«Uzbekistan»: berrikuspenen arteko aldeak

t
Robota: Aldaketa kosmetikoak
t (Robota: Testu aldaketa automatikoa (-thumb|right +thumb))
t (Robota: Aldaketa kosmetikoak)
| oharrak =
}}
[[FileFitxategi:Tajiks of Uzbekistan.PNG|thumb|270px]]
'''Uzbekistan'''<ref name="Euskaltzaindia">{{erreferentzia|url=http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0038.pdf|egilea=[[Euskaltzaindia]]|izenburua=38. araua: Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak}}</ref>, ofizialki '''Uzbekistango Errepublika''' ({{lang-uz|Oʻzbekiston Respublikasi/Ўзбекистон Респубикаси}}) [[Erdialdeko Asia]]ko estatu [[estatu itsasgabe|itsasgabe]] bikoitza da. Historikoki garrantzitsua izan da [[Zetaren Bidea]]ren erdi bidean baitzegoen. Sei [[estatu turkiko]] burujabeetako bat da eta [[Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna|Sobietar Batasunean]] izandakoa. Hiriburua [[Taxkent]] du.
 
== Geografia ==
 
[[Fitxategi:Ouzbekistan carte.png|thumb|leftezkerrera|250px|Mapa.]]
[[Fitxategi:AralSea.A2001165.0710.500m.jpg|thumb|250px|leftezkerrera||[[Aral itsasoa]].]]
 
Herrialdeak 447.000 [[kilometro koadro|kilometro karratu]] ditu (gutxi gorabehera [[Espainia]]ren edo [[Kalifornia]]ren eremua). Munduko 56. estatu handiena da eta 42. populatuena.<ref>[http://www.worldatlas.com/aatlas/populations/ctypopls.htm www.worldatlas.com]</ref> [[Estatu Independenteen Erkidegoa|EBEko]] estatuen artean 5. handiena eta 3. populatuena da.
 
Egungo Uzbekistango lurraldeak [[Akemenestar Inperioa|Akemenidar Inperioko]] Sogdiana eta Korasmia satrapien barnean zeuden, [[Alexandro Handia]]ren konkista arte. Urteak igaro ahala, eskualdea [[Partia|Partiar Inperioaren]] eta [[sasaniar Inperioa|sasanidar]] estatuaren zati izan zen. Erdi Aroan, [[turkiar]] kultura gailendu zen, qaraqanidarren eskutik (IX-XII. mendeak), indartuz joa zena [[persia|pertsiaren]] erresumaren kaltetan. [[Mongolen Inperioa|Mongoliarrek]] eskualdea XIII. mendean menperatu zuten, Asia Erdialdeko ''Chagatay'' sortuz, nahiz eta turkiar kultura berehala indarberritu, batez ere hizkuntza eta ohituren alorrean.
[[Fitxategi:Bukhara - Panorama.jpg|thumb|leftezkerrera|280px|[[Bukhara]], samanidarren hiriburua IX-X. mendeetan]]
[[Tamerlan]] buruzagia gailentzean, [[Genghis Khan|Gengis Khanen]] handitasuna eta konkistak berreskuratzeko asmoa zuena, [[Samarkanda]] Asiako musulmandar zibilizazioaren erdiguneetako bat bihurtu zen. Mongoliar jatorriko shaybanidarren boterea handitzean, XVI. mendetik aurrera herraildeak Uzbekistan izena hartu zuen eta, mende erdialdetik aurrera, [[Bukhara]] bihurtu zen hiriburu. Horrela, XIX. mendea arte iraun zuen Bukharako khanerria eratu zen.
 
Uzbekistan hiru motako unitatetan banatzen da: 12 probintziatan (''viloyatlar'', singularrean ''[[viloyat]]''), autonomia errepublika batean (''respublika'') eta hiri independentea batean (''shahar''). Probintziak barrutitan (''tuman'') banatzen dira.
 
[[Fitxategi:Uzbekistan provinces.png|righteskuinera|350px|Uzbekistango mapa politikoa.]]
{| class="wikitable sortable"
|- bgcolor="#efefef"