«Eritrea»: berrikuspenen arteko aldeak

637 bytes added ,  Duela 3 urte
 
=== 30 urteko gerra ===
[[1961]]. urtean, Eritrearen Askapenerako Frontea sortu zen, Eritrearen independentziaren aldekoa, eta, 1962. urtean1962an, [[Haile Selassie]] Etiopiako[[Etiopia]]ko ''Negus'' edo erregeak, erantzun gisa, ''Etiopiako'' probintzia soil bihurtu zuen Eritrea. [[1970]]ean, Eritreako milaka lagunek utzi behar izan zuten etxea eta herria, Etiopiako armadaren [[napalm]]-bonbardaketek eragindako izugarrikerietatik ihesi. 1971ean, bitan banatu zen Eritrearen Askatasunerako Frontea baina, handik aurrera, Etiopiako armadak benetako gerra bati eutsi behar izan zion.
 
[[1970]]. urtean, Eritreako milaka lagunek utzi behar izan zuten etxea eta herria, Etiopiako armadaren [[napalm]]-bonbardaketek eragindako izugarrikerietatik ihesi. 1971. urtean, bitan banatu zen Eritrearen Askatasunerako Frontea baina, handik aurrera, Etiopiako armadak benetako gerra bati eutsi behar izan zion. [[1976]]an, Haile Selassie hil ondorengo urtean, Etiopiako militarrak nagusitu eta nolabaiteko bide negoziatua eskaini zieten Eritreako abertzaleei: autonomia eta amnistia. Baina, aldi berean, etiopiarrek inbasio bat prestatu zuten, Marokoko[[Maroko]]ko [[Hassan II.a Marokokoa|Hassan II.ak]] [[Mendebaldeko SaharanSahara]]n egin zuen bezala; ibilaldi gorriak direlakoak porrot handia izan zuen, ordea, eta, bestalde, entzungor segitzen zuten nazioartean Eritreako genozidioa salatzen ari ziren ahots guztien aurrean. 1977tik[[1977]]tik aurrera, [[Sobietar BatasunakBatasuna]]k eta Kubak[[Kuba]]k laguntza eskaini zioten Etiopiako gobernuari eta, negoziaziorik ezean, Eritreako talde armatuek zailtasun handiak izan zituzten Etiopiako armadaren erasoei eusteko.
 
Goseak eta krisiak jo zituzten Etiopia eta Eritrea, eta, [[1988]]tik aurrera, EAHF Eritrearen Askapenerako Herri Fronteak erasoari ekin eta [[1991. urtean]]an garaipena lortu zuen. 30 urte (1961-1991) iraun zuen XX. mendeko Afrikako gerra luzeen hark, baina oraindik zalantzaz beterik dago Eritrea burujabearen etorkizuna.
 
=== Burujabetasuna ===
EAHFren behin-behineko gobernu berriak, nazioarteko herrialdeen eta Etiopiako gobernu berriaren onespenarekin, burujabetasunari buruzko erreferenduma deitu zuen [[1993]]ko apirilean, eta eritrearrek burujabetasunaren aldeko erabakia hartu zuten aho batez (% 99,8). 1993ko maiatzaren 28an, [[Nazio BatuekBatu]]ek beren kideen artean onartu zuten Eritreako estatua. 1994ko[[1994]]ko otsailean, EAHF alderdi politiko bihurtu zen, Demokrazia eta Justiziarako Herri Frontea, eta oraingoz hori da dagoen alderdi bakarra. AzkenekoOndoko urteotan Eritreakurteetan lehortea eta Sudanekiko [[Sudan]]ekiko tirabirak izan ditudira aurrera egiteko oztopo nagusiak. Tirabira horiek Sudanen dauden milioi erdi iheslariak aberriratzea eragotzi dutezuten. 1995eko urrian Eritreako gobernuko buruak, [[Isaias Afwerki-]]k, armak eskaini zituen [[Khartum]]ekogo erregimenari aurre egingo zion edozein talderentzat. Gobernuak atzeratu egin ditu 1997rako iragarritako hauteskundeak. Biztanle gehienak behartasun gorrian bizi direnziren bitartean, turismoa bilakatu dazen diru-iturri nagusietako bat. 1999ko otsailean berriro hasi zen Etiopiarekin borrokan, mugak direla-eta. Nazioarteko Justizia Epaitegiak bi estatuen arteko mugak zehaztu zituen 2002an, baina bi estatuen arteko harremanak ez ziren hobetu.
 
1999ko otsailean, berriro hasi zen Etiopiarekin borrokan, mugak zirela-eta. 100.000 jende hil zituen gerra horrek, eta beste ehunka milaren ihesa eragin. Gerra hori ez zen jokatu, Afrikako gerra asko bezala, [[aihotz]] eta [[AK-47]] fusilez, artileria eta tankeez baizik. Aditu batzuek azpimarratzen dute [[Lehen Mundu Gerra]] gogorarazten zuela, [[lubaki]] borroka eta guzti<ref name="kamino">{{erreferentzia| abizena = Zubiria, Kamino | izena = Pello | url =http://www.argia.eus/argia-astekaria/2026/net-hurbil-eritrea-etiopia-gerra-eginez-ospatu-afrikaren-urtea | izenburua =Net Hurbil: Eritrea-Etiopia, gerra eginez ospatu «Afrikaren urtea»| argitaletxea = argia.eus, 2006-02-05, CC-BY-SA lizentzia| sartze-data = 2017-05-28}}</ref>. [[Nazioarteko Justizia Auzitegia]]k bi estatuen arteko mugak zehaztu zituen 2002an, baina bi estatuen arteko harremanak ez ziren hobetu.
 
== Gobernua eta administrazioa ==
31.935

edits