Ireki menu nagusia

Aldaketak

ez dago edizio laburpenik
=== Botikak ===
Ebakuntzaren ostean erabilitako botikak, botika laguntzaileak deitzen dira. Gaur egun honelako hiru botika talde nagusi daude: agente hormona blokeatzaileak, kimioterapia eta antigorputz monoklonalak.
* '''Hormona blokeatzaile terapia'''
Bularreko minbizi batzuek, estrogenoa behar dute hazten jarraitzeko. Hauek identifikatzeko, azaleran haien azaleran estrogeno hartzaileak (ER+) eta progesterona errezeptoreak (PR+) dauden begiratzen da. ER+ minbiziak errezeptoreak blokeatuko dituzten botikekin trata daitezke, adibidez tamoxifenarekin, edo bestela estrogenoaren produkzioa blokeatu daiteke inhibitzaile aromatasa batekin; adibidez, anastrozola eta letrozola.
 
Tamoxifenaren erabilera 10 urteko eperako gomendatzen da. Letrozola aldiz, 5 urterako. Aromatasa inhibitzaileak, menopausia pasa duten emakumeentzat dira egokiak. Izan ere, aromatasa aktiboa ezberdina da emakume premenopausiko eta postmenopausikoetan. Hortaz, agente hauek ez dira efektiboak izango aromatasa hori ezabatzeko. Aromatasa inhibitzaileak ez litzaieke eman behar haien obarioak funtzionatzen hasi ez diren emakume premenopausikoei, ez badute beste botika bat hartzen aldi berean obarioen funtzionamendua eteteko.
* '''Kimioterapia'''
2-4 estadioen artean dauden bularreko minbiziak tratatzeko erabiltzen da batez ere eta efektiboa da estreogeno errezpetore negatiboa dutenentzat. Kimioterapiaren botikak konbinatu egiten dira 3-6 hilabeteko aldian. Preskripzio ohikoenetariko bat “AC” deitzen da. Honek, ziklofosfamida eta doxorubizina konbinatzen ditu. Batzuetan, taxano bat (esaterako dozetaxela) erabiltzen da eta orduan “CAT” tratamendua izango da. Beste ohiko tratamendu batean, ziklofosfamida, metotrexatoa eta fluorouraziloa erabiltzen dira, “CMF”.
 
Kimioterapiak, azkar hazten diren minbizi zelulak suntsitzen dituzte, adibidez DNA erreplikazioak kalteak eraginez. Hala ere, botika honek kaltetu gabeko zelulak ere suntsitzen ditu eta horrek albo-ondorio asko ditu. Doxorubizinak eragiten duen ohiko kaltea esaterako, bihotzeko muskulua kaltetzea da.
* '''Antigorputz monoklonalak'''
HER2 bularreko minbizi batzuetan bereziki aktiboa den zelula errezeptore bat da. Trastuzumab HER2-ren antigorputz monoklonala da eta 5 urteko biziraupena lortu du HER2 positiboak diren eta 1-3 estadioen artean dauden minbizietan, kasuen %87an.
 
Hainbat hazkuntza faktorek estimulatzen dutenean, HER2-k zelula hazkuntza eta zatiketa eragiten du. Estimulu hori gabe, zelulak normalean hazteari utziko dio. Bularreko minbizien %25-30ak HER2 genea edo bere proteina espresatzen ditu. HER2ren gehiegizko espresioak bularreko minbiziaren errekurrentzia handiagoa eta pronostiko okerragoa ekarriko ditu.
 
Trastuzumab antigorputza HER2rekin elkartzen denean, ez die hazkuntza faktoreei errezeptoreraino iristen uzten; horrela, estimulua ez da iristen eta minbizi zelulen hazkuntza blokeatuta geratzen da. Hala ere, Trastuzumab-a oso garestia da eta bere erabilerak albo-ondorio asko izan ditzake; izan ere, hau erabili duten gaixoen %2ak bihotzeko arazo larriak dituzte. Kontuan izan behar da Trastuzumaba HER2 genearen gehiegizko espresioa duten gaixoetan funtzionatzen duela. 
 
=== Erradioazioa edo radioterapia ===
Radioterapia ebakuntzaren ostean ematen da tumorea zegoen eremuan eta inguruko gongoil linfatikoetan, ebakuntzan kendu ez diren minbizi zelula mikroskopikoak kentzeko. Radioterapia kanpokoa edo barnekoa izan daiteke. Nahiz eta normalean ebakuntzaren ostean erabili, batzuetan ebakuntzan bertan ematen da bularreko minbiziaren gainean zuzenean.
 
Tratamendu honek, minbiziaren errekurrentzia %50-66 murriz dezake dosi egokiak jasotzen badira eta ezinbestekoa da minbizia bultoa kenduta soilik tratatzen denean. 
 
== Pronostikoa ==
Pronostikoak iragarpenak dira; bai minbizi gabe bizirauteko probabilitateei, bai minbiziaren garapenik gabe bizirauteko probabilitateei dagokienez. Iragarpenak, antzeko kasuak bizi dituzten gaixoetan oinarritzen dira. Hala ere, errealitatean gertatuko dena oso ezberdina da pertsonaren arabera.
 
Pronostikoa garrantzitsua da tratamenduaren inguruko erabakiak hartzeko. Izan ere, pronostiko ona duten gaixoei kalte gutxiago eragiten duten tratamenduak ematen zaizkie; esaterako, tumorektomia eta erradiazioa edo terapia hormonala. Pronostiko txarra duten gaixoei aldiz, tratamendu agresiboak ematen zaizkie, tartean masektomia estentsoago bat eta kimioterapia.
 
=== Pronostikoan eragiten duten faktoreak ===
Kontuan hartu beharreko faktoreak estadioa (tumorearen tamaina, kokalekua, infekzioa nodulu linfatikoetara iritsi den edo ez…), gradua, gaixotasunaren errekurrentzia eta gaixoaren adina eta osasuna izango dira.
 
Estadioa da bularreko minbiziak sailkatzeko erabiltzen den baldintza ohikoena, pronostikoa egiteko daturik baliagarriena baita. Zenbat eta altuagoa izan estadioa diagnostikoa egiterakoan, orduan eta okerragoa izango da pronostikoa. Estadioa zein den jakiteko gaixotasunaren kaltea nodulu linfatikoen gainean, bularreko horman eta azalean baita minbizi zelulen agresibotasuna hartzen dira kontuan. Bestetik, minbizi gabeko zonaldeak ikusten badira, estadioa baxuagoa izango da. Tumorearen tamaina ez da adierazgarria izango estadioaren determinazioan, harik eta minbizia oso kaltegarria ez bada. Adibidez, In Situ hodietako kartzinoma batek bular osoa hartu arren, 0.estadioa kontsideratuko da eta pronostikoa oso ona izango da.
* 1.estadioko minbiziek oso pronostiko positiboa dute eta normalean tumorektomia eta batzuetan erradiazioarekin tratatzen dira. HER2 minbiziak trastuzumab-arekin tratatu beharko lirateke. Kasu hauetan kimioterapia erabiltzea ez da ohikoena.
 
* 2 eta 3 estadioetako minbiziek pronostiko apur bat kaxkarragoa dute. Ebakuntzaren ostean berriz agertzeko aukerak nahiko altuak dira eta normalean ebakuntza batekin (tumorektomia edo mastektomia), kimioterapia eta erradiazioarekin tratatzen dira (bereziki bulto asko dituzten minbizi handiak).
 
* 4.estadioa, minbizi metastasikoa, pronostiko okerrena duena da. Honetan tratamendu guztien konbinazio bat erabiltzen da. 10 urteko biziraupena %5ekoa da tratamendurik gabe eta %10ekoa tratamendua jasota.
Minbiziaren gradua ezartzeko, zelula kantzerosoak eta osasuntsuak konparatzen ira. Zenbat eta antzekoagoak izan, orduan eta txikiagoa izango da minbiziaren hazkuntza et aorduan eta pronostiko hobea izango du minbizi horrek. bereizmena ere har daiteke kontuan; izan ere, zenbat eta bereizmen gutxiago egon, orduan eta tendentzia handiagoa izang dute zelulek zatitzeko kontrolik gabe. Ondo bereizten badira, 1.gradua izango da, bereizmena hala holakoa bada 2.gradua eta ezin badira ondo bereizi 3 edo 4.gradua izango da.
 
Hormona errezeptoreez gain, badira beste zelula batzuk pronostiko eta tratamenduan eragin dezaketenak. HER2 positiboak diren zelula kantzerosoak dituzten gaixoek, eritasun agresiboagoa izango dute eta tratamendua trastuzumab-arekin egingo da adibidez.
 
40 urte baino gutxiagoko eta 80 urte baino gehiagoko emakumeek pronostiko okerragoak izaten dituzte. Hilekoaren zikloan zehar ematen diren bularretako aldaketen ondorioz adibidez, zailagoa izan daiteke minbizia detektatzea emakume gazteetan; horregatik, normalean haien minbiziak estadio altuago batean egongo dira diagnostikoa egiten zaienean.
 
Bularreko minbizia gizonezkoetan askoz arraroagoa bada ere, beranduago detektatu ohi da, ondorioz, kasu honetan ere nahiko estadio altuan egongo da minbizia diagnostikatzen denean.
 
== Haurdunaldia ==
Haurdunaldian zehar minbizia izateko eta haurdun egon gabe izateko aukerak berdinak dira. Bularreko minbizia ohikoagoa da erditu eta 5-10 urte pasatzean, baina hortik aurrera gainerako populazioak baino aukera gutxiago egongo dira. Minbizi hauek post-erditze minbiziak dira eta garapen okerragoa dute bularreko minbizi arruntekin konparatuz.
 
Haurdun dagoen emakume batean bularreko minbizia aurkitzea zaila da batetik sintomak haurdunaldiari egozten zaizkiolako beti. Ondorioz, estadio altuetan aurkitu ohi dira bularreko minbiziak haurdunetan. Minbizia ikusteko erabilitako teknikak fetua ez kaltetzeko erresonantzia magnetikoak, CT eskanerrak eta ultrasoinuak dira besteak beste.
 
Tratamendua normalean haurdun ez dauden emakumezkoen berdina da. Hala ere, erradiazioa ekiditu egiten da umea jaio arte. Batzuetan erditze goiztiarrak egiten dira ama tratatu ahal izateko. Ebakuntza normalean teknika segurua da baina, beste tratamendu batzuek, esaterako kimioterapiak, fetuan defektuak egotea eta abortua eragin dezakete. Apropos egiten diren abortuek ez dute amaren biziraupena bermatzen; hortaz, ez dira egiten.
 
Erradiazioak edoskitzea zaildu dezake esnea sortzea ekiditzen duelako. Kimioterapiaren kasuan aldiz, drogak umearengana pasa daitezke esnean zehar.
 
Minbizia pairatu ostean ama izateari dagokionez, errekurrentzia arriskua kontuan hartu behar da, baina kasu askotan ez dago inolako arazorik.
17

edits