«Nóos afera»: berrikuspenen arteko aldeak

Zuzenketa txikiak
t (→‎Espainiako Errege Etxea eta afera: Barne lotura zuzenketa: Zarzuela jauregia)
(Zuzenketa txikiak)
{{sakontzeko|Iñaki Urdangarin}}
 
'''Inaki Urdangarin Liebaert''' ([[Zumarraga]], [[1968]] - ) [[Vital Kutxa]]ko lehendakaria izan zen euskal herritar bankari baten eta belgikar aristokrata baten semea da. [[Balentin Berriotxoa]] bere amonaren osaba izan zen, aitaren aldetik <ref>{{es}} [http://www.hola.com/casasreales/2005/12/20/bautizos-hijos-cris/ LOS BAUTIZOS DE DON JUAN, DON PABLO, DON MIGUEL Y DOÑA IRENE URDANGARÍN DE BORBÓN], ''www.hola.com'', 2005-12-20.</ref>. Oso txikia zelarik, bere familiarekin [[Bartzelona]]ra aldatu eta hango jesuiten eskola batean hezi zen. [[UBI]] marianistekin ikasi zuen [[Gasteiz]]en. [[Eskubaloi]]-kirolari moduan nabarmendu da gaztetan. [[Bartzelona Futbol Kluba]]rekin Espainiako hamar [[ASOBAL Liga]], 7 Errege-Kopa eta Europako sei Kopa irabazi zituen. Atlanta (1996) eta Sidneyko (2000) Olinpiar Jokoetan brontzezko domina bana irabazi zituen Espainiako selekzioarekin <ref>{{es}} [http://www.elpais.com/articulo/espana/URDANGARIN/_INAKI_/JUGADOR_DE_BALONMANO/BORBON_Y_GRECIA/_CRISTINA_DE/CASA_REAL/chico/perfecto/elpepiesp/19970501elpepinac_24/Tes El chico perfecto], ''www.elpais.com'', 1997-05-01.</ref>. Hain zuzen, Atlantako Olinpiar Jokoetan ezagutu zuen Espainiako [[Cristina Borboikoa]]rekin ezkondu zen [[1997]] urtean. Harekin ezkontzerakinezkontzearekin batera [[Palma Mallorcakoa|Palmako]] duke izendatu zuen Espainiako erregeak eta Balear Uharteetan, hain zuzen, burutuko zituen bere negozio ilunetako batzuk, bertako botere politikoekin harremanetan. Enpresaritza ikasketen lizentziatura bukatu gabe zituen eta eskubaloi jokalari moduan lan egiten zuen artean. [[2001]] urtean [[ESADE]] negozio-eskolan [[master]]ra eskuratu zuen. Lehenagotik ezagutzen bazuen ere, han finkatu zituen gerora berarekin batera Noos institutuan lan egin eta dirua legez kanpo bereganatzeko enpresa-taldea osatu zuen [[Diego Torres]] irakaslearekin izan zituen harreman estuak. 2001-2002 urteetan Octagon ikusentzunezkoenikus-entzunezkoen enpresan egin zuen lana lagun baten eskutik. [[2002]] urtean Espainiako Komite Olinpikoaren lehendakariorde izendatu zuten eta lehendakaritzarako hautagaitza prestatzeko lanak egin zituen, baina porrot egiten zuen horretan, kirol federazioetan ez baitzuten bere joakbideajokabidea begi onez ikusi<ref name=urdanga3>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2011/11/12/actualidad/1321118611_430897.html Excelencia, le investigan], ''www.elpais.com'', 2011-11-12.</ref>.
 
== ''Nóos'' enpresaren azpikeriak ==
 
[[1999]] urtean Diego Torresek ''Nóos'' izeneko irabazi asmorik gabeko enpresa sortu zuen, 2003 urtera arte jarduerarik izan ez zuena. 2003 urtean Nóos izeneko konsultoriaaholkularitza-enpresa estrategikoa sortzen du Iñaki Urdangarinekin batera. Enpresa taldeak [[Babesletza (marketina)|babesletza]] eta [[mezenasgo]]a gaietan [[kudeaketa estrategiko]]ari buruz goi mailako ''[[consulting]]'' zerbitzuak eskaintzen zizkien, bereziki enpresa handiei, ''[[think tank]]'' moduan. Iñaki Urdangarin institutuaren presidente izan zen 2004-2006 urte bitartean, Diego Torres presidenteorde eta Cristina Espainiako Infanta, Urdangarinen emaztea, bokala izan ziren, hurrenik hurren. Enpresa taldean ''tandema'' osatzen zuten: Torresek bere ezaguerak aplikatzen zituen, Urdangarinek bere izena eta harremanak (kirolari ospetsua zenekoak eta Espainiako Errege Etxeko Kidea izateagatik) ekartzen zituen bitartean<ref>{{es}} [http://www.revistavanityfair.es/articulos/mi-jefe-inaki/15994 Mi jefe Iñaki], ''www.revistavanityfair.es'', 2012-12-26an kontsultatua.</ref>. Horiekin batera, aferan nahastuta inputaturik izan ziren Ana Maria Tejeiro (Diego Torresen emaztea), Miguel Tejeiro eta Marcos Tejeiro, aurrekoaren anaiak, guztiak Noos enpresan jarduten zutenak.
 
Noos institutuak ez zuen jarduerarik izan 2004 urtera arte, Iñaki Urdangarin presidente sartu zenean. Orduantxe hasi ziren ustelkeria-mataza osatzen. Funtsean, Noos institututik [[kongresu (argipena)|kongresuen]] antolaketa-zerbitzuak eta txostenak eskaintzen zitzaizkien erakunde publikoei, bereziki kirolari eta [[gizarte-erantzukizun]]ari buruzko gaietan, baina gehiegizko [[aurrekontu]]ak eskatuz, alegiazko zerbitzuak aitzakitzataitzakiatzat hartuz eta lortutako mozkinak euren eskuetara desbideratuz [[zerga-paradisu]]en bitartez. Ikerketan egindako zenbatespenen arabera, Urdangarinek %170eko mozkinak eskuratzen zituen eskainitako zerbitzuen kostuaren gainetik (aurrekontuetan zerbitzuen kostua ia hirukoiztu, alegia) <ref name=urdanga1>{{es}} {{Erreferentzia
|izena=Andreu
|abizena=Manresa
|data=2011-12-07}}.</ref>.
 
Kontratu horiek Urdangarinen enpresei esleitzeko erakunde publikoetan [[Valentziako Generalitatea|Generalitat Valenciana]], [[Valentzia]]ko Udalak eta [[Balear Uharteetako Gobernua]] izan ziren, biak [[PP|Partido Popular]] alderdiaren eskuetan. Horrela, beste enpresen inongo lehiaketarik gabe Noos institutuak 900.000na euroko kontratua jaso zuen 2004, 2005 eta 2006 urteetan ''Valencia Summit'' biltzarra antolatzeagatik, kirolari eta turismoari buruzkoa. Halaber, 382.000 euro jaso zituen inoiz ospatu ez ziren ''Europar Jokoak'' ospatzeko antolakuntzagatik. Balear Uharteetan, 2005 eta 2006 urteetan kirol kongresu bana antolatzeagatik 1.2 eta 1.1 milioi auro jaso zituen Nóos institutuak; kasu honetan, [[Jaume Matas]], Balear Uharteetako orduko presidentea, izan zen kontratu horiek agindu zituena, bere zuzeneko turismo eta presidentzia kontseilarien bitartez, horretarako ahalmen juridiko ''ad hoc'' paratuz<ref>{{es}} ''Contratos suscritos por orden de Jaume Matas'', ''El País'' egunkaria, 2011-12-12.</ref>. ''Illes Balears'' izena hartu zuen txirrindularitza taldearen fitxa eskuratzeko bitartekari moduan ere aritu zen, 300.000 euro jasoz taldea sustatzeko alegiazko bulego bat zabaltzeagatik, inoiz funtzionatu ez zuena<ref>{{es}} ''Urdangarin cobró 300.000 euros del Gobierno balear por una oficina ficticia'', ''El País'' egunkaria, 2011-12-12.</ref>. Horrela, gehiegizko aurrekontuak kobratzeaz gainera, botere politikoekin zituzten harremanak baliatzen zituzten kontratuak lehiarik gabe eskuratzeko. Hori dela, auziperatuak izan ziren Generalitat Valencianako goi kargu bi eta Balear Uharteetako [[Jaume Matas]], [[Palma-Arena afera]] baitan ere auziperatua eta gartzelakartzela hiru milioi euroko fidantza ordaindu ondoren saihestu zuena.
 
Kontratu nagusi horietaz gainera, hainbat udal eta enpresetan ere kolpea jo zuten Urdangarin eta bere laguntzaileek. [[Aceralia]], [[Telefonica|Telefónica]], [[SGAE]], [[Valencia Club de Fútbol]], [[Villarreal Club de Fútbol]] eta [[Kataluniako Generalitatea|Kataluniako Generalitatetik]] ere dirutza handiak jaso zituzten. Batzuetan, kontratuak Urdangarin Espainiako Errege Etxeko kidea zelako soilik sinatzen ziren, konpromisoz, negozio lohiak zirela jakin arren<ref>{{es}} [http://www.elmundo.es/elmundo/2012/01/03/valencia/1325589134.html El ex presidente del Valencia 'se sintió obligado' a dar dinero a Urdangarin], ''www.elmundo.es'', 2012-01-03.</ref> Esate baterako, Villarreal Club de Fútbol futbol taldeari 690.000 euro kobratu zitzaizkion 10 orriko txosten batengatik, Internetetik hartutako testua barnehartzenbarne-hartzen zuena<ref>{{es}} [http://www.elmundo.es/elmundo/2011/11/14/espana/1321270505.html La 'pieza' de Urdangarin], ''www.elmundo.es'', 2011-12-29.</ref><ref>{{es}} [http://www.elperiodico.com/es/noticias/politica/instituto-noos-cobro-por-informe-copiado-internet-1236115 El Instituto Nóos cobró por un informe copiado de internet], ''www.elperiodico.com'', 2011-11-24.</ref>. Enpresa handiei 100.000 euroko tarifa minimoa kobratzea zuten erregelatzat<ref>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2011/12/19/actualidad/1324325072_833229.html Torres utilizó a Urdangarín para que el Instituto Nóos despegara], ''www.elpais.com'', 2011-12-19.</ref>. Era horretan, 16 milioitik gora euro fakturatu zituela zenbatetsi da, 103 enpresa eta erakunde ezberdinekin; diruaren %40a erakunde publikoetatik jaso zuen<ref>{{es}} [http://www.publico.es/espana/410572/hacienda-cifra-en-mas-de-16-millones-los-cobros-de-la-trama-de-urdangarin Hacienda cifra en más de 16 millones los cobros de la trama de Urdangarin], ''www.publico.es'', 2011-12-05.</ref>.
 
Gehiegizko mozkin horiek Ogasunari ezkutatzeko, Urdangarinek eta Torresek jarduera jakinik gabeko enpresa-elkarte bat osatu zuten ''Nóos'' enpresaren inguruan, helbide berdinarekin: ''Nóos Consultoría Estratégica'', ''Aizoon S.L.'', ''Virtual Strategies S.L.'', ''Shiriaimasu'' eta ''Intuit Strategy Innovat''<ref name=urdanga2>{{es}} ''La Casa del Rey intentó en 2007 "poner orden" los negocios de Urdangarin'', ''El País'' egunkaria, 2011-12-17.</ref>. Adibidez, Urdangarin eta Cristina infantaren jabetzakoa den ''Aizoon'' izeneko enpresaren bitartez, burutu gabeko zerbitzuen truke [[faktura]] faltsuak egiten zituzten, ''Nóos'' enpresaren mozkinak murriztu eta zerga gutxiago ordaintzeko<ref>{{es}} [http://www.elmundo.es/elmundo/2011/12/15/espana/1323943858.html La sociedad de Urdangarin y la Infanta Cristina fabricó facturas falsas], ''www.elmundo.es'', 2011-12-15.</ref>; era horretan, ''Aizoon'' enpresak bere fakturazioaren %90a jasotzen zuen ''Nóos'' institututik<ref name=urdanga5>{{es}} [http://www.libertaddigital.com/nacional/2011-12-27/urdangarin-reformo-el-palacete-de-pedralbes-con-dinero-publico-desviado-1276445361/ Urdangarín reformó el palacete de Pedralbes con dinero público desviado], ''www.libertaddigital'', 2011-12-27.</ref>. Lekuko batzuek Urdangarinen lehengusutik alegiazko lan kontratuak sinatu zituztela baieztatu zuten, diru-kopuru txikien trukean, enpresa horietako gastuak justifikatzeko<ref>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2012/02/16/actualidad/1329425194_409038.html “El sobrino de Iñaki me pagaba al mes 670 euros en cafeterías y sin recibo”], ''www.elpais.com'', 2012-02-16.</ref>. [[Cristina Borboikoa]] ''Nóos'' enpresaren zuzendaritzako kidea ere bazen, baina finantza arlotik aparte kokatzen zen eta horregatik epaileen ikerketatik at geratu zen, inplikazio zuzenik gabe<ref name=urdanga1/>. Aldi berean, Espainiako Errege Etxean [[Elena Borboikoa|Elena]] eta Cristina Borboikoaren idazkaria izan zen Carlos García Revengak ere Noos institutuaren diruzain eta zerga-aholkulari moduan jardun zuela zabaldu zen<ref>{{es}} [http://ecodiario.eleconomista.es/politica/noticias/3643548/01/12/Revenga-gestionaba-los-asuntos-fiscales-de-Urdangarin-desde-La-Zarzuela.html Revenga gestionaba los asuntos fiscales de Urdangarin desde La Zarzuela], ''elEconomista.es'', 2012-01-03.</ref>. Urdangarinen anai batek ere dirua jaso zuen enpresa-saretik<ref>{{es}} [http://www.publico.es/espana/408676/un-hermano-de-urdangarin-cobro-de-una-empresa-clave-en-la-trama Un hermano de Urdangarin cobró de una empresa clave en la trama], ''www.publico.es'', 2011-12-05.</ref>.
2006ko otsailean Balear Uharteetako [[Espainiako Langile Alderdi Sozialista|PSOE]] alderdiak balear gobernutik ''Nóos'' institutuari egindako legez kanpoko ordainketak salatu zituen<ref>{{es}} [http://www.elmundo.es/elmundo/2006/02/17/espana/1140168143.html El PSOE denuncia supuestos pagos irregulares del Gobierno balear al instituto que preside Urdangarin], 2006-02-17.</ref>. Horren ondorioz, Espainiako Erregeak [[José Manuel Romero]], Fontaoko kodea, ordezkari gisa bidali zuen berehala Urdangarinengana, bere negozio ilunak aztertu eta ustelkeria hauteman ondoren, bertan behera uzteko eskatuz <ref>{{es}} [http://www.diariovasco.com/rc/20111230/mas-actualidad/nacional/perfil-inaki-urdangarin-201112300248.html El yerno ideal que salió rana], ''www.diariovasco.com'', 2011-12-30.</ref>. Geroago, Espainiako Errege Etxetik bertatik Urdangarin eta Cristina Borboikoaren diruak kudeatzeko zuzenbide-aholkulari talde bati laguntza eskatu zitzaion; horrela, ''ad hoc'' [[fundazio (argipena)|fundazio]] baten sorrera gomendatu zitzaion Urdangarini eta horrela ''Areté'' erakundea sortu zuten, baina azkenean proiektua bertan behera geratu zen, Espainiako Errege Etxearen onespena jaso ez eta [[Alberto Aza]] Espainiako Erregearen idazkariak Urdangarin fundazio horren presidentzia uztera behartu zuelako<ref name=urdanga2/><ref name=urdanga6/><ref>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2012/01/06/actualidad/1325884823_304154.html La Casa del Rey instó a Urdangarin por escrito a que dejara sus negocios], ''www.elpais.com'', 2012-01-07.</ref>. Bidenabar, Urdangarini besteren konturako lanpostu batean jarduteko eskatu omen zitzaion, hobe Espainiatik kanpo<ref>{{es}} [http://www.elpais.com/articulo/espana/Casa/Rey/pidio/Urdangarin/buscara/trabajo/fuera/Espana/elpepiesp/20111218elpepinac_7/Tes La Casa del Rey pidió a Urdangarin que buscara trabajo fuera de España], ''www.elpais.com'', 2011-12-18.</ref>. Horrela, Urdangarinek ''Nóos'' institutuaren buruzagitza utzi egin zuen 2006ko udaberrian, baina teorian soilik. Berehala eta Espainiako Erregearen harremanei esker, ''Telefónica'' enpresaren filial baten kontseilaria izendatu zuten Bartzelonan, [[nepotismo]]zko jokabide nabarmen batez<ref>{{es}} [http://www.publico.es/espana/412720/la-casa-del-rey-aconsejo-a-urdangarin-que-cambiara-de-actividad-fuera-de-espana?google_editors_picks=true La Casa del Rey aconsejó a Urdangarin que cambiara de actividad fuera de España], ''www.publico.es'', 2011-12-17.</ref>.
 
Hala ere eta Espainiako Erregearen eskakizunei muzin eginez, bere negozio ustelekin jarraitu zuten. Urdangarin eta bere laguntzaileek ''Nóos'' institutuaren kutxa husteko ahaleginak egin zituen hurrengo urteetan, dirua zerga-paradisuetara aldatuz. Horretarako [[Salvador Trinxet]] zerga-aditua kontratatu zuten eta ''De Goes Center for Stakeholder Management'' izeneko aholkularitza-enpresa sortu zuten Londresen eta baita Espainian ere, ia sortuta zegoen ''premiazko elkarte'' bat erosiz eta horri izena eta jarduera aldatuz. Beste fundazio bat sortu zuten 2007 urtean (FDCIS, ''Fundación Cultura, Deporte e Integración Social''), haur gaigabetueigaingabetuei laguntza emateko oraingo honetan, erakunde publiko eta enpresa handien emariak jasotzen zituena<ref>{{es}} [http://www.elmundo.es/elmundo/2011/12/14/espana/1323819855.html Urdangarin usó una fundación para niños discapacitados al evadir dinero a Belice], ''www.elmundo.es'', 2011-12-14.</ref><ref>{{es}} [http://quiosco.elmundo.orbyt.es/ModoTexto/paginaNoticia.aspx?id=7726201&sec=El%20Mundo&fecha=12_12_2011&pla=pla_562_Madrid&tipo=1&hDoc=61%2FArt%C3%ADculos%2F2-46377945.XML Urdangarin engañó al Rey con la fundación de discapacitados], ''www.elmundo.es'', 2011-12-18.</ref>. Fundazioa egin zuten ''De Goes'' enpresaren jabe eta horri eskatzen zitzaizkien alegiazko aholkularitaaholkularitza-zerbitzuen bitartez, fundazioaren dirua bere jatorriko helburuetatik desbideratuz, aholkularitza-enpresak 5 milioi euro eskuratu zituen, azkenean Urdangarin eta Torresen eskuetara joan zirenak. [[Panama]], [[Belize]] eta [[Luxenburgo]]ra dirua eramatea ere lortu zuten. Bitartean, fundazioak erakunde publikoetatik dirua ere jaso zuen, ''Nóos'' institutuaren antzera: 420.000 euro bi urtetan<ref>{{es}} [http://www.diariovasco.com/rc/20120102/mas-actualidad/nacional/urdangarin-creo-afueras-londres-201201020112.html Urdangarin creó una red de evasión fiscal cuando el Rey le ordenó romper con Nóos], ''www.diariovasco.com'', 2012-01-02.</ref>. Sareko beste enpresekin ere negozioak egiten jarraitu zuen: ondasun higiezinak kudeatzea jardueratzat zuen ''Aizoon'' enpresak 30.000 euro kobratu zituen ''Munduko Jai Herrikoiak'' izeneko ekitaldi baten bidegarritasuna aztertzeko<ref>{{es}} ''¿Y por qué no un 'Proyecto Mundial de Fiestas Populares'?'', El Diario Vasco, 2012-01-03, 30. orrialdea.</ref>.
 
''Nóos'' institutaren presidentzia 2006 urtean utzi arren, hurrengo urteetan enpresa kontrolatzen jarraitu zuen, Diego Torresekin batera, Espainiako Errege Etxearen gomendioei muzin eginez, eta irabazi handiak poltsikoratuz. 2008 urteko bigarren seihilekoan, ordea, Diego Torresekin eztabaidatu eta euren arteko harremanari amaiera eman zioten. Haustura horren arrazoi gisa Urdangarinek Torresi berari dirua lapurtzen ziola pentsatzea eta Torresek Urdangarini institutuan lanik egiten ez zuela aurpegiratzea aipatu ziren<ref>{{es}} [http://www.publico.es/espana/415091/torres-me-dijo-que-inaki-no-trabajaba-y-solo-queria-beneficios "Torres me dijo que Iñaki no trabajaba y sólo quería beneficios"], ''www.publico.es'', 2012-01-03.</ref>. Hilabete batzuk geroago, Urdangarinek [[Washington|Washington Hirira]] aldatu zen bere familiarekin, Telefónica enpresak eskainitako kargu berri bat betetzeko, Espainiako Erregeak afera zabaldu ondoren egindako eskaerari jarraiki. Kargu horretan milioi bat eurotik gora jasotzen ditu urtero eta etxebizitza, bere lau seme alaben eskola eta Espainiarako bidaiak ordaintzen zaizkio<ref>{{es}} [http://ecodiario.eleconomista.es/politica/noticias/3613773/12/11/4/Alierta-busco-trabajo-a-Urdangarin-en-el-extranjero-por-peticion-del-Rey.html Alierta buscó trabajo a Urdangarin en el extranjero por petición del Rey], ''elEconomista.es'', 2011-12-19.</ref><ref>Etxebizitza Chevy Chase aberatsen auzoan dago eta seme alabak [[Sidwell Friends School]] eskola pribatura doaz, non ikasle bakoitzeko urtean 30.000 dolarretik gora ordaindu behar den. Ikus: [http://www.sidwell.edu/admissions/tuition-and-fees/index.aspx Sidwell Friends School: Tuition and fees], 2012-01-04.</ref>. Urdangarinek eta bere emazteak Bartzelonako [[Pedralbes]] aberatsen auzoan 6 milio eurotik gorako prezioa zuen etxea erosi zuten 2004 urtean, goitik behera eraberritu zutena eta ''Aizoon'' enpresaren egoitza ere bilakatu zutenak. Etxea eraberritzeko gastu batzuk ere enpresa-taldean bereganatutako dirua desbideratuz estali zituzten<ref name=urdanga5/>. [[Palma Mallorcakoa]]n 5 etxebizitza eta [[Terrasa]]n beste baten jabe ere badira, beste inbertsio batzuekin batera. Diego Torres ere 2 milioi euroko etxe baten jabea da eta 5 milioi euroko ondarea du guztira, bere emaztearena alde batera utzita<ref name=urdanga3/><ref>{{es}} [http://www.elconfidencial.com/espana/2011/11/28/el-millonario-patrimonio-de-urdangarin-una-lujosa-mansion-seis-pisos-y-una-finca-en-10-anos-88488/ El millonario patrimonio de Urdangarín: una lujosa mansión, seis pisos y una finca en 10 años], ''www.elconfidencial.com'', 2011-11-28.</ref>.
== Bilakaera judiziala ==
 
Urdangarin aferaren ikerketa judiziala 2010eko uztailaren 22an zabaldu zen, Palma MallorkakoakoMallorcako hirugarren Instrukzio Epaitegiko titularra zen José Castro epaileak [[Palma Arena afera]]ren haritik, 25 zenbakidun pieza bereizia zabaldu zuen [[sumario]]an. Prozedura judizialean publiko egin zen hurrengo urratsa [[Diego Torres]], Urdangarinekin batera, Noosen arduraduna izan zena, deklaratzera deitzea izan zen, auziperatu moduan. Deklarazioa 2011 ekainean izan zen. 2011ko uztailean ere deklaratu egin zuen epailearen aurrean eta Noos institutuaren kontratuen legezkotasuna aldeztu zuen epailearen aurrean<ref>{{es}} [http://www.elmundo.es/elmundo/2011/07/11/baleares/1310398348.html Desvinculan a Iñaki Urdangarín de un presunto desvío de 2,3 millones], ''ww.elmundo.es'', 2011-07-11.</ref>. Polizia judizilaren ikerketek aurrera jarraitzen dute eta ''Babel'' izenburupean biltzen dira, Urdangarin eta Torresek osaturiko sareko enpresen izenen aniztasunari erreferentzia eginez<ref>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2012/01/02/actualidad/1325496875_231160.html Un cuadro de Brueghel para ilustrar el sumario], ''www.elpais.com'', 2012-01-02.</ref>. 2011ko azaroaren 7an, Balear Uharteetan ustelkeriaren aurkako [[fiskal (argipena)|fiskala]] den Pedro Horrachek zuzendutako polizia operazio batean Noos institutuaren egoitza miatu zuten aferaren inguruko agirien bila. Ordurako hedabide zenbaitek aferari buruzko informazioa emana bazuten ere, une horretatik aurrera hasi zen afera oihartzun mediatiko zabala izaten. Miaketan IU (Iñaki Urdangarin) letren izenburupean nazioarteko diru mugimenduak zehazten zituzten paperak aurkitu ziren. Bi egun geroago, Diego Torres inputatua paper horiei buruz eta Urdangarin inplikazioaren inguruan galdezkatuagaldekatua izan zenean, hau izan zen bere erantzuna: "''Hau oso serioa da orain erantzuteko''"<ref>{{es}} [http://www.elcorreo.com/alava/v/20120104/politica/babel-sumario-lleno-pufos-20120104.html Babel, un sumario lleno de pufos], ''www.elcorreo.com'', 2012-01-04.</ref>. 2011ko abenduaren 15ean, aferan zuen ardura penala arintzeko ituna eginda, [[José Luis Ballester]]rek aitorpena egin zuen auzitegian fiskalaren eta epailearen aurrean, Jaume Matas eta Iñaki Urdangarini aferaren erantzukizun nagusia egotziz <ref>{{es}} [http://www.publico.es/espana/414536/pepote-pone-contra-las-cuerdas-al-duque 'Pepote' pone contra las cuerdas al duque], ''www.publico.es'', 2011-12-30.</ref><ref>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2012/01/02/actualidad/1325539393_047972.html Pepote Ballester, amigo de Urdangarin, dio al juez las claves contra el duque], ''www.elpais.com'', 2012-01-02.</ref>. Abenduaren 29an sumarioaren sekretua altxatu zen auto baten bitartez aferako aldeek ikerketaren berri izan eta euren defentsa presta zezaten; sumarioaren 2.700 orriak berehala zabaldu ziren hedabideetara<ref>{{es}} [http://www.elpais.com/elpaismedia/ultimahora/media/201112/29/espana/20111229elpepunac_1_Pes_PDF.pdf Diligencias previas Número 2677/08], ''Pieza Separada 25, Juzgado de Instrucción 3, Palma de Mallorca''.</ref><ref>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2011/12/29/actualidad/1325146927_909959.html El juez levanta el secreto e imputa a Iñaki Urdangarin], ''www.elpais.com'', 2011-12-29.</ref>. Auto berean, Iñaki Urdangarin auziperatu zen eta 2012ko otsailaren 26an deitu zitzaion deklarazioa egiteko. Era berean, beste zortzi auziperaturi deklarazioa egiteko deitu zitzaien (Torres, bere emaztea eta hiru koinatu eta José Luis Ballester, Gonzalo Bernal eta Jośe Luis Alía Balear Uharteetako goi-kargu ohiak. Bitartean, [[Jaume Matas]] auziperatuak hiru aldiz eskatu zuen auzia [[Espainiako Auzitegi Nazionala|Espainiako Auzitegi Nazionalera]] aldatzea, baina hiru aldietan uko egin zitzaio eskaera horri<ref>{{es}} [http://www.elmundo.es/elmundo/2012/01/02/baleares/1325519693.html?cid=GNEW970103#comentarios Matas vuelve a pedir a la Audiencia Nacional que reclame la causa de Urdangarin], ''www.elmundo.es'', 2012-01-02.</ref>. 2012ko urtarrilaren 10ean, epaileak beste hamaika pertsona auziperatu zituen eta 47 lekukori deitu zien deklaratzera. Otsailaren 11an, [[Diego Torres]] deklaratzera deitua izan zen Palma MallorcakoakoMallorcako epaitegietara, bere emaztearekin nahiz beste auziperatu zenbaitekin batera; azkenean, ez deklaratzeko eskubidea baliatu eta zizkien epailearen galderei erantzunik eman<ref>{{es}} [http://www.elmundo.es/elmundo/2012/02/11/baleares/1328951021.html Diego Torres se niega a declarar ante el juez], ''www.elmundo.es'', 2012-02-11.</ref>. Otsailean, José Castro epailaren aurkako dilijentziak abiarazi zituen Espainiako Botere Judizialak, aferaren instrukzioan sekretupean zegoen sumarioan izandako filtrazioak ikertzeko, dilijentzia horien arabera José castroCastro epailea bera izan zen filtrazio horien arduraduna <ref>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2012/02/08/actualidad/1328733696_603927.html#bloque_comentarios El Poder Judicial investiga al juez que interrogará a Urdangarin en 16 días], ''www.elpais.com'', 2012-02-09.</ref>; egun batzuk geroago, ordea, dilijentzia horiek artxibatu egin ziren<ref>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2012/02/21/actualidad/1329825019_063616.html El Poder Judicial archiva la investigación al juez que interrogará a Urdangarin], ''www.elpais.com'', 2012-02-12.</ref>. Otsailaren 25 eta 26an, Iñaki Urdangarinek Jośe Castro epailearen aurrean deklaratu zuen 20tik gora ordutan zehar, aferan izan litezkeen irregulartasunak erantzukizun osoa Diego Torres bazkideari leporatuz, Cristina Borboikoaren bere emaztearen errugabetuz eta hainbat galdera erantzun gabe utziz<ref>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2012/02/25/actualidad/1330167471_506099.html Urdangarin intenta cargar toda la responsabilidad en su socio Diego Torres], ''www.elpais.com'', 2012-02-25.</ref><ref>{{es}} [http://www.elmundo.es/elmundo/2012/02/26/baleares/1330222373.html Urdangarin se desentiende de la contratación de empleados 'fantasma'], ''www.elmundo.es'', 2012-02-26.</ref>.
 
Martxoaren 5ean epaileak Cristina Borboikoa auziperatzearen aurkako erabakia hartu zuen, horrek infanta laidoztatzea soilik ekarriko lukeela argudiatuz. Aldi berean, Diego Torres eta Urdangarinen arteko [[buruz buruko]]a ez izatea deliberatu zuen<ref>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2012/03/05/actualidad/1330951829_720908.html El juez rechaza imputar a la Infanta y un careo entre Urdangarin y Torres], ''www.elpais.com'', 2012-03-05.</ref>.
Iñaki Urdangarin, Cristina Borboikoaren senarra eta Palmako dukea izanda, Espainiako Errege Etxearen kidea da. Hori dela eta, aferak Espainiako monarkiaren jokabide eta rolari buruzko iritzi eta eztabaida ugari piztu zituen. Azken boladan egindako inkestek monarkiaren aldeko jarreraren gainbehera erakutsi zuten eta Urdangarin aferak joera hori areagotu eta monarkiaren aurkako jarrera zabalduko ote zuen kezka sortu zen espainiar estamentuetan.
 
Lehenago Urdangarinek bere negozioak bertan behera uzteko eskusartze zuzena izan bazen ere<ref name=urdanga6>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2012/01/06/actualidad/1325884823_304154.html La Casa del Rey instó a Urdangarin por escrito a que dejara sus negocios], ''www.elpais.com'', 2012-01-07.</ref>, Espainiako Errege Etxearen lehenengo erreakzio ofiziala aferaren inguruan Noos institutuaren egoitzan izandako miaketaren biharamoneanbiharamunean izan zen, azaroaren 7an hain zuzen: Espainiako Errege Etxeak epaileen lanari buruz "erabateko errespetua" azaldu zuen<ref>{{es}} [http://www.lavanguardia.com/local/20111229/54243747191/zarzuela-marco-distancias-con-urdangarin-desde-los-registros-policiales-de-noviembre.html Zarzuela marcó distancias con Urdangarin desde los registros policiales de noviembre], ''www.lavanguardia.com'', 2011-12-29.</ref>. Azaroaren 11an Urdangarinek Washingtonetik itzuli eta Espainiako Erregearekin eta Asturiasko Feliperekin elkarrizketatu zen aferaren inguruan, erabateko sekretupean eta segurtasun neurri handiekin<ref>{{es}} [http://www.elpais.com/articulo/espana/yerno/Rey/abandona/Washington/visitar/padre/abogado/elpepinac/20120105elpepinac_13/Tes El yerno del Rey abandona Washington para visitar a su padre y a su abogado], ''www.elpais.com'', 2012-01-05.</ref><ref name=urdanga4>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2011/12/10/actualidad/1323548512_499047.html Aguas turbulentas en La Zarzuela], ''www.elpais.com'', 2011.12.10.</ref>. Abenduaren 12an Espainiako Errege Etxearen ordezkaria den Rafael Spottronok Iñaki Urdangarinek Errege Etxearen inongo ekitalditan parte hartuko ez zuela iragarri zuen, berarekin adostuta hartutako erabaki bati jarraiki; horrekin batera, Urdangarinen jokabidea ez zitzaiola eredugarria iruditzen adierazi zuen, nahiz eta [[errugabetasun-presuntzio]]a ere aldarrikatu zuen berarentzat<ref>{{es}} [http://www.hola.com/realeza/casa_espanola/2011121255969/casa-real-inaki-urdangarin/ La Casa del Rey anuncia que Iñaki Urdangarín no participará, de momento, en ninguna actividad oficial de la Familia Real], ''www.hola.com'', 2011-12-12.</ref>. Horrekin batera Espainiako Errege Etxearen kontuak urtea bukatu baino lehen argitaratuko zirela baieztatu zuen. Egun batzuk lehenago, Cristina eta Elena Borboikoaren agerpen publikoen murrizketa nabarmena Urdangarin auziarekin loturik zeudela eta infantak Errege Familiatik erauziak izango zirela zabaldu zen; Espainiako Errege Etxeak informazio hori ukatu egin zuen gerora adierazpen publiko baten bitartez<ref name=urdanga4/>eta azkenean Felipe eta Letizia printze-printzesa eta bere seme alabei protagonismo handiagoa eman nahi izatearekin erlazionatu zen infanten agenda publikoaren murrizketa.
 
Abenduan zehar, jakiminjakin-min berezia sortu zuen Juan Carlos I.a Espainiako Erregeak eguberrietako hitzaldian afera aipatuko ote zuen. Azkenean, aferak zeharkako aipamena izan zuen bere hitzaldian, ustelkeriari buruzko kezka orokorrean azalduz:
 
 
|izenburua= Urdangarinen email bat, Cristina Infanta aferan nahasten zuena<ref>{{es}} Sumario publikotik jasotako informazioa: [http://politica.elpais.com/politica/2012/01/13/actualidad/1326446286_851821.html Los correos electrónicos de Urdangarin], ''www.elpais.com'', 2012-01-13.</ref>
| source = '''''Itzulpena''': Iñaki, Bere Errege Gorentasunak erosketa batzuk agindu dizkit, Aizoonen gastu moduan justifikatu ezin ditudanak. Nahi baduzu, Marcori emango dizkiot tiketak, berak kutxatik dirua itzul diezadan. Onespena emango al diguzu? Mila esker. '''Urdangarinen erantzuna''': Ok. Niretzako opari bat izango da, ezta?????''
}}Adierazpen horiek guztiak auziperatzeari buruzko ''[[nihil obstat]]'' moduan interpretatu ziren, Espaniako Erre Etxea eta Urdangarinen negozioak bereizi eta bere auziperatzeari ateak zabaltzeko<ref>{{es}} [http://www.cuartopoder.es/laespumadeldia/2011/12/25/el-rey-da-el-nihil-obstat-navideno-para-que-juzguen-a-urdangarin/ El Rey da el ‘nihil obstat’ navideño para que juzguen a Urdangarín], ''www.cuartopoder.es'', 2011-12-25.</ref>. Adierazpen ofizial horiekin kontrastatuz, ordea, Sofia ErreginkaErregina bidaia egin zuen Washingtonera Cristina alabarekin, Iñaki Urdangarinekin eta bere bilobekin egun batzuk pasatzera. Egonaldi honi buruz ''[[Hola]]'' aldizkariak argazki erreportaje zabala egin zuen, erregina Cristina bere alabarekin etaIñakieta Iñaki Urdangarinekin irrifartsuirribarretsu agertuz. Erreportajea, aldez aurretik prestatu eta adostua, Cristina Infantaren eta Urdangarinen aldeko keinu publiko moduan interpretatu zen hedabide gehienetan<ref>{{es}} [http://www.hola.com/realeza/casa_espanola/2011120755907/portada-revista-hola-reina-duques-palma/ En ¡HOLA!: La Reina, días en familia con los duques de Palma en Washington], ''www.hola.com'', 2011-12-07.</ref><ref>{{es}} [http://www.vanitatis.com/blogs/en-vena/2011/12/10/la-reina-urdangarin-y-las-fotos-de-la-polemica-906/ La reina, Urdangarín y las fotos de la polémica], ''www.vanitatis.com'', 2011-12-10.</ref>. Eguberrietan, ordea, Cristina Infanta, Iñaki Urdangarin eta bere seme alabak ez ziren joan [[Zarzuela jauregia|La Zarzuela]]ko [[Gabon eguna|Gabon-gaueko]] ohiko afaria, Cristina eta Iñaki Urdangarin ezkondu zirenetik lehenengo aldiz<ref>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2011/12/24/actualidad/1324727291_088780.html Los duques de Palma se ausentan de la Nochebuena en La Zarzuela], ''www.elpais.com'', 2011-12-24.</ref>.
 
Bere senarrarekin batera ustelkeria-sareko Aizoon enpresako jabea izanda, [[Cristina Borboikoa]]ren inplikazioari buruzko berriak zabaldu ziren hedabideetan. José Castro epailearen, ustelkeriaren aurkako fiskaltzaren nahiz Estatuaren Fiskaltza Orokorraren aldetik, ordea, ez zen ikertu bere inpplikazioainplikazioa<ref>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2012/01/25/actualidad/1327496905_391372.html La fiscalía rechaza investigar a la infanta Cristina en el 'caso Urdangarin'], ''www.elpais.com'', 2012-01-25.</ref>, enpresan hartzen ziren erabakietan parte hartzen ez zuelako. Lekuko eta inplikatu zenbaitek Noos eta inguruko enpresetan ardura eta parte hartze zuzenik ez zuela baieztatu zuten epailearen aurrean<ref>{{es}} [http://www.intereconomia.com/noticias-gaceta/politica/ballester-exculpa-infanta-caso-noos-20120218 Ballester exculpa a la Infanta Cristina del caso Nóos], ''www.intereconomia.com'', 2012-02-18.</ref>. Dena den, Iñaki Urdangarinen azpikerietatik etekina atera zuela argi eta garbi agertzen da jasotako agirietan<ref>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2012/01/12/actualidad/1326401841_770950.html ¿Por qué el juez no imputa a la infanta?], ''www.elpais.com'', 2012-01-12.</ref>.
 
Abenduaren 28an eta, iritzi gehienen arabera, Urdangarin aferak eraginda, Espainiako Errege Etxeak bere kontuak publikatu zituen, egun batzuk lehenago aurreratu zen bezala. Hasiera batean, gardentasunaren aldeko erabaki moduan interpretatu bazen ere, argitaratutakoan kontuen opakotasuna nabarmendu zen hedabide zenbaitetan, kontuen xehetasunak ez argitaratzeaz gainera, Espainiako Errege Etxearen gastu asko Estatuko Administrazioaren beste atal batzuetan biltzen zirelako<ref>{{es}} [http://www.elpais.com/articulo/reportajes/Cuentas/demasiado/opacas/elpepunac/20071230elpdmgrep_3/Tes Cuentas demasiado opacas], ''www.elpais.com'', 2007-12-30.</ref><ref>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2011/12/11/actualidad/1323633113_557530.html La investigación de Urdangarin fuerza a la Casa del Rey a ser más transparente], ''www.elpais.com'', 2011-12-11.</ref><ref>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2011/12/28/actualidad/1325069511_818740.html El Rey recibe 292.000 euros al año], ''www.elpais.com'', 2011-12-28.</ref>. Gainera, urteko kontu hauek ez zuten barnehartzenbarne-hartzen Espainiako Erregearen ondarearen azalpena.
 
=== Urdangarinen erreakzioak ===
Iñaki Urdangarinek 2011ko azaroaren 11an plazaratu zuen lehenengo adierazpena aferaren inguruan, prozedura judizialaren xehetasunak jakindakoan aferaren inguruko iritzia emango zuela eta ''''bere ohorea eta errugabetasuna''" defendatuko zituela adierazi zuen<ref>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2011/11/11/actualidad/1321046205_171553.html Urdangarín afirma que defenderá su “honorabilidad e inocencia”], ''www.elpais.com'', 2011-11-11.</ref>. Beranduago, abenduaren 10ean, "''bere familiaren eta Espainiako Errege Etxearen ospeari eginiko kalte larria''" deitoratzen zuela baieztatu zuen, eta aferaren inguruko adierazpenetarako eta bere defentsarako Mario Pascual Vives abokatua izendatu zuen<ref>{{es}} [http://www.elpais.com/articulo/espana/Lamento/grave/dano/Casa/Rey/elpepiesp/20111211elpepinac_2/Tes "Lamento el grave daño a la Casa del Rey"], ''www.elpais.com'', 2011-12-11.</ref>. Abokatu honen ahotik, Urdangarin "kezkatu eta nahigabeturik eta zertxobait sumindurik" zegoela jakin zen egun batzuk beranduago<ref>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2011/12/11/actualidad/1323634392_452243.html Urdangarin está "indignado" por las noticias del 'caso Palma Arena'], ''www.elpais.com'', 2011-12-12.</ref>. Urdangarinen joan-etorrien atzetik ibili ziren kazetariak hurrengo asteetan; horrela, Urdangarinen [[bizkartzain]]ek kazetariak mehatxatu zituzten euren lana burutzen ari zirelarik<ref>{{es}} [http://www.youtube.com/watch?v=zeZnd6IGL_M El guardaespaldas de Urdangarín la toma con unos periodistas], ''www.youtube.com'', 2012-01-05, 2012-05-17an kontsultatua.</ref>. Otsailaren 25ean deklaratu behar zuela eta, bere defentsa prestatzeko Urdangarin urtarrilaren 18an itzuli zen Espainiara, hedabideekiko harremanak saihestuz<ref>{{es}} [http://www.elpais.com/articulo/espana/Urdangarin/regresa/Barcelona/preparar/defensa/juez/Castro/elpepiesp/20120119elpepinac_13/Tes Urdangarin regresa a Barcelona para preparar su defensa ante el juez Castro], ''www.elpais.com'', 2012-01-19.</ref>. Washingtonera itzulita, kazetariengandik ihesi ibili zen baina deklaratzeko Espainiara berriz bueltatu zenean ongi neurtutuako deklarazioa egin zuen epaitegietan bilduta zeuden kazetarien aurrean, bere errugabetasuna eta ohorea defendatuz.
 
2012ko abuztuan [[Telefonica|Telefónica]] enpresan zuen karguan eszendentziaeszedentzia eskatu zuen eta [[Washington]] hiritik Espainiara aldatu zen bere familiarekin.<ref>{{es}} [http://www.elmundo.es/elmundo/2012/08/28/espana/1346150932.html Urdangarin deja Telefónica y se instala en Barcelona con su familia], ''www.elmundo.es'', 2012-08-28</ref>. 2013ko apirilean [[Qatar]]ko eskubaloi selekzioan laguntzaile tekniko moduan hasi behar zuela zabaldu zen hedabideetan.
 
== Gizarte erreakzioa ==
[[File:Urdangarin cristina entre rejas.jpg|thumb|right]]
Espainiako Errege Etxea erasaten zuelako, aferak eragin mediatiko zabala sorrarazi zuen, ezkerreko nahiz eskuineko hedabideen aldetik, gehienetan gaitzespen-ikuspuntu batetik eta errugabetasun-presuntzioari muzin eginez<ref>{{es}} [http://www.periodistadigital.com/periodismo/tv/2011/12/26/urdangarin-caso-cuentas-casa-real-juan-carlos-don-monarca-publico-lasexta-izquierda.shtml La izquierda mediática huele sangre y pide cuentas al Rey por el 'caso Urdangarín'], ''www.periodistadigital.com'', 2011-12-26.</ref><ref>[[ABC (argipena)|ABC]], [[La Razón]] eta [[La Vanguardia]] eskuineko egunkariak izan ziren gaia monarkiaren aldeko jarrera batez kudeatu zuten hedabide nagusi bakarrak; ikus: {{es}} [http://quiosco.elmundo.orbyt.es/ModoTexto/salacolumnas.aspx?id=7411894&sec=El%20Mundo&fecha=12_11_2011&pla=pla_562_Madrid&tipo=5&d=1 Urdangarin, pretexto para reafirmar viejas lealtades], ''www.elmundo.es'', 2011-11-12.</ref><ref>[[Federico Jiménez Losantos]] kazetari polemikoa nabarmendu zen Urdangarinen aurkako kritika zorrotzak bota zituen, lotsagabe eta lapurra deituz berari; ikus: {{es}} [http://www.lavozlibre.com/noticias/ampliar/361585/federico-jimenez-losantos-con-urdangarin-en-madrid-necesitamos-securitas-direct Federico Jiménez Losantos: 'Con Urdangarín en Madrid necesitamos Securitas Direct'], ''www.lavozlibre.com'', 2011-11-14.</ref>, askotan zurrumurruak zabaltzen zituzten hedabide konfidentzialek elikaturik eta hedabide nagusiek beraiek harroturik. Horrela, Urdangarin aferak EspaniakoEspainiako monarkiari buruzko tratamendu informatiboan haustura-puntua ekarri zuela baieztatu zen; ordura arte monarkia gaiak, batzuetan konprometituak, diskrezioz, modu idealizatuan eta era atseginean zabaldu baziren ere, Urdangarin aferak monarkia ukiezintasun informatiboa bertan behera utzi zuen<ref>{{es}} {{Erreferentzia
|izena=Pascual
|abizena=Serrano
|data=2011-12-18}}.</ref>. Telebistako kate gehienetan, eguneroko solasaldiak, erreportajeak eta dokumentalak plazaratzen ziren gaiaren inguruan, askotan Espainiako monarkiak ekartzen zituen gastu publikoaren zilegitasuna kolokan jarriz. [[Radiotelevisión Española]] telebista publikoa izan zen bakarra erreportaje batean Iñaki Urdangarinen irudia garbitzen saiatu zen bitartean<ref>{{es}} [http://www.periodistadigital.com/periodismo/tv/2012/01/09/inaki-urdangarin-criticas-informe-semanal-reproches-twitter-trending-topic-almibarado-dulcificado-rey.shtml Críticas a 'Informe Semanal' por transmitir una imagen "dulcificada" de Iñaki Urdangarín], ''www.periodistadigital.com'', 2012-01-09.</ref>. [[Internet]]en aferak eztabaida eta zurrumurru ugari ekarri zituen<ref>{{es}} [http://www.cotilleando.com/f6/caso-urdangara-n-parte-xv-todo-aqui-61434/ Caso Urdangarín], ''www.cotilleando.com'', 2012-01-16an kontsultatua.</ref>. Informazioaz haraindi, aferak morborako gogoa ere piztu zuen eta [[prentsa arrosa]] eta [[prentsa hori|horiak]] titularrak bete zituzten gaiarekin. Horrela, zaila izan zen azkenean bereiztea [[prentsa hori]]aren arinkeria eta, aferatik abiatuta, espainiar monarkiaren etorkizunari buruzko eztabaida arrazionala<ref>{{es}} [http://elpais.com/elpais/2012/03/03/opinion/1330804101_655612.html El ‘caso Urdangarin’ y el futuro de la Monarquía], ''www.elpais.com'', 2012-03-04.</ref>.
 
JakinminJakin-min hori dela eta, Urdangarinen iraganean ikertu eta bere bizitza pribatuko kontuak eta antzinako adierazpen publikoak zabaldu ziren; horrela, [[soldadutza|soldaduska]] erabateko [[gortasun|gorreria]] aitzakitzat hartuz saihestu zuelako frogak <ref>{{es}} [http://www.libertaddigital.com/nacional/2011-12-14/inaki-urdangarin-se-libro-de-la-mili-en-ceuta-por-sordera-completa-1276444292/ Iñaki Urdangarín se libró de la mili en Ceuta por "sordera completa"], ''www.libertaddigital.com'', 2011-12-14.</ref> eta, balear telebistan egindako elkarrizketa batean, lau seme alaba edukita hilaren amaierara heltzeko zailtasunak zituela adieraziz txantxetan lanpostu eske ibili zela erakusten zuen bideo bat zabaldu ziren<ref>{{es}} [http://www.elmundo.es/elmundo/2011/12/08/espana/1323302249.html Urdangarin, en 2005: 'Intento ser una persona íntegra en todos los aspectos'], ''www.elmundo.es'', 2011-12-08.</ref>. Azkenean, hedabideen jakinminajakin-mina Urdangarin eta Cristina Borboikoari [[Washington|Washington Hirian]] jarraipenak egitera ere heldu zen, non biek jarrera iheskorra agertzeaz gainera, hedabideen jazarpena ere salatzen zuten<ref>{{es}} [http://elpais.com/elpais/2012/02/15/gente/1329301481_831448.html Urdangarin huye despavorido], ''www.elpais.com'', 2012-02-15.</ref><ref>{{es}} [http://www.telecinco.es/materiareservada/programas/inaki-y-cristina-responden/infanta-cristina-llevar-vida-normal_0_1560443949.html Infanta Cristina: "Estamos intentando llevar una vida normal y ustedes no nos dejan"], ''www.telecinco.es'', 2012-02-15.</ref>. Hedabide satirikoek ere zukua atera zioten aferari<ref>{{es}} [http://www.eljueves.es/etiqueta/7579/urdangarin.html El Jueves: Urdangarin], ''www.eljueves.es'', 2012-01-17an kontsultatua.</ref><ref>{{es}} [http://www.noticiasdenavarra.com/2011/11/30/ocio-y-cultura/39el-jueves39-caricaturiza-al-preso-vasco-inaki-urdangarin 'El Jueves' caricaturiza al "preso vasco" Iñaki Urdangarin], ''www.noticiasdenavarra.com'', 2011-11-30</ref><ref>{{es}} [http://web.humorenlared.com/2011/12/08/entrebestia-inaki-urdangarin-sobre-todo-yerno-%E2%80%9Cdirua-buruan-ibili-munduan%E2%80%9D/ ENTREBESTIA: IÑAKI URDANGARIN, SOBRE TODO, YERNO: “DIRUA BURUAN, IBILI MUNDUAN”], ''web.humorenlared.com'', 2011-12-08.</ref>.
 
Horren guztiaren ondorioz, Urdangarinen aurkako jarrera zabaldu zen espainiar gizartean, kalean eta erakunde eta instituzio politikoetan islada nabarmenik izan ez bazuen ere. Erakusgarri moduan, eta Espainiako Errege Etxearen ospea zikintzeko beldurrez, Madrilgo Argizagi Museoan Urdangarinen irudia Espainiako Errege Etxeko beste kideengandik aldendu zen<ref>{{es}} [http://ccaa.elpais.com/ccaa/2011/12/14/madrid/1323874288_830361.html Urdangarin, 'separado' ya del Rey], ''www.elpais.com'', 2011-12-16.</ref>. Orobat, [[M-15 mugimendua|M-15 mugimendu]] haritik sortutako ''Yo no pago'' (''Nik ez dut ordaintzen'') herri ekimenak, [[garraio publiko]]aren prezio altuen aurka protesta egiten zuena, ''Este billete lo paga Urdangarín'' (''Tiket hau Urdangarinek ordaintzen du'') leloa erabili zuten tiketik gabe garraio publikoa erabili zuten protestetan<ref>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2012/02/01/videos/1328130918_453385.html Este billete lo paga Urdangarín], ''www.elpais.com'', 2012-02-01.</ref>. Hala ere, hedadura soilaz, baina, orobat, Espainiako Erregeak afera zabaldu baino urte batzuk lehenago suhiaren negozio lohien berri bazuelako eta Cristina Borboikoak negozio horietan etekina atera zuelako, Espainiako Errege Etxearen ospea kolokan jarri zen<ref>{{es}} [http://www.publico.es/espana/410459/el-caso-urdangarin-menoscaba-la-imagen-y-el-prestigio-de-la-corona El 'caso Urdangarin' menoscaba la imagen y el prestigio de la Corona], ''www.publico.es'', 2011-12-04.</ref><ref>''[[El Jueves]]'' astekari satirikoak Cristina Borboikoaren aurkako portada plazaratu zuen. Ikus: {{es}} [http://www.larepublica.es/2012/01/el-jueves-la-infanta-cristina-es-tonta/ El Jueves: “la Infanta Cristina es tonta”], ''www.larepublica.es'', 2012-01-23.</ref>. [[M-15 mugimendua]]ren baitan sortu eta garraio publikoaren garestitzea salatzen zuen ''Yo no pago'' (euskaraz, ''Nik ez dut ordaintzen'') ekimenaren baitan, Urdangarinen aferak protesta leloak asmatzeko balio izan zuen: ''Este billete lo paga Urdangarin'' izan zen lelo nagusia manifestariek tiketik gabe garraio publikoa erabili zuten protesta batean<ref>{{es}} [http://politica.elpais.com/politica/2012/02/01/videos/1328130918_453385.html "Este billete lo paga Urdangarin"], ''www.elpais.com'', 2012-02-12.</ref>. Horrela, egindako [[inkesta|inkestek]] Espainiako monarkiaren ospearen gainbehera adierazi zuten, bereziki gazteen artean, eta [[Joan Karlos I.a Espainiakoa|Juan Carlos I.a]] eta [[Filipe VI.a Espainiakoa|Filipe Borboikoa]] Asturiasko Printzea soilik lortzen zuten atxikimendu pertsonal nabaria<ref>{{es}} ''Un apoyo masivo al rey y al Príncipe'', ''El Mundo'', 2012-01-02.</ref>. Alderdi politiko nagusiek, euren aldetik, epaitegiek zabaldutako prozedurarekin erabateko errespetua adierazi zuten<ref>{{es}} [http://www.elmundo.es/elmundo/2011/12/29/espana/1325170669.html Los partidos políticos resaltan su respeto a la justicia y reclaman que se aclare todo ], ''www.elmundo.es'', 2011-12-29.</ref>. Ildo horretatik, legealdi berria zabaltzeko hitzaldiaren ondoren, Espainiako Erregeak txalo zaparrada jaso zuen Espainiako Kongresuan, [[Ezker Batua (Espainia)|IU]], [[Euzko Alderdi Jeltzalea|PNV]], [[Geroa Bai]], [[Kataluniako Ezker Errepublikarra|ERC]] eta [[Amaiur]] kongresukideen aldetik ezik<ref>{{es}} [http://www.elpais.com/articulo/portada/Cortes/arropan/Rey/plena/polemica/caso/Urdangarin/elpepipri/20111228elpepipor_2/Tes Las Cortes arropan al Rey en plena polémica por el 'caso Urdangarin'], ''www.elpais.com'', 2011-12-28.</ref>.
 
Otsailaren 25 eta 26an Iñaki Urdangarinek epailearen aurrean egin behar zuen deklarazioa hedabideen arreta berezia erakarri zuen. Palma MallorcakoakoMallorcako epaitegarenepaitegiaren inguruan, ehundakaehunka lagun bildu ziren Urdangarin eta Espainiako monarkiaren aurka protesta eginez, ezkerreko eta kataluniar talde abertzaleek deiturik, poliziaren presentzia nabarmen baten kontrolpean<ref>{{es}} [http://www.rtve.es/noticias/20120225/dos-huevos-impactan-contra-coche-del-duque-palma-su-desplazamiento-juzgado/501237.shtml Dos huevos impactan contra el coche del duque de Palma en su desplazamiento al Juzgado], ''www.rtve.es'', 2012-02-25.</ref><ref>{{es}} [http://www.lavozlibre.com/noticias/ampliar/536895/independentistas-recibiran-a-urdangarin-a-las-puertas-del-juzgado Independentistas 'recibirán' a Urdangarín a las puertas del juzgado], ''www.lavozlibre.com'', 2012-02-24.</ref>.
 
== Aferaren protagonistak ==
2.522

edits