«Grenada»: berrikuspenen arteko aldeak

16 bytes removed ,  Duela 2 urte
t
ez dago edizio laburpenik
t
 
== Historia ==
[[1498]]an, [[Kristobal Kolon]]ek uhartea ikusi zuen lehenbizikoz. [[Ingalaterra|ingelesak]] uhartean kokatzen saiatu ziren, baina ez zuten lortu. [[1650]]ean, [[Frantzia|frantsesak]] Karibeko amerindiarrei erosi egin zieten uhartea. [[1783]]an, uhartea [[Britainia Handia]]ri laga zioten. [[1877]]an, Britainia Handiko koroaren kolonia bihurtu zen.
 
[[1974]]an, Grenadakherrialdeak independentzia lortu zuen [[Commonwealth]]-en baitan jarraituz, eta [[1979]]an, ezegonkortasun politikoaren ondorioz, [[Maurice Bishop]] buruzagi ezkertiarrak boterea lortu zuen boterea. [[Barbados]]ek, [[Dominika]]k eta [[Ameriketako Estatu Batuak|Estatu Batuek]] ez zuten begi onez ikusi Bishopen [[sozialismo]]a eta [[Kuba]]rekin zuen kooperazioa eta aldarrikaturiko ''Herri Gobernu Iraultzailea''. [[New Jewel]] boterean zegoen alderdi politikoaren fakzio komunistak, [[Bernard Coard]]rekin leiala zenak, [[estatu-kolpe|estatu kolpeakolpe]]a eman zuen, eta Bishop exekutatu eginhilarazi zuten [[1983]]ko [[urriaren 19]]an. Sei egun geroago, [[Ameriketako Estatu Batuak|Estatu Batuetako]] eta [[Karibe itsaso]]ko beste sei herrialdeetako armadek Grenada inbaditu zuten, ''Premiazko amorru bizia'' zeritzon operazioan. Han, iraultzaren liderrak eta Kubako aholkulariak preso hartu zituzten. Hurrengo urtean, hauteskundeak egin zituzten.
 
[[1983]]-85[[1985]] urteetan, Estatu Batuetako armadak utzi egin zuen uhartea. 1984an[[1984]]an hauteskundeak izan ziren, eta, hala, gobernu demokratiko batdemokratikoa ezarri zen berriz Grenadan. Hauteskunde haietan Alderdi Nazional Berriko burua, [[Herbert Blaize]], atera zen lehen ministro. Blaizek ekonomiak gora egin zezan lortu zuen hurrengo urteetan, turismoan oinarrituta gehienbat. Urte haietan uharteko arazo nagusiak gazteen [[langabezia]], gaizkiletza eta droga trafikoa ziren. Blaize 1989an hil zen, eta [[Ben JonesekJones]]ek (Alderdi Nazionalekoa) hartu zuen haren lekua, enpresaburuen eta lurjabe handien babesarekin.
Sei egun geroago, [[Ameriketako Estatu Batuak|Estatu Batuetako]] eta [[Karibe itsasoa|Karibe itsasoko]] beste sei herrialdeetako armadak Grenada inbaditu egin zuten [[Premiazko amorru bizi operazioa|premiazko amorru bizia]] zeritzon operazioan. Han, iraultzaren liderrak eta [[Kuba]]ko aholkulariak preso hartu zituzten. Hurrengo urtean, hauteskundeak egin zituzten.
 
1990eko[[1990]]eko martxoaren 13an, hauteskunde orokorrak egin ziren eta [[Nicholas Braithwaite]] atera zen garaile, Estatu Batuen begiko hautagaia. 1994ko[[1994]]ko datuen arabera, langabezia %30 ingurukoa zen eta emigrazio handia zegoen. Bananaren[[Banana]]ren, kokoaren[[koko]]aren, zuraren eta [[intxaur muskatuarenmuskatu]]aren nazioarteko prezioen gainbeherak bazuen zer ikusirik horretan. 1995eko[[1995]]eko martxoan eta apirilean grebak egin ziren ekonomiaren sektore nagusietan (hoteletan eta azukre kanabera- eta kakao- sailetan). Turismoa, nekazaritzarekin batera, ekonomiaren oinarri nagusia badaizan erearren, Grenada ez zegoen Karibeko beste uharte batzuekin lehian aritzeko moduan.
1983-85 urteetan Estatu Batuetako armadak utzi egin zuen uhartea. 1984an hauteskundeak izan ziren, eta hala, gobernu demokratiko bat ezarri zen berriz Grenadan. Hauteskunde haietan Alderdi Nazional Berriko burua, [[Herbert Blaize]], atera zen lehen ministro. Blaizek ekonomiak gora egin zezan lortu zuen hurrengo urteetan, turismoan oinarrituta gehienbat. Urte haietan uharteko arazo nagusiak gazteen [[langabezia]], gaizkiletza eta droga trafikoa ziren. Blaize 1989an hil zen, eta Ben Jonesek (Alderdi Nazionalekoa) hartu zuen haren lekua, enpresaburuen eta lurjabe handien babesarekin.
 
1995eko[[1995]]eko hauteskunde orokorretan Alderdi Berri Nazionalak irabazi zion gobernuko Kongresu Nazional Demokratikoari, eta baita 2003ko[[2003]]ko hauteskundeetan ere. 1996ko[[1996]]ko maiatzean, elkarren laguntzarako hitzarmenak eta estradizioenak izenpetu zituen Estatu Batuekin, droga trafikoaren kontrako kanpainaren barruan. Apirilean, Grenada eta Kuba harremanetan hasi ziren berriro, Estatu Batuen 1983ko inbasioaz geroztik etenda baitzeuden. Lehen Ministroministro [[Keith Mitchel]]ek bisita ofiziala egin zuen Kubara, eta elkarren laguntzarako hitzarmena izenpetu zuen Kubako bere kidearekin. [[2004]]. urtean, [[Ivan urakana]]k izugarrizko kalteak eragin zituen Grenadan, etxeen %90 desegin zituen; hala ere, oso bizkor berregin zen.
1990eko martxoaren 13an, hauteskunde orokorrak egin ziren eta [[Nicholas Braithwaite]] atera zen garaile, Estatu Batuen begiko hautagaia. 1994ko datuen arabera, langabezia %30 ingurukoa zen eta emigrazio handia zegoen. Bananaren, kokoaren, zuraren eta intxaur muskatuaren nazioarteko prezioen gainbeherak bazuen zer ikusirik horretan. 1995eko martxoan eta apirilean grebak egin ziren ekonomiaren sektore nagusietan (hoteletan eta azukre kanabera- eta kakao-sailetan). Turismoa, nekazaritzarekin batera, ekonomiaren oinarri nagusia bada ere, Grenada ez zegoen Karibeko beste uharte batzuekin lehian aritzeko moduan.
 
1995eko hauteskunde orokorretan Alderdi Berri Nazionalak irabazi zion gobernuko Kongresu Nazional Demokratikoari, eta baita 2003ko hauteskundeetan ere. 1996ko maiatzean elkarren laguntzarako hitzarmenak eta estradizioenak izenpetu zituen Estatu Batuekin, droga trafikoaren kontrako kanpainaren barruan. Apirilean, Grenada eta Kuba harremanetan hasi ziren berriro, Estatu Batuen 1983ko inbasioaz geroztik etenda baitzeuden. Lehen Ministro [[Keith Mitchel]]ek bisita ofiziala egin zuen Kubara, eta elkarren laguntzarako hitzarmena izenpetu zuen Kubako bere kidearekin. 2004. urtean [[Ivan urakana]]k izugarrizko kalteak eragin zituen Grenadan, etxeen %90 desegin zituen; hala ere, oso bizkor berregin zen.
 
== Gobernua eta administrazioa ==
31.908

edits