«Gorputz kailukara»: berrikuspenen arteko aldeak

Zuzenketak
(Zuzenketak)
Giza gorputzeko '''[[Gai zuria|gai zuriko]] egiturarik handiena''' da; [[nerbio]]-zuntzen sorta handi bat da, beraz. '''[[Garun|Garuneko]] bi [[Garun hemisferio|hemisferioen]] arteko komunikazioa ezartzen du''', bi hemisferio horiek aldi berean eta era koordinatu eta osagarrian lan egitea ahalbidetuz. Garunean aurkitzen da, hemisferio arteko arrailduran, hain zuzen ere.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Cuerpo calloso - Wikipedia, la enciclopedia libre|hizkuntza=es|url=https://es.m.wikipedia.org/wiki/Cuerpo_calloso|aldizkaria=es.m.wikipedia.org|sartze-data=2018-04-27}}</ref>[[Fitxategi:Corps calleux Sagittal.JPG|right|300px|thumb|Gorputz kailukararen irudia, ebaketa sagitalean.]]
 
== Egitura<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Cuerpo calloso del cerebro: estructura y funciones|hizkuntza=es-ES|data=2016-12-19|url=https://psicologiaymente.net/neurociencias/cuerpo-calloso-cerebro|sartze-data=2018-04-27}}</ref><ref name=":0">{{Erreferentzia|izenburua=Corpus callosum - Wikipedia|hizkuntza=en|url=https://en.m.wikipedia.org/wiki/Corpus_callosum|aldizkaria=en.m.wikipedia.org|sartze-data=2018-04-27}}</ref><ref name=":1">{{Erreferentzia|izenburua=Cuerpo Calloso: Anatomía, Estructura y Funciones|hizkuntza=es-ES|data=2017-05-18|url=https://www.lifeder.com/cuerpo-calloso/|aldizkaria=Lifeder|sartze-data=2018-04-27}}</ref> ==
Gorputz kailukara, albotik ikusita, '''arku bat bezala agertzen den egitura''' da, konkaboa (ahurra) izanik behealdetik ikusita. '''7 zentrimetro''' inguruko luzeera dauka (aurretik atzera), eta  '''200 milioi [[Axoi|axoiez]]''' osatuta dago.
 
Egitura bakarra kontsideratzen dugun arren, hainbat atal dituela kontuan izan behar dugu. Zehazki, '''4 atal''' bereizi izan dira historian zehar gorputz kailukaran.
XX. mendean zehar gorputz kailukarak '''bi sexuetan tamaina desberdina''' daukan eztabaida mantendu zen, teknika desberdinekin hamaika ikerketa eta neurketa egin zirelarik. 90eko hamarkadako ikerketa batek sexu arteko desberdintasunak '''benetakoak, baina guztiz zehaztu gabeak''' zirela erakutsi zuen, oraindik ezer argi utzi gabe.
 
Azkeneko ikerketek, berriz,  aurrerapen nabarmenak ekarri dituzte: sagitalki erdialdean kokatzen den gorputz kailukararen eremua emakumeetan proportzionalki (garunaren tamaina osoarekin alderatuz) handiagoa dela ikusi da. Gainera, teknika aurreratuei esker (algoritmoak[[algoritmo]]<nowiki/>ak, [[Erresonantzia magnetiko bidezko irudigintza|erresonantzia magnetiko]] bereziak, eta abar), aldaketa garrantzitsuenak morfologian eta mikroegituran ematen direla ikusi da.
 
== Funtzioa ==
Era berean, ikasketarekin eta lesioekin ere erlaziona dezakegu egitura hau. Informazioaren prozesamendua eta garuneko nukleo desberdinen arteko konexioa ahalbidetzen dituenez, ikasketa-prozesuetan ezinbestekoa da. Bestalde, hemisferio bat kaltetzen bada, hemisferio osasuntsuak, gorputz kailukararen bidez, kaltetuaren funtzioak bete ditzake.
 
Azkenik, zenbait ikerketek gorputz kailukarak ikusmenean[[ikusmen]]<nowiki/>ean izan dezakeen eragina agerian utzi dute: begien mugimenduetan eragiten du hain zuzen ere, egitura honen bidez informazioa bidaltzen baita begietako muskuluetara, bi begien mugimendua koordinatuz.
 
== Patologiak<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Erreferentzia|izenburua=Gorputz kailukara|hizkuntza=eu|data=2018-04-28|url=https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Gorputz_kailukara&oldid=6207864|sartze-data=2018-04-28|encyclopedia=Wikipedia, entziklopedia askea.}}</ref> ==
Gaur egun, gorputz kailukara kaltetzen duten hainbat gaixotasun eta lesio ezagutzen dira; eta hauek beraien etiopatologiaren arabera sailkatzen dira:
 
* KongenikoakKongenitoak: Aganesia, disgenesia, etab.
* Tumoralak.
* Hanturazkoak.
* Gaixotasun desmielinizanteak: [[Esklerosi anizkoitz|Esklerosi anitza]], esaterako.
* BaskularakBaskularrak. Gorputz kailukaran ere kalteak sor daitezke, esaterako, infartu baten ondorioz.
* Endokrinoak eta Metabolikoak.
* Infekziosoak .Parenkimaren infekzio baten ondorioz, adibidez.
Guzti hauek azkenean gorputz kailukararen funtzionamendua eta egitura kaltetu dezakete.
 
=== Gorputz Kailukararen AganesiaAgenesia ===
Gorputz Kailukararen AganesiaAgenesia aipatutako lesio /gaixotasun guztien artean garrantzitsuena da. Izan ere, hau beste guztien artean ohikoena da, eta gehienetan Aganesiaagenesia da gorputz kailukararen akatsaren erantzulea.
 
[[Agenesia]], enbrioi aldian zehar, organo baten (edozeinen) garapen eza ematean gertatzen da; eta horregatik, Gorputz kalukararen Aganesianagenesian gorputz kailukararen gabeziaren aurrean egongo gara. Gaixotasun hau daukagunean, ezin daiteke bi hemisferioen arteko komunikaziorik lortu eta arazo [[neuropsikologiko]]ak ikusten dira. Garunak zatitua balego bezala egiten du lan, bi garun baleude bezala eta batek jasotzen duen informazioa ez da bestera pasatzen.
 
Horretaz gain, ikertzaileek frogatu dutenez:
* Paziente horiek euren eskuineko aldean ikusten zituzten hitzak ahoskatzeko gai ziren zeren hizkuntzaren eremuak dauzkan ezkerreko hemisferioak prozesatzen baitzuen informazioa. Baina ez ziren gai euren ezkerreko aldean ikusten zituzten hitzak ahoskatzeko.
* Baina ez ziren gai euren ezkerreko aldean ikusten zituzten hitzak ahoskatzeko.
* Era berean, eskuineko eskuarekin zerbait ezaguna ukitzen bazuten, zer zen esateko gai ziren. Baina ezkerreko eskuarekin ukituz gero, ezin zuten esan zer zen.
* Baina ezkerreko eskuarekin ukituz gero, ezin zuten esan zer zen.
* Kasu larrienetan, hemisferio batek bere alderdiko gorputz atal batzuk ukatu egiten ditu. Adibidez, eskuineko eskuarekin eskuineko aldeko bizarra moztuko luke, baina ezkerreko aldekoa, ordea, ez luke moztuko.
 
Anonymous user