«Izotz gaineko abiadura-patinaje»: berrikuspenen arteko aldeak

1851-an, Ipar Amerikarrak kirol hau ezagutu eta ezagun bihurtzen hasi zen euren lurraldeetan. Herbehereak berriro ere, 1889-an lehenengo munduko txapelketa antolatu zituzten, eta 3 urte geroago bertan ere ISU (''International Skating Union'') sortu zuten. 20. mendetik aurrera, abiadura patinajea kirol modalitate ezaguna eta olinpikoa bilakatuz.
 
=== Nazioarteko Irristaketa Batasuna (ISU, ''International Skating Union)'' ===
=== ISU ===
[[Fitxategi:ISU Logo.jpg|thumb|ISU logoa]]
XIX. mendean hasi ziren antolatutako abiadura -patinajearen lehenengo lasterketak. 1884an, Norvegiako ''Axel Paulsen'' Munduko Abiadura patinajeko amateur txapeldun bezala goraipatu zen, hainbat lasterketa irabazi ondoren AEB-etan. Bost urte geroago, Amsterdamen[[Amsterdam]]-en ospatu zen Munduko I. txapelketa, [[Errusia]], [[Ameriketako Estatu Batuak|AEB]], [[Britainia Handia|Britania HandikoHandi]]<nowiki/>ko eta Herbeheretako[[Herbehereetako Erresuma|Herbehereta]]<nowiki/>ko lastekariekin. ''Internationale Eislauf Vereinigung'', edo ''[[Nazioarteko Irristaketa Batasuna|International Skating Union]]'', 15 naziotako pertsonak sortu zuten ''[[Scheveningen]]''-en 1892an, neguko kiroletako lehen federazio internazionala bilakatuz. Ordurarte txapelketak herbeeretako federazio edo asoziazio batek antolatzen zituelarikzituen esklusiboki. Bertan hasi ziren, distantzia et neurri desberdinetakoezberdinetako lasterketa eta pistak arautzenestandarizatzen, honela pista motzeko eta luzeko neurri desberdineko lasterketak desberdinduz. TxapelketanGarai egunhartan haietantxapelketak amateurrentzat[[amateur]]<nowiki/>rak ziren esklusiboki, orduan bizi ziren amateur eta profesionalizazioprofesionalek prozesuarenezin gatazkakzuten medio,parte beraz,hartu; profesionalaegoera izanezhorrek geroarazoak ezinsortzen zenuenzituen. parte hartu, honenHonen adibide dugu, 1904ean Peter Sinnerud-ek irabazi zuen munduko txapelketaren deskalifikazioa, profesionalismoa auziperatuz. Munduko eta distantzia ezberdinetako munduko errekorrak 1891an hasi ziren neurtzen, honek ekarri zuen, denbora gutxian munduko errekorraren apurketa azkar eta handia denbora gutxian, nahiz eta 1894tik aurrera jada ikusten dugu hurrengo errekorrak hobetzea gero eta gehiago kostatu izan dela, adibidez, 5000 metroko ''Jaap EdenenEden''-en errekorra, 1894ean Europako ''Hamar'' txapelketan lortu zuena 1894ean, 17 urtez egon zen apurtu gabe.
[[Fitxategi:Elfstedentocht finish (1985).jpg|thumb|Elfstedentocht amaiera 1985ean]]
 
16

edits