«Troposfera»: berrikuspenen arteko aldeak

2.054 bytes added ,  Duela 4 urte
ez dago edizio laburpenik
No edit summary
[[Fitxategi:Atmo camadas.svg|thumb|320px|EguratsarenAtmosferaren geruzak]]
'''Troposfera''' [[Lurraren atmosfera]]ren beheko geruza da, lurrazalean hasi eta [[estratosfera]]ren behe mugaraino iristen dena. Zortzi kilometro lodi da [[polo geografiko|poloetan]] eta 17 kilometro lodi [[ekuatore]]an. Atmosfera osoko masaren %75 dauka (zehatzago esanez, lehenbiziko bost kilometroetan masa osoaren erdia dago, eta hamar kilometrotik behera bi heren), [[ur lurrun]] eta [[karbono dioxido]] kopuru handiena, eta [[aerosol]] gehienak. Hori dela-eta, bertan sortzen dira [[hodei]]ak, [[prezipitazio]]ak eta beste hainbat fenomeno meteorologiko, zurrunbilo ziklonikoen eta antiziklonikoen eraginez. Tenperatura erregularki jaitsiz doa gorago joan ahala, 0,6° C 100 metro bakoitzeko, batez beste,
 
Troposferaren beheko mailari, seiehun eta zortziehun metro arteko garaieraino, Lurraren muga-geruza esaten zaio. Azpiko sustratu geografikoak eragiten dion efektua da geruza horren ezaugarri nagusia. Airearen turbulentziazko nahasketa da nagusi geruza horretan, etengabea baita lurrazal zimurtsuarekin duen igurtzia, eta baita aire burbuilen [[konbekzio]]zko igoera ere, airea berotzen denean. Geruza horri, konbentzioz, 600-800 metroko garaiera egozten zaio, baina ehun metro eskasetik kilometro bat edo biraino luza daiteke. Eragina dute horretan, besteak beste, topografiak, lurrazalaren zimurrek, landarediaren nolakotasunak, haizearen indarrak, lurraren berotze edo hozte mailak, beroaren eta hezetasunaren adbekzioak (iristeak), etab. Egunez, beroak eta beroaren ondorioz sortzen den goitik beherako aire nahasketak handitu egiten dute muga-geruzaren lodiera; horrela, arratsaldeko lehen orduetan dauka lodiera handiena. Gauez, berriz, lurraren hoztearen eraginez ez da turbulentziarik izaten, eta muga-geruza mehetu egiten da.
'''Troposfera''' [[atmosfera]]ko beheko geruza da, lurrazalean hasi eta 7 km gorago heltzen da [[polo geografiko|lurburuetan]] eta 17 km [[ekuatore]]an. Geruza guztietatik lodiena, atmosfera osoko masaren %75a dauka eta ia [[ur]] lurrun guztia. Orokorrean, [[tenperatura]] jaitsi egiten da garaiera igo ahala, batez beste 14 °C-tik -50 °C-ra. Eremu oso zurrunbilotsua, bertan gertatzen dira [[meteorologia|fenomeno meteorologiko]] gehienak.
 
BestaldeLurraren muga-geruzaren goi mailatik gora troposfera askea dago, azpimarratzekoaaire garbiagoa eta ez hain lodia duena. Geruza horretan kilometro bakoitzeko 6,5 gradu zentigradu jaisten da, batez beste, tenperatura. Tenperaturak jaisteari uzten dion goiko muga [[estratosferatropopausa]]n ematenda. denEstratu tenperaturahorrek aldaketarenkonbekziozko ondoriozmugimenduen “estalki” eginkizuna betetzen du, eta troposferako aire masak ezin direladira estratosferara pasaigaro. Aire masak, troposferan, bertikalki mugitzen dira troposferan: hain zuzen ere, aire beroa bera baino hotzagoa den aire masa batez inguratuainguraturik badago, goraka igoko da. Baina estratosferako airea troposferakoa baino beroagoa denez, beheko geruzatik datozen aire masa beroak [[tropopausa]]ntropopausan geratzen dira. Fenomeno horren adibide garbigarbia batda [[hodei]] batzukbatzuek hartzen duten [[ingude]] itxura da.
 
Tropopausaren goratasuna aldatu egin daiteke tenperaturaren eta itsas mailan dagoen presioaren arabera; hori dela-eta, zortzi kilometro ingurukoa da poloetan, eta ekuatorean 16 kilometrokoa, ekuatoreko turbulentzia konbektiboa eta berotze bertikala handiagoak baitira. Ez da geruza jarraitua, haustura asko baititu, troposferaren eta goiko geruzen artean truke garrantzitsuak egoteko aukera ematen dutenak. Haustura horietan haizeak azeleratu eta zurrusta lasterrak sortzen dira, [[jet stream]] ere deituak.
== Ikus, gainera ==
 
== Erreferentziak ==
* [[Ozono troposferiko]]a
{{ lur | data=2017/11/21}}
* [[Lurraren atmosfera]]
{{erreferentzia_zerrenda}}
 
{{commonskat}}
{{Eguratsa}}
 
 
[[Kategoria:Lurraren atmosferako geruzak]]
37.703

edits