«Jasangarritasun»: berrikuspenen arteko aldeak

t
ez dago edizio laburpenik
No edit summary
tNo edit summary
{{zuzendu | data = 2014ko abenduaren 21az | zatia = Hemendik aurrera, artikulu}}
==Jasangarritasunaren hiru zutarriak==
2005eko Giza Garapenari buruzko Munduko Goi Bilerak garapen jasangarriaren helburu eta jomugak identifikatu zituzten, esaterako, garapen ekonomikoa, giza garapena eta ingurumenaren babesa. Ikuspuntu hau elipsez osatutako diagrama sinpleez azaltzenadierazten da, non hiru elipseak gainjarriz hiru pilareak batera eta sistema baten barne bezala ulertu behar direla esplikatzenazaltzen den.
 
==Historia==
Jasangarritasunaren historiak antzinako gizarteetatikgizartetik, egungorakoegungo gizartearen menpe dagoen sistema ekologikoa irudikatzen du. Historia, beraz, gizarte mota baten zonaldekako arrakastaz ezaugarritzen da,. zeinakNagusiki, krisialdiak jasan dituen eta hauek ebatzi dituzten produkzioaz, jasangarritasunaz batzutanbatzuetan eta hau gabe bestetanbeste batzuetan. Hala, jasangarritasuna ez da historikoki helburu bat izan, nahigabeko ondorio bat ordeabaizik.
[[File:Jasangarritasuna eta ingurumena.jpg|thumb|Ehunekotan azalduak jasangarritasunaren eustea eta gizarteak inguruarekiko izandako kezka historian. Aditu, antzinaroko kezkak soilik uztaren beharraren ondorioa zela eta XXI. mendeko kezkak jasangarritasun kontzeptua jasotzen duela.]]
 
Antzinako zibilizazioetan suaren erabilerak eta jaki espezifiko batzuen nahiak landare eta animalien komunitateen bizi naturalak alteratzenaldatzen zituzten. Duela 8.000-10.000 urte laborantza komunitateak azaldu ziren, ingurugiroaren dependentzia altuaz, baina, jadanik euren bizi sistema sortuz, hau da, iraunkortasun egitura bat sortuz.
 
Geroztik mendebaldeko industria iraultza azaldu zen, 18[[XVIII. mendea|XVIII.]] eta 19[[XIX. mendea|XIX. mendeetanmende]]<nowiki/>etan, hazkuntza gradualaren proportzioa brutalki aldatuz. Produkzioa esponentzialki hazi zen eta honekin batera erregai fuelez lortutako energienergiaren gastua. Ikatza motorrak eragiteko eta beranduagoberanduagok, elektrizitatea sortzeko botere oinarriaoinarri bezala erabiltzen zen. Medikuntza sistema berriak eta garatutako tratamendu berriek gizartea gaixotasunetatik babesten zuten. Bide horretan, munduak bere beharrak aski ase zitzakeen, baina, ez zuenzn geroangerora izangogertatu zenanzitekeenari erreparatzen; jasangarritasunaren oinarria aputzen hasi zen.
 
20[[XX. mendea|XX. mende]] erdialdera, jasangarritasunaren aldeko mugimenduak munduari ezagutarazi zion bazeudela ingurugiroarekin lotutako kostoak, jasotako onura materialei lotuak. Erantzukizunaren ideia pizten zen, nahiz eta askoren gustokoa ez izan. Hala ere, 20XX. mendean zehar ingurugiroaren arazoek eskala global bat hartu zuten, [[1973]] eta 1979ko[[1979]]<nowiki/>ko energi krisiak igaro ziren eta garbi geratu zen gizarte globala energia berriztaezinen dependentemenpeko bihurtu delazela.
 
21[[XXI. mendeanmendea]]<nowiki/>n gizartearen kezka zeharo handitu da giza negutegi efektuaren mehatxua (deforestazio eta fuel erregaien erretzearen ondorioa) nabaritzen hasia baita.
 
=Printzipio eta kontzeptuak=
174

edits