«Iraultza zientifikoa»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
Iraultza zientifikoa Aro Modernoan Zientzia Modernoaren sorkuntza azaltzeko erabili izan den kontzeptua da, XVI eta XVII mendeei dagokiena gehienbat, ideia berriek fisikan, astronomian, biologian (giza anatomia barne) eta quimikan antzinaroko eta Erdi Aroko ikuspegiak naturarekiko aldatu zuten eta zientzia modernoaren oinarriak finkatu zituzten. Gehiengoa dioen moduan, Iraultza Zientifikoa Europan hasi zen Errenazimenduaren bukaeran eta XVIII mendean zehar jarraitu zuen, mugimendu sozial eta intelektualean, Ilustrazioan, eragina izaten zuen bitartean. Data ziurrik ez dagoen arren, orokorrean 1543. urtea hasiera bezala hartzen da Kopernikoren De revolutionibus orbium coelestium argitaratu zelako.
== Sarrera ==
'''Iraultza Zientifikoaz''' hitz egitean, '''[[Thomas Kuhn]]''' zientziaren historialariaren inguruan egin behar dugu hitz. Kuhnek 1962an [[Iraultza Zientifikoen Egitura]] (La Estructura de las Revoluciones Científicas<ref>{{Cite book|hizkuntza=|izenburua=La Estructura de Las Revoluciones Científicas|urtea=2013|abizena=Kuhn|izena=Thomas|orrialdeak=|orrialdea=|argitaletxea=S.L. Fondo de Cultura Económica de España|ISBN=}}</ref>) liburua argitaratu zuen. Argitalpen honekin batera zientziaren inguruko teoria filosofiko berri bat planteatu zuen; teoria honek kontzeptu berriak zekartzan, hala nola, paradigma, zientzia normala, anomalia, krisia, iraultza, zientzia iraultzailea, komunitate zientifikoa etab.
 
Iraultza Zientifikoa:
Kuhnek, beraz, iraultza zientifikoaren inguruko teoria eta kontzeptu berriak planteatuko ditu. Autore hau, esan bezala zientziaren historialaria zen heinean, iraultza zientifikoa azaltzeko zientziaren historian egon diren hainbat fase ezberdinduko dizkigu.
 
Iraultza zientifikoaren lehen fasea, Aintzinako ezagutzaren berreskurapenean funtsatua dagoena, ''Errenazimendu zientifiko'' bezala izendatu daiteke. 1632. urtean bere momentu gorenera iritsi zela diote, Galileoren ''Diálogos sobre los dos máximos sistemas del mundo'' entseguarekin batera. Iraultza zientifikoaren bukera 1687ko ‘sintesi handia’-ri leporatzen zaio, hau da, Isaac Newtonen ''Principia-ri'', mugimenduaren legeak eta grabitazio unibertsala formulatu zituen aipatutako obran eta horrekin kosmologia berri baten sintesia osatu zuen. XVIII mendearen bukaeran, iraultza zientifikoa ‘hausnarketaren aroa’-ri bidea eman zion.
== Kuhnen Proposamen Epistemologikoa ==
 
Denbora askoan zehar zabaldu zen iraultza zientifikoaren kontzeptua, Jean Sylvain Bailly-ren obrarekin sortu zen XVIII mendean, bi etapen artean zaharra alde batera uzteko eta berria ezartzeko prozesuaren beharra ikusi zuen.
=== Zientzia Aurre - Normala ===
Beraz, Iraultza zientifikoa azaltzeko zientziaren historian Kuhnen arabera eman diren hainbat fase edo etapak ezberdindu behar ditugu. Etapa hauetatik lehena, ''zientzia aurre-normala'' izango da; aro aurre-paradigmatiko bat izango da non teoria ezberdinak planteatuko diren arazo baten aurrean. Teoria hauek euren artean ez dute atxikimendurik izango. Adibide bat jartzearren, XVII. mendearen amaieran, argiaren zerizanaren inguruan planteatuko teoriei dagokienez, eskola ezberdinak aurki ditzakegu lehian edo eztabaidan, hala nola, teoria epikureoa, aristotelikoa edo platonikoa. Hau da, garai honetan ez da sinesmen partekaturik egongo, eta beraz, autore bakoitzak independienteki bere funtsen mapa eraikiko du.
 
Alexandre Koyré filosofo eta historiagilea ''iraultza zientifikoa'' terminoa 1939 urtean aintzat hartu zuen garai hura deskribitzeko.  
=== Zientzia Normala ===
Hurrengo etapari ''zientzia normala'' deituko dio Kuhnek. Etapa honetan komunitate zientifikoak teoria bateratu bat konpartituko du; onartutako teoria bat egongo da [[paradigma]] moduan. Paradigma honen hegemonia komunitate zientifiko jakin batek aurretiaz edukitako lorpenen araberakoa izango da; hau da, beharrezko edo premiazkotzat jotzen diren arazoak ebazten baditu teoria batek, hau paradigma moduan hartuko da arazo berdin edo antzekoen soluziorako erabiltzeko. Hau guztia adibide batekin azaltzearren, gorputzen konbustioaren teorian, XVII. mendearen amaieran, Johann Becher eta [[Georg Stahl]] kimiko alemaniarrek [[flogistoaren teoria]] proposatu zuten: konbustionatzen zuten eta ez zuten gorputzen arteko ezberdintasuna flogistoan zetzan, hau da, konbustionatzen ziren eta ez ziren gorputzen arteko ezberdintasuna lehenek flogistoa zutela, eta, beraz, errekuntza prozesuan flogistoaren askapen bat emango zen, eta bigarrenek ez zutenez flogistorik ez ziren gorputz errekorrak. Beraz, flogistoa errekuntza prozesuan askatzen zen substantzia litzateke. Teoria hau onartu eta erreferentziatzat hartu zen; paradigma bihurtu zen Kuhnen hitzetan. 
 
=== AnomaliaSARRERA ===
XVIII mendetik aurrera zientzian egon diren aurrerapausoak ‘iraultza’ gisa zedarrituak izan dira. 1747 urtean, Clairautek ‘esaten da, Newtonek bizirik zegoela iraultza sortu zuela’ obra idatzi zuen. Hitza 1789. urtean erabilita ere izan zen Lavoisierren obraren sarreran oxigenoaren aurkikuntzaren berri emanez. ‘Zientzian iraultza gutxi hain jakinarazpen orokorra sortu dute oxigenoaren teoria bezala’. Lavoisier-rek bere teoria garaiko jakintsuen eskutik onartuta ikusi zuen, eta Europan ezarri zen aldarrikapena eta urte gutxira.
Zientzia normalean nagusi zen paradigmak galdera bati erantzun ezin zionekoari Kuhnek [[Anomalia (argipena)|''anomalia'']] deitzen zion. Flogistoaren teoriarekin jarraiki, XVIII. mendean, Mijail Lomonosov zientzialari errusiarrak honako esperimentua jarri zuen abian: egur puska bat erre zuen eta honen hondakinak (ura, kea eta errautsak) pisatu zituen. Becher eta Stahlen teoriari jarraiki, hondakin hauek pisu gutxiago eduki beharko lukete hasierako egur puskak baino, izan ere, erreketa prozesuan, hauen aburuz, flogistoa askatuko litzateke eta beraz, hasierako egur puskak baino pisu gutxiago eduki beharko lukete hondakinek. Kasu honetan, aldiz, ez zen horrela izan, izan ere, kea, ura eta errautsak pisatu zituenean Lomosovek hasierako egurra baino gehiago pisatzen zuela konturatu zen. Gertakizun hau anomaliatzat jo dezakegu; paradigma batek erantzun ezin duen galdera da. Hala eta guztiz ere, honek ez zuen eragin flogistoaren teoria mapa zientifikotik kentzea, izan ere ez zegoen beste alternatibarik konbustioa azaltzeko eta beraz, anomalia huts bezala gelditu zen. Hau da, Kuhnen aburuz, paradigma batek arazo bati erantzuna eman ezin dion arren, paradigma ez da aldatzen ez badago alternatibarik.  
 
XIX mendean, Willian Whewellek zientzian beran iraultza egiteko ideia erein zuen (edo metodo zientifikoa XV – XVI mendeen artean gertatu zen gisara). Gai honi buruz iritzia izan duten iraultzailen artean, gizakiaren gogamenaren konfidantza inplizitu baten trantsizioa dago kanpoko behaketari eta mirespen mugagabea antzinako jakinduriari dagokienez, aldaketaren eta hobekuntzaren itxaropenaren aurrean. Honek gaur egungo iraultza zientifikoaren ikuspegiari ateak zabaldu zizkion: 
=== Krisia ===
Hala eta guztiz ere, anomalia hauen akumulazioa gertatuz gero, ''krisia''n eroriko da paradigma, izan ere, komunitate zientifikoak honekiko zalantzak eduki eta lehen zuen sinesgarritasuna galtzen joango da. Krisi hauen ondorioz emango dira '''iraultza zientifikoa'''k, izan ere, paradigmaren aldaketa ematen denean, aurrekoak erantzun ezin zituen galderei erantzungo dio berriak; hau da, teoria berria krisiaren erantzun bezala agertzen da. Paradigma aldatzean, mundua aldatzen ez den arren, mundu ikuskera aldatzen da, izan ere, zientzialariak bere sinesmenak mundu ikuskera berri bati atxiki behar dizkio. Berriz ere lehengo adibidea kontuan hartuz, Antoine de Lavoiser-ek erreketan “oxigeno” izena jarriko dion elementu berri bat aurkitzen duenean, aldaketa teoriko bat emateaz haratago, aldaketa paradigmatiko bat emango da; erreketan flogistoaren galera gertatzen dela pentsatzetik, oxigenoa irabazten denaren teoriara igaroko ginateke; aldaketa teorikoaz gain, kontzeptu aldaketa bat egon da.
 
‘Naturaren ikuspegi berri bat sortu da, 2000 urteetan zientzia menderatu den ikuspegi grekoa ordezkatuz. Zientzia disziplina autonomo bihurtu da, filosofia eta teknologiatik aldendua.’
Beraz, paradigma aldaketa bat gertatu eta aurrerapena metagarria ez denean deituko dio Kuhnek zientzia iraultza; hau da, Lavoiser-en proposamena zientzia iraultzailearen barnean kokatuko genuke; kontzeptu aldaketa bat dago, flogistotik oxigenora igaroko ginateke. Honez gain, flogistoaren teoriak zekartzan arazoak (hala nola Lomonosov-en esperimentuaren anomalia) galdu egingo dira; paradigma aldaketak hau eragin dezake, arazoen galera bat. Iraultza zientifikoa edo zientzia iraultzailea gertatu ondoren, berriro ere zientzia normalera pasako gara Kuhnen aburuz.
[[Fitxategi:Galileo by leoni.jpg|thumb|Galileo Galilei-ren erretratua.]]
 
Tradizionalki iraultza kopernikarrarekin hasi zela onartu da (1543) eta 1687 urtean osatuta izan zen Isaac Newtonen ‘sintesi handia’-rekin, hau da, ''Principia'' obrarekin''.'' Jarrera aldaketa Francis Baconen eskutik gertatuta zen bere ‘iragarpen seguru eta enfatikoa’ obrak gizarte zientifikoen sorrera bultzatu zuelarik, adibidez, Royal Society-a, eta Galileok Koperniko defendatu zuena eta mugimenduaren zientzia garatu zuen. 
== Ondorioz ==
Laburbilduz, Thomas Kuhn zientziaren filosofoaren aburuz, paradigma aldaketa bat ematen denean esan genezake gertatu dela iraultza zientifiko bat; ez da berdina teoria aldaketa eta paradigma aldaketaz hitz egitea. Esaterako, [[Aconcagua]] mendiaren altuera aldatu dela esatean, aldaketa teoriko bat eman daitekeen arren, paradigma ez da aldatuko, berbera izango da, kontzeptu berdinak erabiliko ditugu. Aldiz, konbustioaren inguruan hitz egitean, flogisto substantziaz hitz egitetik, oxigenoaz hitz egitera igaroko gara, kontzeptu aldaketa emanez; flogisto kontzeptua Becher eta Stahlen teorian egongo da, baina ez Lavoiserenean. Eta aldiz, oxigeno kontzeptua ezin dugu lehenengoen teorian aurkitu eta bai Lavoiserenean. Paradigma aldaketa honen ondorioz emango da iraultza zientifikoa.
 
XX mendean, Alexandre Koyrék ‘Iraultza zientifikoa’ terminoa txertatu zuen, bere ikerketa Galileon zentratuz, eta terminoa Butterfielden eskutik hedatua izan zen, ''Origins of Modern Science'' obran. 1962 urtean, Thomas Kuhnek ''La estructura de las revoluciones científicas'' obra argitaratu zuen, marko teoriko desberdinak konparatu ezin zirela baieztatuz, esaterako, Einsteinen erlatibitatearen teoria, Newtonen grabitateren teoriarekiko.
Hau guztia argituta, esan beharra dago Kuhnen aburuz aurrerapen zientifikoak ez dutela zertan metagarriak izan; orain arte landutako adibideari jarraiki, oxigenoaren teoria onartzen denean, flogistoaren teoriak zekartzan arazo, anomalia edo galderak galduko dira. Hau da, paradigma berriak lehengoak erantzun ezin zituen galdera batzuei erantzuteaz gain, beste batzuei ere erantzungo die.
 
=== BibliografiaESANAHIA ===
Ideal zientifikoen eraldaketa Matematika, Fisika, Astronomia eta Biologiaren bidez nabaritu zuen, hauek guztiak ikerketa zientifikoaren alde zeuden instituzioaren barruan eta zabaldua izan den unibertsoaren irudian. Iraultza zientifikoak zientzia moderno batzuen ezarpena bideratu zuen. 1984 urtean, Joseph Ben – Davidek idatzi bezala:
<references />
 
[[Kategoria:Zientziaren historia]]
XVII mendetik zientziaren garapena ezaugarritu duen ezagutzaren pilatzea, ez zen lehen gertatu. Zientziaren jarduera berri hau Mendebaldeko Europaren herrialde gutxi batzuetan gertatu zen, eta zonalde txiki hori 200 urtez mugatuz joan zen 200 urteean zehar. (XIX mendetik aurrera ezagutza zientifikoa mundu osoan zabaldu zein onartuta izan da).
 
Idazle garaikide eta historiagile moderno askok, munduaren ikuspegiarekiko aldaketa iraultzaile bat egin zela baieztatzen dute. 1611 urtean John Donne poetak idatzi zuen:
 
''Filosofia berriak guztioi zalantza bat pizten digu,''
 
''suaren elementua itzalia dago;''
 
''Eguzkia galtzen da, eta Lurra, eta inoren argitasuna''
 
''Bilatzeko lekura bideratu dezake.''
 
XX mendeko historiagile batek, Herbert Butterfield, ez zegoen hain harrituta, baina aldaketa zerbait oinarrizko bezala ikusi zuen:
 
Iraultzak autoritatea ingelesez bihurtu zuenetik ez bakarrik Erdi Aroan, baizik Antzinaroan ere – ez zelako bakarrik eklipse eskolastikoarekin hasi, baizik fisika aristotelikoaren suntsiketarekin – kristautasunaren sorreratik guztia eklipsatzen du eta Errenazimendua eta Erreforma gertakari hutsetara mugatu, Erdi Aroko kristautasunaren barruan mugimendu hutsak izango balira bezala … Mundu modernoaren benetako sorrera bezain handia zein mentalitate modernoaren sorrera.
[[Fitxategi:PeuerbachSuperioribus2.png|thumb|Georg von Peuerbach-en Marte, Venus, Jupiter eta Saturnoren eredu Ptolomeikoaren esferak.
''Theoricae novae planetarum'' (1474)
 
]]
 
== ANTZINAROKO ETA ERDI AROKO AURREKARIAK: ==
Iraultza zientifikoa Antzinako Greziaren ezagutzaren oinarripean eraiki zen; Erdi Aroko zientziaren pean ere, zein garatuta izan zen Erroma/Bizantzioren zientziatik aurrera; eta Erdi Aroko zientzia islamiarraren pean. Tradizio aristotelikoak XVII mendean oso testuinguru intelektual garrantzitsua jarraitzen izaten zen, hala ere garai horretan filosofo naturalak korronte horretatik alderatu ziren.
 
Antzinaro klasikoaren oinarrizko ideia zientifikoak guztiz aldatu ziren azken urteotan, eta kasu askotan izena kendu zieten. Geratu ziren ideiak, hau da, iraultza zientifikoan eraldatuak izan ziren ideiek hurrengo esaten zuten:    
*     Aristotelesen kosmologiak Lurra kosmosaren erdigunean jartzen zuen, kosmos hierarkiako eta esferikoa. Lurreko eta zeruko eskualdeak elementu ezberdinez osatzen ziren, elementu horiek mota desberdineko ''mugimendu natural'' zituzten.    
 
*      Lurreko eskualdeak, Aristotelesen aburuz, lau elementuak (lurra, ura, airea eta sua) esfera zentrokideetan oinarritzen ziren. Gorputz guztiak lerro zuzenetan naturalki mugitzen ziren bere konposaketa elementalari zuzenduta, hots, bere leku naturalerantz. Beste lurreko mugimenduak ez ziren naturalak, ''bortitzak'' baizik.     
 
*        Zeruko eskualdeak bosgarren elementuaren eskutik osatuta zeuden, eterrez, aldaezina zena eta naturalki mugitzen zen mugimendu zirkular uniformeen bidez. Tradizio aristotelikoan, teoria astronomikoak zeruko objektuen mugimendu irregularra azaltzen saiatu ziren, modu askotariko mugimendu zirkular uniformeen efektu konbinatuen bidez. 
 
*   Mugimendu planetarioaren eredu ptolomeikoa, Cnidoren Edoxoren eredu geometrikoan eta Ptolomeoren ''Almagesto-''an oinarritzen zena, kalkuluen bidez Eguzkiaren, Ilargiaren, izarren eta planeten posizioa iraganean eta etorkizunean kalkulatu ahal zela frogatu zuen, eta egiaztatu zuen eredu hauek behaketa astronomikoetatik eratortzen direla. Geroago egin ziren garapen astronomikoen eredu izan ziren. Eredu ptolomeikoen oinarri fisikoa zeruko estalkiak zituzten beharrezko, nahiz eta eredu konplexu hauek arduragabeak suertatu fisikaren azalpe honekiko.      
Antzinaroko hautazko teorien aurrekariak egon zirela aipatzea garrantzitsua da, hauek irudikatzen baitituzte geroago egon ziren aurkikuntzak fisika eta mekanikaren arloan, baina tradizio enpiriko baten faltan, eskola aristoteliko baten menpean, eta kontuan hartuz obra asko galdu zirela gudak zirela eta, teoria hauek mende askotan zehar ilunpetan egin ziren, eta kontsideratzen da tradizionalki efektu gutxi izan zutela aipatutako fenomenoen berraurkitzean; inprentaren asmakuntzarekin ezagutzaren hedapena handitu zen. Bitartean erdi aroan zehar geometrian, matematiketan eta astronomian aurrerapauso garrantzitsuak eman ziren, bereziki mundu islamiarra eta Europan.
 
Hala ere, iraultza zientifikoaren pentsalari garrantzitsuak antzinaroko ikasketarekiko errenazentistak zeukaten errespetuarekin bat etortzen ziren eta bere berrikuntzetarako antzinaroko leinuak zitatzen zituzten. Nikolas Koperniko (1473 – 1543), Kepler (1571 – 1630), Newton (1642 – 1727), eta Galileo Galilei (1564 – 1642) Antzinaroko eta Erdi aroko jatorri ezberdinak azaldu zituzten sistema heliozentrikorako. Bere obra ''Principia''ren eskolioetan, Newtonek esaten zuen mugimenduaren bere hiru lege axiomatikoak Huygens (1629 – 1695) bezalako matematikariek onartu zutela, Wallace, Wren eta besteak beste, eta baita, ''Principia''ren bigarren edizioaren zirriborroan, grabitatearen legea eta mugimenduaren bere lehenengo legea zenbait pertsonai historikoei ezarri zien.    
 
Nolakotasun hauek izan arren, iraultza zientifikoaren teoria estandarrak XVII mendea aldaketa zientifiko iraultzaileen garaia baieztatzen zuen. Ez ziren bakarrik garapen iraultzaile teoriko eta esperimentalak gertatu, zientzialariek lan egiten zuten modua ere eraldatu zen.
 
== METODO ZIENTIFIKOA ==
XVII mendean definitu eta ezarri zen metodo zientifikoaren pean, alde batera utzi ziren egoera naturalak eta artifizialak, eta gutxika komunitate zientifikoaren bidez egindako esperimentazio sistematikoaren ikerketa tradizioa onartzen joan zen. Naturarekiko hurbilketa induktibo bat erabiltzearen filosofia – suposaketa alde batera utzita eta soilik adimen zabal batekin begiratuz – aurretiko dedukzio aristotelikoarekin kontrajarrita zegoen, horren bidez ezagututako gertaeren ikerketa ulermena zekarren. Praktikan, noski, zientifiko (eta filosofo) askok uste zuten bien arteko konbinaketa beharrezkoa zela, suposaketak zalantzan jartzeko ahalmena, baina baliozkotasun gradu bat daukaten behaketak ulertzea ere.  
 
Iraultza zientifikoaren bukaeran, filosofoen ‘ mundu kualitatiboa ’ mundu mekaniko eta matematiko batean bihurtu zen, ikerketa esperimentalaren bidez ezagutu daitekeena. Hala ere zientzia newtoniana zientzia modernoa bezala zen alderdi guztietan, kontzeptualki gure zientziaren antza handia zuen. Zientzia modernoaren ezaugarri askok, bereziki bere instituzionalizazio eta profezionalizazioari dagokienez, XIX mendearen erdialdera arte ez ziren estandarizatu.     
 
=== KrisiaENPIRISMOA ===
Tradizio zientifiko aristotelikoan behaketa eta arrazoimenaren bidez egoera ‘ naturalen ’ bilaketa interakzioaren forma nagusiak ziren. Modelo teorikoak kontrajartzen zituzten gertaera arraroak aberrazioak zirela aurreko ikuspegiarekin batera zeuden, ‘ naturalki ’ zenez naturari buruz ezer esan gabe. Iraultza zientifikoaren bitartean, hautemate aldakorrak zientzialariaren papera naturari dagokionez, ebidentziaren balioa, esperimentala edo behatuta, metodologia zientifiko batera arte heldu ziren non enpirismoak paper garrantzitsua zuen baina ez absolutua.
 
Iraultza zientifikoaren hasieran, enpirismoa zientziaren eta filosofia naturalaren osagai garrantzitsua zen. Aurreko pentsalariek, filosofo nominalista Ockham barruan sartzen, enpirismoarekiko mugimendu intelektuala hasi zuten.
 
‘ Enpirismo ’ terminoa bere bi fundatzaileen ezberdintasun filosofikoak deskribatzeko erabilita izan zen, Bacon, enpirista bezala deskribatuta izan dena, eta Descartes, arrazionalista bezala deskribatuta izan zena. Hobbes, Berkeley eta Hume filosofiaren adierazgarriak izan ziren, giza – ezagutzaren oinarritzat tradizio enpiriko sofistikatu bat garatu zutenek.
 
Enpirismoaren fundatzailea, hau da, Lockek bere obran ''Ensayo sobre el entendimiento humano'' (1689) esan zuen giza gogamenera heldu ahal den egiazko ezagutza bakarra esperientziaren bidez lortu daitekeela. Giza gogamena ''tabula rasa'' bezala sortuta izan dela argudiatu zuen, bertan zentzumenezko – inpresioak grabatuak izaten dira eta hausnarketa prozesu baten ondorioz ezagutza eraikitzen da.
 
=== BACONEN ZIENTZIA ===
Iraultza zientifikoaren oinarri filosofikoak Francis Baconek ezarri zituen, enpirismoaren aitatzat hartuta izan dena. Bere lanek ikerketa zientifikorako metodologia induktiboak ezarri eta gizarteratu zituzten, askotan ''metodo baconianoa'' izendatuta, edo metodo zientifikoa. Bere exijentzia prozedura planifikatu bat aurrera eramateko zientziaren arlo erretoriko eta teorikoan aurrerapauso bat suposatu zuen, esan beharra dago horietako askok gaur egungo metodologiaren parte direla.
[[Fitxategi:Somer Francis Bacon.jpg|thumb|Francis Bacon ikerketaren baitan metodo zientifikoa ezartzeko oinarrizko pentsalaria izan zen.
Frans Pourbus-en erretratua (1617)
 
]]
Baconek giza eta jainkotiar ezagutzaren prozesu guztiarentzat izugarrizko erreforma proposatu zuen, berak ''Instauratio Magna'' deitu zuena. Baconentzat aipatutako erreformak zientziarentzako aurrerapauso garrantzitsua suposatu zuen, asmaketa berriek giza – miseria eta beharrak gozatuko lituzkeelako. Bere obra ''Novum Organum –''a 1620 urtean argitaratu zen.  
 
Gizakia ‘ naturaren ministro eta interpretatzailea ’ zela baieztatu zuen, ‘ giza ezagumena eta boterea sinonimoak dira ’, ‘ efektuak instrumentuez bitartez eta bere laguntzarekin sortuak izan dira ’, eta ‘ gizakia jarduten dagoen bitartean soilik gorputz naturalak aplikatu edo kendu ahal ditu, barneko naturak gainekoa egiten du ’ ere baieztatu zuen, eta geroago esan zuen ‘ natura bakarrik burutu daiteke obeditzen denean ’. Hona hemen goian aipatu dugun obraren laburpena, naturaren ezagutza eta instrumentuen erabilpenarekin, gizakia naturaren lan – naturala gobernatu eta zuzendu dezake behin betiko emaitzak lortzeko. Ondorioz, gizakia, naturaren ezagumena bilatzean, berarengandiko boterea lortu daiteke – eta horrela ‘ Giza – inperioa ’ berreskuratu, gizakiaren araztasunarekin batera galdu zena –. Modu honetan, uste zuen, gizateria babesgabetasunetik at egongo zela, pobrezia eta miseriatik at, bakea heltzen zen bitartean, segurtasuna eta oparotasuna.