Ireki menu nagusia

Aldaketak

18 bytes added ,  Duela 1 urte
=== Zenbaki arruntak ===
{{sakontzeko|Zenbaki arrunt}}
[[Fitxategi:-bertsomate- Zenbaki arruntak.webm|thumb|left|0,1,2,3,4 / ta osteko denak / izenak dion gisan / dira ARRUNTenak / duguna zenbatzeko / balio dutenak.]]
Zenbaki motarik ezagunenan [[zenbaki arrunt]]ak dira, askotan '''zenbaki oso''' ere deituak: [[bat|1]], [[bi|2]], [[hiru|3]] eta ondoren doazen guztiak. Tradizionalki zerrenda hau 1 zenbakiarekin hasi da, [[zero|0]] ez baitzen kontsideratzen zenbaki bat [[Antzinako Grezia]]n. Hala ere, [[XIX. mende]]tik aurrera [[multzo-teoria]]ren garatzaileek eta matematikariek 0 gehitzen hasi ziren zenbaki arrunte barnean. Gaur egun, matematikariek bi multzoak izendatzeko erabiltzen dute zenbaki arruntak, 0 barnebildu edo ez<ref>{{Erreferentzia|izena=Weisstein, Eric|abizena=W.|izenburua=Natural Number|hizkuntza=en|url=http://mathworld.wolfram.com/NaturalNumber.html|sartze-data=2018-01-26}}</ref>. Matematikan zenbaki hauek izendatzeko erabiltzen den sinboloa '''N''' da, baita <math>\mathbb{N}</math> idatzia, eta batzuetan <math>\mathbb{N}_0</math> edo <math>\mathbb{N}_1</math> beharrezkoa denean adieraztea 0 edo 1 zenbakitik hasten diren.
 
=== Zenbaki osoak ===
{{sakontzeko|Zenbaki oso}}
[[Fitxategi:-bertsomate- Zenbaki osoak.webm|thumb|left|Jasotzeko adina / dugunez kentzeko / minus-a beharrezko zen / hori azaltzeko / negatiboak / gehitu / ziren OSOtzeko]]
[[Zenbaki oso]]en multzoan [[zenbaki arrunt]]ak biltzen dira (0,1,2,...), beren aurkakoekin batera (-0,-1,-2,...). -0 eta 0 berdintzat jotzen dira. Zenbaki osoen multzoa Z hizkiaz izendatu ohi da (''Zahlen'' germanierazko hitzetik). Zenbaki osoak batu, kendu eta biderkatu egin daitezke: emaitza beti izango da zenbaki oso bat.
 
=== Zenbaki arrazionalak ===
{{sakontzeko|Zenbaki arrazional}}
[[Fitxategi:-bertsomate- zenbaki arrazionalak.webm|thumb|<poem>left|Ta elkarbanatzea / denez naturala / pizza bat zein pastel bat / zatitu bezala / osoen zatidura / da ARRAZIONALA</poem>]]
denez naturala
pizza bat zein pastel bat
zatitu bezala
osoen zatidura
da ARRAZIONALA</poem>]]
[[Zenbaki arrazional]] bat [[zatiki]] moduan espresa daitekeen edozein zenbaki da, [[zenbakitzaile]]a [[zenbaki oso]] bat baldin bada eta [[izendatzaile]]a zenbaki oso positibo bat. Izendatzaile negatiboak baimentzen dira, baina normalki ez dira erabiltzen, edozein zenbaki arrazional izendatzaile positibo bat duen zatiki baten berdina delako. Zatikiak bi zenbaki osorekin osatzen dira, zenbakitzailea eta izendatzailea, barra bat jarrita zatitzen euren erdia. Adibidez <math>{m /over n}</math> zatikiak ''m'' zatitzen du ''n'' atal berdinetan. Bi zatiki egon daitezke zenbaki arrazional berdinari dagokionak, adibidez <math>{1 /over 2}</math> eta <math>{1 /over 4}</math> berdinak dira, hau da,
: <math>{1 \over 2} = {2 \over 4}.</math>