«Ongizatearen ekonomia»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
Aurreikuspen hauen arabera ongizate sozialaren funtzioa eraiki daiteke. Banakako utilitate funtzioen gehikuntza egin eta, funtzio horiek maximizatzen diren lekuan lortu ahalko da.
 
"Ongizate Ekonomia berriak" utilitatea kontzeptu ordinal gisa hartzen du: lehentasunak modu ordenatuan antolatu daitezke, baina ordena horrek neurri absolutu edo objektiboa hartzen du. Hurbilketak esplizituki efizientzia eta banaketa ulertzeko esfortzuak esplizituki desberdintzen ditu eta, horregatik, tratera ezberdina ematen die.
 
Efizientziari lotutako gaiak Paretoren efizientzia kontzeptuarekin eta [[Kaldor eta Hicks]] autoreen konpentsazio testekin neurtzen dira. Aitzitik, irabazien banaketarekin erlazionaturiko gaiak onura sozialen funtzioekin lotzen dira. Horrez gain, efizientziaren inguruko ikerketek neurri kardinalak alde batera utzi dituzte, utilitateko kurba ordinalak erabiltzen hasi dira. Interesen arabera "ondasunen saskiak" ordenatzen dituzte, horrela analisirako nahikoa da indiferentzia kurben "eremuko mapa" bat. Eremuaren zailtasuna eta konplexutasuna direla medio, hurbilketa nagusiki ongizatearen ekonomia "tradizional" edo "neo - klasiko" gisa ezagutuko da.
Ekoizpena eta Kontsumoaren arteko erlazioa grafikoki sistema sinple (bi kontsumitzaile - 1 kontsumitzailea eta 2 kontsumitzailea -, bi produktu (X eta Y) eta bi ekoizpen faktore bakarrik (Lana (L) eta Kapitala (K)) baten bitartez honela erakutsi daitekeː
[[Fitxategi:Production_and_consumption_small.png|link=https://eu.wikipedia.org/wiki/Fitxategi:Production_and_consumption_small.png|frameless|390x390px|erdian]]
Diagraman PQ kurbak, ekoizpenaren aukera agregatuak erakusten ditu. X eta Y produktuen arteko efizientzia puntu guztiak erakusten ditu. Ekonomiak ondasun horietako A produktuak ekoizten baditu, X bidezko aldaketa-tasa marjinala (MRS), X bidez Y, =2 izango da (hots, bi X behar dira Y produktu bakoitzeko, edo Y produktuko bi X ekoitziko dira).
 
A puntuak, [[Edgeworth David|Edgeworth]] kaxa baten ertza definitzen du, non kontsumoaren diagrama barneratzen duen. Honek, X eta Y produktuen konbinaketa irudikatzen du eta bi kontsumitzaileek kontsumitu ditzakete. Beraien lehentasunak, kaxaren barneko indiferentzia kurbekin daude ordezkatuta. B puntuan, ordezkapen-tasa marjinala (MRT) 2ren berdina da, eta C puntuan, 3ren berdina. Ekoizpenarekin orekan B kontsumoa dago bakarrik (MRS = MRT). BCA kurbak gizabanakoen kontsumoan efizientzia puntuen ''locus''-ak definitzen ditu (MRS1 = MRTS2). Kurba horretan mugitzen garen heinean, gizabanako bakoitzak aukeratu eta kontsumizen dituen X eta Y ondasunak aldatzen dira. Puntu bakoitzari lotutako utilitate datuak, utilitate-funtzioak sortzeko erabiliak izan daitezke (goian, hurbilketa), horrela erlazio optimoak ebatzi daitezke.
Eredu ekonomiko sinpleenetan, aurrez aipatutako zazpi ekuazio ebatziak lortu daiteke. Berriro errepikatuzː eredu horiek bi kontsumitziale soilik izango lituzkete (1 kontsumitzailea eta 2 kontsumitzailea), bi produktu (X eta Y) eta ekoizpeneko bi faktore (Lana (L) eta Kapitala (K)). Modu honetara zehatz daitezke gainerako kontsiderazioakː 1. kontsumitzailearen utilitatea U1 izanik eta 2. kontsumitzailearen utilitatea U2, Ongizate Soziala honela maximizatu daiteke (OS edo BS)ː
* OS = f (U1·U2) ondorengo baldintzetara lotutaː
* K = Kx + Ky (K kantitate totala, X ekoizpenean eta Yren ekoizpenean erabilitako kantitatearen berdina da).
* L = Lx + Ly (X eta Y ekoizpenetan erabilitako lan kantitatea)
* X = X (Kx Lx) (X ondasunerako ekoizpen funtzioa)
* Y = Y (Ky Ty) (Y ondaunerako ekoizpen funtzioa)
* U1 = U1 (X1 Y1) (1 kontsumitzailearen lehentasunak)
Paretoren optimoaren ikuspegitik baliabide ekonomikoen banaketa, ekoizpen, kontsumo eta, ekoizpen eta kontsumoaren arteko interakzioa.
 
Ondorengo diagraman, MN kurba utilitate sozialaren muga da. D puntua, lehen diagraman B puntua dena, aldaketa marjinalaren oreka dago (MRS = MRT), hau da, kontsumoa eta ekoizpena A puntuan eraldatzen dira. E puntua utlitateutilitate sozialaren mugaren barruan dago (inefizientzia bezala adierazia), izan ere, MRS C, MRT A puntuaren desberdina da.
 
[[Fitxategi:Welfare max small.png|358x358px|erdian|frameless]]
 
== Ongizatea eta efizientzia ==
Nahiz eta ekonomiak "efizientziaren banaketa" duela pentsatzenpentsatu izan den, ekoizten diren ondasunak hauen utilitate maximoa lortzen duten pertsonetan banatzen direnean, ekonomialari askok nahiago izaten dute Paretoren efizientziaren kontzeptua erabili efizientzia egoakirenegokiiren muga adierazteko.
 
Ongizate sozialeko neurri honen arabera, egoera bat optimoa izango da inoren egoera okertu gabe ezin daitekeenean inorena hobetu.
Paretoren efizientzia hau, soilik honako irizpideak gogobetetzen badira lortu daitekeː
* Kontsumitzaile guztientzat ordezkapen marjinalaren erlazioa (RMS) kontsumoan berdina da. Hau, kontsumitzaile batek beste bati deribatu gabe gehiago lortu ezin duenean gertatzen da.
* Produktu guztientzako aldakuntza marjinalaren erlazioa berdinberdina da. Hau, produktu baten ekoizpena handitzea beste produktu batzuen ekoizpena murriztu gabe egitea ezinezkoa denean gertatzen da.
* Ekoizpen-prozesu guztietan berdinak dira ondasunaren kostu marjinala eta produktuaren irabazi marjinala. Ondasun zehatz bat ekoizten duten enpresa guztientzat faktore baten produktu fisiko marjinala berdina denean gertatzen da.
* Ordezkapen marjinaleko erlazioak kontsumoan ekoizpeneko aldakuntza marjinalaren tasen berdinak dira. Adibidez, ekoizpena kontsumitzaileen beharretara berdindu behar diren eremuetan.