«Txikipedia:Lehen Mundu Gerra»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
No edit summary
[[Fitxategi:Australian infantry small box respirators Ypres 1917.jpg|300px|thumb|Australiar soldaduak gasaren kontrako maskarekin, 1917an, Frantziako frontean.]]
'''Lehen Mundu Gerra''' XX. mendearen hasieran (1914 eta 1918 bitartean) gertatu zen gerra handi bat izan zen; batez ere [[Txikipedia:Europa|Europan]] gertatu zen, baina munduan garai hartan zeuden potentzia ia handi ia guztiek eta bestelako herrialde txiki askok ere parte hartu zuten.
 
Hasieran, “Europako Gerra” deitu zitzaion, baina [[Txikipedia:Commonwealth|Commonwealth]] elkarteko herrialdeak eta [[Txikipedia:Ameriketako Estatu Batuak|Ameriketako Estatu Batuak]] ere sartu zirenez, laster “Gerra Handia” eta “Mundu Gerra” deitu zioten, asko izan zirelako parte hartu zuten herrialdeak. [[Txikipedia:Bigarren Mundu Gerra|Bigarren Mundu Gerrara]] arte, inoiz ez zen egon hainbeste herrialdek parte hartutako gerrarik.
Borrokan izan ziren bi aldeak honela osatu ziren:
 
• Aliatuak: [[Txikipedia:Frantzia|Frantzia]], Britainiar Inperioa eta Errusiar Inperioa hasieran; eta, geroago, Ameriketako Estatu Batuak, [[Txikipedia:Italia|Italia]], [[Txikipedia:Serbia|Serbia]], [[Txikipedia:Japonia|Japonia]], [[Txikipedia:Errumania|Errumania]], [[Txikipedia:Grezia|Grezia]], [[Txikipedia:Belgika|Belgika]], [[Txikipedia:Portugal|Portugal]] eta [[Txikipedia:Montenegro|Montenegro]].
• Erdialdeko Inperioak: [[Txikipedia:Alemania|Alemania]], [[Txikipedia:Austria|Austria]]-Hungariako Inperioa, Turkiar Inperioa eta [[Txikipedia:Bulgaria|Bulgaria]].
 
 
== Gerraren hasiera ==
Lehen Mundu Gerra 1914ko uztailaren 28an hasi zen, Austriak Serbiari gerra deklaratu zionean;. gerraGerra piztu zuen gertakaria atentatu bat izan zen: 1914ko ekainaren 28an, serbiar abertzale batek Austria-Hungariako Inperioko Franz Ferdinand printzea eta haren emaztea hil zituen [[Txikipedia:Sarajevo|Sarajevo]] hirian.
 
LauGerrak lau urte iraun zuen,: 1918ko azaroaren 11ra11n arte, aliatuen garaipenarekin. Munduamaitu osoanzen, 70eta milioialiatuak gizonetik gora mobilizatuizan ziren (60garaile. milioi,<br Europan), eta 10 milioi hildako eta 20 milioitik gorako zaurituak eragin zituen./>
Mundu osoan, 70 milioi gizonetik gora mobilizatu ziren (60 milioi, Europan), eta 10 milioi hildako eta 20 milioi zauritu baino gehiago eragin zituen.
 
Gerra bukatu zenean, Alemaniar Inperioa, Austria-Hungariako Inperioa, Otomandar Inperioa eta Errusiar Inperioa desagertu egin ziren, eta haietatik hainbat Estatu berri jaio ziren; Europako geografia politikoa erabat aldatu zen gerraren eraginez.
6.798

edits