu», hau da, «hirutan tolestuta», margolaritzan, hiru sailetan antolatutako arte-lana da. Normalean hiru paneltaula dute, [[gontz]]ez helduta. Horren arabera, [[poliptiko]] bat dela esan dezakegu. Normalean, erdiko panelataula handiena da eta alboetakoak txikiagoak izaten dira;. horrela,Alboetakoak alboetako ixterakoanisterakoan, laugarren margolan bat ager daiteke, adibidez [[Jeronimo Bosch]]en ''[[Atseginen baratzea]]'' isterakoan ''Munduaren sorrera'' ikus daiteke, edo itxita gelditu behintzat. Alboetako lanek balio gutxiago izaten dute, erdikoa nagusia izanik. Dena dela, badira tamainuz hiru paneltaula berdinak dituzten triptikoak.
 
== Historia ==
Nahiz eta etimologia greziarra izan, hitza beranduago sortu zen, [[Erdi Aroa]]n alegia, antzinako erromatarren idazteko tableta batetik: ixten ziren hiru taula zituen. XV. eta XVI. mendeetan [[Flandiar margolaritza]]n formatu hau oso ohikoa izan zen. Dena dela, askotan ez dira hiru taulak gorde eta asko dira, aldiz, galdu direnak; hori da [[Pradoko museoa]]n dagoen [[Roger van der Weyden]]en ''Gurutzetik eraistea''ren taularen kasua: jatorriz hiru ziren.
 
Margolanetatik kanpo triptikoaren diseinua beste motatako lanetan ere erabili izan da: bitxietan. zintzilikarietan, eskulturetan...
 
== Euskal Herriko triptikoak ==
* [[Zarautz]]eko Frantzizkotarren komentuan Flandriatik 1577an ekarritako Jesusen bizitzari buruzkoa erakusten da. Antonio Blocklandt-ek ekarri zuen.
* [[Aurelio Arteta]]k gerrari buruzko ''Gerraren triptikoa'' (1937) margotu zuen.
 
== Triptiko ospetsuak ==
44.822

edits