«Energia berriztagarri»: berrikuspenen arteko aldeak

t
ez dago edizio laburpenik
t (85.86.26.42 wikilariaren aldaketak ezabatuz, TheklanBot wikilariaren azken bertsiora itzularazi da.)
Etiketa: lehengoratzea
t
{{HezkuntzaPrograma}}
[[Fitxategi:Energiaberriztagarriak.jpg|thumb|400px|Energia berriztagarriak]]
'''Energia berriztagarria''' iturri naturaletatikberriztagarrietatik sortzen den [[energia]] mota da. Energia berriztagarriak asko dira, eta horien artetik gizakiarentzat garrantzitsuenak hauek dira: [[eguzki-energia]], [[haize]]a, [[euri]]a, itsasaldiak eta bero geotermikoa. Iturri naturalberriztagarri hauekhoriek, gizakiaren denboraren eskalan agortezinak dira. Ingurumenaren degradazioa, garapen-bidean dauden herrialdeen eta herrialde garatuen arteko desoreka energetikoa eta erregaien aniztasuna, energia berriztagarrien garapena bultzatu duten faktoreak dira.
 
== Energia alternatiboak ==
Halaber gaur egungo zenbait energiaren gehiegizko erabilerak, hala nola [[petrolio]]a eta [[harrikatz|ikatza]], [[kutsadura]], [[berotegi-efektua]]ren hazkundea eta [[ozono geruza]]ko zuloaren hazkuntza bezalako arazoak sortzen dituzte.
 
Energia alternatiboaren eta ohikoaren arteko eztabaida ez da bakarrik energien sailkapen bat, mende honetan ezinbestez gertatu beharko den aldaketa baizik. Egia da energia alternatiboak ere, berriztagarriak izan arren, bukagarriak direla, beste edozein baliabide naturalbaliabidek bezala esplotazio muga maximoa duelako. Beraz, energia berri hauetara aldatzeko prozesua mailaz maila eta poliki egiten dugun arren, ez dute gaur egungo eredu ekonomikoarekin jarraitzea onartuko. Horrek guztiak, '''Garapen[[garapen iraunkorraren'''iraunkor]]raren kontzeptua sortzen du.
 
Garapen iraunkorraren kontzeptuak hurrengo ideiak ditu oinarri:
* Erregai nuklearrak: Hauen artean [[plutonio]]a eta [[uranio]]a aurki ditzakegu. [[Elementu kimiko]] hauek energia sortu dezakete [[fisio nuklear]]raren bidez. Energia nuklearra [[zentral nuklear]]retan energia sortzeko erabiltzen da.
 
== EboluzioBilakaera historikoa ==
 
Energia berriztagarriaberriztagarriak izan dira gizakiak duela milaka urtetatik honaurtean erabilitako energia mota garrantzitsua dabakarra. Bela nabigazioa, [[haize]] edo [[ur]] errotak eta [[eguzki-energia]] aprobetxatzeko sortu diren eraikuntza espezifikoak horren adibide dira.
 
[[James Watt]]-en [[lurrun-makina]]ren asmakuntzarekin, energia aprobetxatzeko baliabide hauek alde batera utzi ziren denboran ezegonkorrak eta alditsuak kontsideratzeagatik. Hori dela eta, [[motor]]e termikoak eta elektrikoak gehiago erabiltzen hasi ziren. Denbora horietan, kontsumo txikia zegoenez, ez zen pentsatu ere egin energia iturri horiek agortu edo ingurumen arazoak sortu ahal zituztela.
 
[[1970eko hamarkada]]ren inguruan, energia berriztagarriak energia tradizionaletarako alternatiba bat kontsideratu ziren, erregai fosilak ez bezala ( milioi urte behar dituztela sortzeko) energia berriztagarriak baliagarritasun handia zutelako eta ingurugiroan eragin txikiagoa zutelako. Hori guztia dela eta, energia berriztagarriak, '''energia alternatiboaren''' izena hartu zuten. Gaur egun hauetako energia asko errealitate bat dira eta ez alternatiba bat, beraz energia alternatiboen izena ez zen erabili beharko.
* Baliabide naturalen ustiaketa suposatzen dute.
* Erabili ahala inoiz agortuko ez diren energiak dira.
* Energia berriztagarriak jasotzeko erabiltzen diren sistemetan, mugatuak diren eta ekoizpenean kutsatzaileak diren baliabideak erabiltzen dira (metalak, zementua, plastikoak...).
* Ingurumenarekin adeitsuak dira.
* Ingurumenean eskuratu daitezke.
 
=== Energia ekologikoak ===