«Fase-diagrama»: berrikuspenen arteko aldeak

3.680 bytes added ,  Duela 4 urte
Talde lanean osatutako artikulua itsatsi, aurrez zegoen informazio gutxia beteagoarekin ordezkatuz, falta dena bibliografia etab. segituan gehituko dugu
tNo edit summary
(Talde lanean osatutako artikulua itsatsi, aurrez zegoen informazio gutxia beteagoarekin ordezkatuz, falta dena bibliografia etab. segituan gehituko dugu)
[[Fitxategi:Phase-diag es.svg|thumb|300px|Puntudun lerroak [[ur]]aren ezohiko jokaera adierazten du. Lerro berdeak [[izozte-puntu]]a adierazten du, eta lerro urdinak berriz [[irakite-puntu]]a. [[Presio]] aldaketak ere agertzen dira.]]
'''Fase-diagrama''' Fase diagrama bat zientziaren hainbat adarretan erabiltzen den grafiko mota bat da non konposatuen oreka eta fase ezberdinak adierazten diren ezaugarri anitzen (tenperatura, presioa, bolumena…) funtzioan.
'''Fase-diagrama''' [[termodinamika]]n eta [[materialen zientzia]]n [[materiaren egoera]] ezberdinak erakusten dituen [[diagrama]] bat da, aurrez hautatutako [[aldagai]] batzuen balioen arabera. Irudikapen hauetako batean fase guztiak egoera gehigarri ezberdinei dagozkienean egoera aldaketaren diagrama deritzaio.
 
== Fase-diagramen puntu interesgarriak ==
Oreka diagramak tenperatura ezberdinetan aleazioak sor ditzazketen material kontzentrazio ezberdinak izan ditzazkete. Aipatutako tenperatura hauek materialak likido izan daitezkeen tenperaturetatik inguruneko tenperaturaren artean egon litezke.
 
Fase diagrama ohikoenak presio-tenperatura diagramak dira, ordenatu ardatzean presioa eta abzisa ardatzean tenperatura kokatuz.
 
Orokorrean presio eta tenperatura bakoitzeko fase bakarra (likidoa, gaseosoa edo solidoa) dago, baino puntu hirukoitza zona berezi bat da:
 
* Puntu hirukoitza: puntu honetan faseak banatzen dituzten hiru makurrak (solido/likido, solido/lurrun eta likido/lurrun makurrak) elkartzen dira. Horren eraginez, puntu honek adierazten dituen baldintzetan hitu faseak orekan aurkituko dira.
 
Beste puntu berezi bat puntu kritikoa da:
 
* Puntu kritikoa eta fluido superkritikoak: puntu kritikoan likido/lurrun makurra eten egiten da. Puntu honetatik aurrera egoera likidoa eta gaseosoa berdintsuak dira eta hauek nahastu egiten dira, sistemaren egoera fisikoaren determinazioa zaila eginez. Egoera hau fluido superkritikoa da, non substantziaren dentsitatea likido batena eta likatasuna gas batena diren. Fluido superkritikoak hainbat prozesu industrialetan erabiltzen dira, adibidez CO2 fluido superkritikoaren erabilera kafeari kafeina kentzeko prozesuan.
{{commonskat|Phase_diagram}}
 
== Sustantzia puruen fase-diagrama: ==
Diagrama mota ezberdinak aurki ditzakegu materialen arabera, hauek egoera likido eta solidoan duten disolbagarritasun ezberdinengatik. Kasu bereziak ere aurki daitezke; hauetatik identifikatzeko errazenetako bat iodoaren fase diagrama izanik. Bertan faktoreen jakin batzuen arabera kristalizazio egoeren aldaketek faseen arteko eremuak definitzen dituzte.
 
·         Grafikoan tenperatura eta presioaren araberako aldaketak adierazten dira.
 
·         Fase solido eta likido artean: Fusio eta hauspeatze puntuak.
 
·         Fase solido eta gaseoso artean: Sublimazio eta alderantzizko sublimazio puntuak.
 
·         Fase likido eta gaseoso artean: Lurruntze eta kondentsazio puntuak.
 
Uraren fase diagraman ikus dezakegunez ez daude 3 fase soilik, polimorfismo deitzen zaion fenomenoa gertatzen zaio, hau da, egoera solidoan fase bat baina gehiago ikustea.
 
·         Bi fase solidoen artean: Aldaketa alotropikoa.
 
== Fase-diagrama nahasteetan ==
 
Nahaste bat dugunean fase diagrama konplexuagoak izan ditzakegu. Kasu hauetan, kontzentrazioa aldagai oso garrantzitsua bihurtzen da. Nahasteen fase diagrametan ere hainbat aldagai izan ditzakegu, tenperatura, presioa, konposizioa, eremu elektrikoaren indarra…
 
Ohikoenetakoa den fase diagrama bat tenperatura bi sustantzien kontzentrazio erlatiboen funtzioan adierazten duena da. Nahastea mota desberdinetakoa izan daiteke, soluzio solidoa, nahaste eutektikoa besteen artean. Beste mota bateko diagrama bat “irakite tenperaturen diagrama” da 2 osagaietako nahasteentzat. Diagrama hauetan presio jakin batean bi sustantziako nahaste lurrunkor baten lurrunaren konposizioa eta likidoaren konposizioaren oreka adierazten da. Diagrama gehienetan tenperatura ardatz bertikalean irudikatuz eta nahastearen konposizioa ardatz horizontalean.
 
Diagrama hauetan, nahastea ez bada azeotropikoa, hau da, ideala bada, diagraman bi lerro agertuko dira bi sustantzia puruen irakite tenperaturak elkartuz. Batak likidoaren konposizioa adieraziko du eta besteak lurrunarena. Nahastea ideala ez bada bi lerro pare agertuko dira, zeinak bi sustantzia puruen irakite tenperaturen artetik kanpora elkartuko diren. Idealak diren nahasteetan Raoult-en legea betetzen da, eta legeak honela dio: ''"Disoluzio bateko osagaien presio partziala (Pi) tenperatura jakin batean, sustantzia puruaren lurrun-presioa (Pi)º eta disoluzioan duen frakzio molarraren (xi) arteko biderkadura da".''
 
''Pi = Piºxi''
 
Bestalde, aipatutako diagramez gain beste konbinazio pila dira posible.
 
== Clausius-Clapeyron en ekuazioa ==
Termokimikan Clausius-Clapeyron-en ekuazioa   p-t fase diagrama batean fase/egoera ezberdinak banatzen dituzten koexistentzia kurbak determinatzeko erabiltzen da, hauen malda dP/dT -k adierazten du; ∆H fase aldaketaren entalpia izanik eta  ∆V berriz bolumena.
 
dP/dT=∆H/T∆V
[[Kategoria:Diagramak]]
[[Kategoria:Materiaren egoerak]]