«Pablo Artxanko»: berrikuspenen arteko aldeak

t
Robota: Birzuzenketak konpontzen
t (+biografia infotaula automatikoa)
t (Robota: Birzuzenketak konpontzen)
{{Biografia_infotaula_automatikoa}}
 
'''Pablo Artxanko Zubiri''' ([[Iruñea]], [[Nafarroa Garaia]], {{data|1892|1|15}}, [[Buenos Aires]], [[Argentina]], {{data|1962|4|4}}) [[Eusko Abertzale Ekintza]]ko (EAE) kide historiko eta [[euskaltzaleeuskaltzaletasun|euskaltzalea]]a izan zen.<ref>{{Cite web|url=http://www.euskolurra.eu/pablo-artxanko-zubiri-biografia-de-un-ekintzale/|izenburua= Pablo Artxanko Zubiri. Biografía de un ekintzale. |sartze-data=2016-3-15|egunkaria=Eusko Lurra fundazioa|aldizkaria=|abizena=|izena=|egile-lotura=|hizkuntza=es|formatua=}}</ref><ref>Renobales, Eduardo: ANV. El otro nacionalismo, Tafalla: Txalaparta. ISBN 84-8136-326-X</ref>.
 
Jatorriz familia [[karlismo|karlista]] bateko semea izanik, bera ere gaztetan ideologikoki karlista izan zen. Gero [[euskal kultura]]rekiko zaletasunaren bidez [[abertzaletasunaabertzaletasun]]raara hurbilduz joan zen. [[Comunión Nacionalista Vasca]]ren Napar Buru Batzarreko kidea izan zen. [[1930]].en urtean nafar abertzaletasuna ordezkatu zuen [[Fortunato Agirre]], [[Manuel Arantzadi]], [[Leopoldo Garmendia]] eta [[Francisco Lorda]]rekin "Hogeiren Batzordea"n CNV-EAJ berbatzeko ahaleginetan. Bergarako batzarrean parte hartu zuen, CNV-EAJko berbatu zituen batzarrean hain zuzen, baina azkenean 1930ean sortutako EAE-ANVra hurbilduz joan zen<ref>https://www.facebook.com/notes/txema-landa/pablo-archanco-zubiri-pamplona-15-01-1892-buenos-aires-el-4-04-1962/10153619846393826/</ref>. Bertako kidea egin zen eta alderdia bultzatu zuen bere jaioterrian. EAE-ANVko kide garrantzitsuenetarikoa izan zen [[Nafarroa Garaia]]n. Artxanko 1931.en urtean EAE-ANVko lehendabiziko Batzore Eragile Nazionaleko kidean zen, eta urte hartako apirilean alderdiaren ordezkaria izan zen Iruñeako "Bloque Antidinastico" delakoan. Iruñeako alderdiaren batzarreko kidea izan zen baita ere. Guztiz baieztaturik ez badago ere, antza [[Eusko Langileen Alkartasuna|ELA]] [[sindikatu]]an afiliaturik egon zen.
 
Nekazari ingeniaritza ikasi zuen eta gero Nekazari Ingeniaritzako Eskolan irakasle aritu zen lanbidez Iruñean bertan.
Euskara ikasi zuen, eta [[Aingeru Irigarai]]rekin batera Iruñeko aurreneko [[ikastola]] sortu zuen. Iruñeako Euskal Eskolen patronatoaren kide oso aktiboa izan zen irakaskuntza euskaraz sustatzeko.
 
[[Eusko Gaztetxu Batza]] elkartea ere sortu zuen, haurrei [[euskal dantzadantzak]]k eta [[euskal kultura]] irakasteko.
 
[[Eusko Ikaskuntza]]k egindako [[Euskal Estatuaren Estatuto Orokor]]raren bultzatzailea izan zen, [[1931]].ean. Garai hartan udaletxeak deseginda zeuden [[Primo de Riveraren diktadura]] eta gero, eta batzar gestorak zeuden udaletxeen buruan. Artxanko lanean aritu zen nafar udaletxeen gestorek [[1932]]ko Iruñeako batzar erabakigarria atzeratzen Euskal Estatutoaren aldeko indar gehiago bildu ahal izateko.
 
[[espainiako Gerra Zibila Euskal Herrian|36ko gerra]] hasterakoan faxistek atxilotu zuten, baina ihes egitea lortu zuen eta [[Ipar Euskal HerriHerria|Ipar Euskal Herriraino]]raino heldu zen [[muga]] zeharkatuz. [[Baiona]]n denboraldi labur batez egon zen, eta bertako institutoaren irakaslea izan zen. Tarnosen ere bizi izan zen gero baina azkenean [[1938]]ko azaroan, Hego euskal Herria jada erabat faxisten eskuetan erorita, [[Ramón Aldasoro]], [[Santiago Cunchillos Manterola|Santiago Cunchillos]] eta [[Ixaka Lopez|Isaac Lopez Mendizabal]]ekin batera Buenos Airesera erbesteratu zen. Bertan Euskal Ordezkaritza osatu zuten. Artxanko bere famili osoarekin erbesteratu zen, Araceli Arbizu emaztea eta Miren, Matxalen, Jon eta Amaia seme alabekin.
[[Santiago (Txile)|Santiago de ChileChilera]]ra mugitu zen bolada batez, bertako euskal diaspora bizitatzen, baina Buenos Airesera itzuli zen eta bertan bizi zen sendu arte.
 
Euskera irakatsi zuen [[Buenos Airesko Laurak Bat]] elkartean eta jarraitu zuen aldizkari ezberdinetan euskaraz eta gazteleraz idazten. Euskal
ordezkaritzako agerkari ofiziala zen Euzko Deyan, EAE-ANVko aldizkaria zen [[Tierra Vasca-Eusko Lurra (egunkaria)|Eusko Lurran]]n eta baita [[GaleuzcaGaleusca|Galeuzcan]]n. Euskarazko bere idazkietan jarraitu zuen "Irunsheme" bere ezizena erabiltzen.
 
Argentinako atzerrian hil zen 1962ko apirilaren 4an.
252.705

edits