«Gorputz kailukara»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
Giza gorputzeko gai zuriko egiturarik handiena da; nerbio-zuntzen sorta handi bat da, beraz. Garuneko bi hemisferioen arteko komunikazioa ezartzen du, bi hemisferio horiek aldi berean eta era koordinatu eta osagarrian lan egitea ahalbidetuz. Garunean aurkitzen da, hemisferio arteko arrailduran, hain zuzen.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Cuerpo calloso - Wikipedia, la enciclopedia libre|hizkuntza=es|url=https://es.m.wikipedia.org/wiki/Cuerpo_calloso|aldizkaria=es.m.wikipedia.org|sartze-data=2018-04-27}}</ref>[[Fitxategi:Corps calleux Sagittal.JPG|right|300px|thumb|Gorputz kailukararen irudia, ebaketa sagitalean.]]
 
== Egitura<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Cuerpo calloso del cerebro: estructura y funciones|hizkuntza=es-ES|data=2016-12-19|url=https://psicologiaymente.net/neurociencias/cuerpo-calloso-cerebro|sartze-data=2018-04-27}}</ref><ref name=":0">{{Erreferentzia|izenburua=Corpus callosum - Wikipedia|hizkuntza=en|url=https://en.m.wikipedia.org/wiki/Corpus_callosum|aldizkaria=en.m.wikipedia.org|sartze-data=2018-04-27}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izenburua=Cuerpo Calloso: Anatomía, Estructura y Funciones|hizkuntza=es-ES|data=2017-05-18|url=https://www.lifeder.com/cuerpo-calloso/|aldizkaria=Lifeder|sartze-data=2018-04-27}}</ref> ==
Gorputz kailukara, albotik ikusita, arku bat bezala agertzen den egitura da, konkaboa (ahurra) izanik behealdetik ikusita. 7 zentrimetro inguruko luzeera dauka, aurretik atzera; eta  200 milioi axoiez osatuta dago.
 
Egitura bakarra kontsideratzen dugun arren, hainbat atal dituela kontuan izan behar dugu. Zehazki, 4 atal bereizi izan dira historian zehar gorputz kailukaran.
 
* '''Rostrum (mokoa):''' EgiturarikAtal rostralena da (aurrealdekoena). Lamina terminalean (lamina terminalis) hasten da eta kiasma optikoarekin lotuta dago.
* '''Genu (belauna):''' Mokoaren atzealdean dagoen atala da; mokoa honen jarraipena izanik. Atal guztietatik meheena da eta arku forma dauka. Garuneko lobulu frontaletara abiatzen da, ''forceps menor'' deitzen dena osatzeko. Atal honetan dauden zuntzak 2 hemisferioetako kortex prefrontalak lotzen ditu.
* Genu (belauna):
* '''Truncus (Gorputza):''' Atal honek ere arku forma dauka, eta ''Septum'' eta ''Trigono'' deritzen egiturekin lotzen da. Azkeneko hau hipotalamoa, hipokanpoa eta sistema linbikoaren hainbat atal lotzen dituen konexio egitura bat da.
* Truncus (Gorputza)
* '''Splenium (rodetea):''' Atal hau atzealdekoena izango da, eta lobulu okzipitalarekin lotuko da. Modu honetan, ''forceps mayor'' bezala ezagutzen dena osatuko du. Aldi berean, guruin pinealarekin/epifisiarekin lotuko da.
* Splenium.
 
=== [[Sexu dimorfismo|Sexu dimorfismoa]] ===
Azkenik, zenbait ikerketek gorputz kailukarak ikusmenean izan dezakeen eragina agerian utzi dute: begien mugimenduetan eragiten du hain zuzen ere, egitura honen bidez informazioa bidaltzen baita begietako muskuluetara, bi begien mugimendua koordinatuz.
 
== Patologiak<ref name=":0" /> ==
Lotura hori eteten denean edo [[agenesia]] dagoenean (Gorputz kailukara faltatzea), ezin daiteke bi hemisferioen arteko komunikaziorik lortu eta arazo [[neuropsikologiko]]ak ikusten dira, garunak zatitua balego bezala egiten baitu lan, bi garun baleude bezala eta batek jasotzen duen informazioa ez baita bestera pasatzen.
 
* Kasu larrienetan, hemisferio batek bere alderdiko gorputz atal batzuk ukatu egiten ditu. Adibidez, eskuineko eskuarekin eskuineko aldeko bizarra moztuko luke, baina ezkerreko aldekoa, ordea, ez luke moztuko.
 
== Bestelakoak<ref name=":0" /> ==
Pertsona bakoitzaren ohiturek eta ezaugarriek gorputz kailukararen tamainan eragin dezaketela agerian utzi dute zenbait ikerketek: musikariek (hezkuntza eta trebezia musikalak garuneko ata lhonetako plastizitatea handitzen du), ezkertiek eta bi eskuak trebetasunez erabiltzen dituztenek gorputz kailukara handiagoa daukatela ikusi da. Bestalde, egitura honen tamainaren handitzea hitz-oroimenarekin eta gaitasun semantikoarekin ere erlazionatu da; izan ere, [[dislexia]] pairatzen duten umeetan gutxiago garatutako gorputz kailukara aurkitu da, beren adineko mintzaira-arazorik ez daukaten umeekin alderatuz.
 
== Bibliografia ==
 
== Erreferenztiak ==
<references />
https://psicologiaymente.net/neurociencias/cuerpo-calloso-cerebro
 
https://es.m.wikipedia.org/wiki/Cuerpo_calloso
 
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Corpus_callosum
 
https://www.lifeder.com/cuerpo-calloso/
 
== Ikus, gainera ==
Anonymous user