«Herodoto»: berrikuspenen arteko aldeak

99 bytes removed ,  Duela 4 urte
t
Herodoto [[Halikarnaso]]n, [[Anatolia|Asia Txikiko]] hego-ekialdeko hirian, jaio zen [[K. a. 484]]. urte inguruan, [[Ligdamis]] [[tirano]]aren aurkakoa zen familia batean. [[Samos]]era erbesteratu behar izan zuen harekin batean. [[Halikarnaso]]ra itzulirik, tirania egozteko matxinadan parte hartu zuen ([[K. a. 454]] inguruan). Denbora batez [[Atenas]]en bizi izan zen ([[K. a. 446]] inguruan), eta [[Perikles]] eta [[Sofokles]] ezagutu zituen. Periklesek [[Grezia Handia]]n sorturiko Turios hirira kolono joan zen [[K. a. 444]]an. Greziak eta Persiak bakea izenpetu zutenetik aurrera, Samos, Atenas eta Turios abiagune harturik, bidaia handiak egin zituen [[Asia]], [[Afrika]] eta [[Europa]]ko lurraldeetan zehar: [[Asia Txikia]], [[Babilonia]], [[Eszitia]] ([[Olbia]], [[Krimeako penintsula]]), [[Zirene]], Goi eta Behe Egipto, [[Kreta]], [[Egeoko uharteak]], ia Grezia kontinental osoa eta Grezia Handia.
 
== LanakLana ==
Herodotoren lanaklan gertaera historiko handi bat kontatu nahi du:handiak ''[[Persiar InperioaHistoriak]]ren eta Greziaren arteko gerra. Gerra horren azken gertaerak gaztea zela bizi izan zituen Herodotok. Lan handi horrek ''Historia'' izenburua du, eta bederatzi liburutan banatzenbanaturik dadago, bakoitzak musa baten izena duelarik; egileak ''ikerketa'' esanahiarekin erabiltzen du historia hitza. Lan horren helburu nagusia greziarren[[Persiar Inperioa]]ren eta pertsiarrenGreziaren arteko gerrak kontatzea da, Mendebaldearen eta Ekialdearen arteko borroka alegia. Berak, gaztea zela, gerra horien azken gertaerak bizi izan zituen. Kontaera hori osatzeko bi bide erabili zituen. Alde batetik, logografoen idatzietatik, mitologiatik eta zenbait poetarengandik hartu zituen datuak, baina bide horrek ez zion iturri sendo edo ziurrik eman. Beste alde batetik, bere bidaiez baliatu zen, lurralde ezagunetara, [[Afrika]] iparraldera, [[Asia Txiki]]ra eta [[Itsaso Beltz]]eko kostaldera egindako bidaiez oro har.
[[Fitxategi:Herodotus world map-eu.svg|thumb|250px|Mundua Herodotoren arabera]]
Herodotoren ustez, gerra haien testuingurua osatzeko bide bakarra, Greziaren eta Persiaren arteko gerrek arrastoa utzi zuten lurraldeak ezagutzea zen, eta behin lurralde haietara joanez gero, bertako monumentuak, oroitzapenak eta tradizioak ikertzea zen egin beharreko bigarren urratsa -ezin ahantz daiteke, esan bezala, Herodotorentzat historia hitzak ikerketa esan nahi zuela-. Herodotok, bestalde, ez du ez poesia ez [[filosofia]] egiten, nahiz eta genero baten zein bestearen osagaiak aurki daitezkeen bere lanean ; aldiz, Herodoto kontalari handia zen, gauzak soiltasunez kontatzen zituena. Ildo nagusi bat hartzen zuen -Persiaren historia-, eta behin baino gehiagotan, ildo hori alde batera utzi eta beste herrietako gertaerak sartzen zituen, baina beti itzultzen zen hari nagusira. Tarteki horiek batzuetan besteetan baino luzeagoak dira, eta horrela, bigarren liburua esate baterako, Egiptori buruzkoa da oso-osorik.
 
[[Fitxategi:Herodotus world map-eu.svg|thumb|250px320px|<small>Mundua Herodotoren arabera</small>]]
Herodotok ez du bere bidaietan jasotako informaziorik bazterrean utzi nahi, eta horregatik txertatzen ditu bere testuetan tarteki horiek guztiak. Zehaztasun handiz deskribatzen ditu beretzat arrotzak ziren herrietako ohiturak, egiptoarrenak, [[babilonia]]rrenak edo [[eszita|eszitenak]] ; arreta handia jartzen zuen herri haien gurtzetan eta sinesmenetan, eta horregatik balio handikoa da haren lana erlijioak ikertzeko. Gaur egun existitzen ez diren baina garai hartan garrantzi handikoak izan ziren hiriak ere deskribatu zituen bere lanean.
Herodotoren ustez, gerra haien testuingurua osatzeko bide bakarra, Greziaren eta Persiaren arteko gerrek arrastoa utzi zuten lurraldeak ezagutzea zen,. eta behinBehin lurralde haietara joanez gero, bertako monumentuak, oroitzapenak eta tradizioak ikertzea zen egin beharreko bigarren urratsa -ezin ahantz daiteke, esan bezala, Herodotorentzat historia hitzak ikerketa esan nahi zuela-. Herodotok, bestaldeBestalde, ez du ez poesia ez [[filosofia]] egiten, nahiz eta genero baten zein bestearen osagaiak aurki daitezkeen bereharen lanean ; aldiz,. Herodoto kontalari handia zen, gauzak soiltasunez kontatzen zituena. Ildo nagusi bat hartzen zuen -Persiaren historia-, eta behin baino gehiagotan, ildo hori alde batera utzi eta beste herrietako gertaerak sartzen zituen, baina beti itzultzen zen hari nagusira. Tarteki horiek batzuetan besteetan baino luzeagoak dira, eta, horrela, bigarren liburua esate baterako, Egiptori buruzkoa da oso-osorik.
 
Herodotok ez du bere bidaietan jasotako informaziorik bazterrean utzi nahi, eta horregatik txertatzen ditu bere testuetan tarteki horiek guztiak. Zehaztasun handiz deskribatzen ditu beretzat arrotzak ziren herrietako ohiturak, egiptoarrenak, [[babilonia]]rrenak edo [[eszita|eszitenak]] ; arreta handia jartzen zuen herri haien gurtzetan eta sinesmenetan, eta horregatik balio handikoa da haren lana erlijioak ikertzeko. Gaur egun existitzen ez diren baina garai hartan garrantzi handikoak izan ziren hiriak ere deskribatu zituen berelan laneanhorretan.
 
== Erreferentziak ==
36.208

edits