Ireki menu nagusia

Aldaketak

t
{{Biografia_infotaula_automatikoa}}
[[Fitxategi:Sigmund Freud LIFE.jpg|thumb|200px|Sigmund Freud 1911an.]]
'''Sigmund Freud''' ({{IPA|ˈziːkmʊnt ˈfʁɔʏt}} ahoskatua; '''Sigismund Schlomo Freud''' jaioa; [[Příbor|Freiberg in Mähren]], [[Moravia]], /Příbor[[Austriar Inperioa]], [[1856]]ko [[maiatzaren 6]]a – [[Londres|London]], [[1939]]ko [[irailaren 23]]a) [[mediku]] eta [[neurologia|neurologo]] [[austriaaustriar]]rrara izan zen.
 
== Biografia ==
Familia [[judu]] batean jaio zen. [[VienaVienako Unibertsitatea]]ko Unibertsitateann ikasi zuen, [[hipnosi]]a landu zuen baina historiara igaro da "[[Psikoanalisi]]aren aita" moduan, arlo horretan egindako lan itzela dela eta. Inkontzientea ikertu zuen bereziki, ametsen mundua eta buru-gaixotasunek [[sexualitate]]arekin dituzten loturak. Erlijioek patologia psikiatrikoarekin dauzkaten zerikusiak ere aztertu zituen.
 
Medikuntzan doktore titulua eskuratu ondoren, [[neurologia]] lanetan hasi zen Vienan (1886). [[Jean Martin Charcot|Charcot]]en (Paris, 1885) eta [[Bernheim]]en eraginez (1889), [[histeria]]ren etiologiari eta [[hipnosi]]a sendabide gisa erabiltzeari buruzko lehen lanak idatzi zituen (''Studien über Hysterie'', 1895, ''Histeriari buruzko ikerketak''). Breuer-rekin batera psikismoaren eta kontzientearen arteko bereizketa azpimarratu zuen, eta [[inkontziente]]a aztertzeko metodo berri bat aurkitu zuen. 1895az geroztik, ideien eta oroimenen irudien elkarketa librea oinarri duen [[psikoanalisi]] teknika zabaldu eta hipnosia bazterrera utzi zuen. Teknika berri horrek, Freuden ustez, kontzientearen logikara makur ezin daitezkeen esanahi inkontzienteak ikertzeko bidea ematen du, eta [[amets]]ak, ekintza okerrak (huts egiteak, ahaztutako gauzak) edo sintoma neurotikoak (antsiak, [[fobia]]k, beldurrak, etab.), argi ditzake, gizartearen edo moralaren arauak zapaldu eta ezkutarazi dituen ordezko zeinu baitira. 1905ean ''Drei Abhandlungen zur Sexualtheorie (Hiru saio sexualitatearen teoriaz)'' idatzi zuen eta haur sexualitateaz egindako ikerketak aurkeztu zituen bertan; [[garapen psikosexual]]aren aldiak (aho aldia, uzki aldia, falikoa eta genitala), eta [[Ediporen konplexu]]a. ''ik.'' Edipo, konplexua. Okerreko sexu jokaerak ere ikertu zituen (bereziki ''[[sadismo]]a'' eta ''[[masokismo]]a''); ''narzisismoa'' definitu zuen, eta bulkaden eta psikearen teoria zaharra eraberritu zuen. Psikoanalisia [[neurosi]]etarako sendabidetzat hartzen zen hasieran, baina 1913tik aurrera, Freudek bere aurkikuntzak talde psikologiako gertaera ilunak argitzeko erabili zituen (Ediporen konplexuaren eta gizarte totemikoetako [[intzestu]]aren debekuaren artean dauden harremanak, adibidez); eta kulturarenak (erlijioa, artea, etab.) gizartearentzat erabilgarriak ez diren bulkaden ordez hartu beharreko baliotzat zituen. Hasieran jakitun asko azaldu zen psikoanalisiaren kontra, oso moral estukoa baitzen garai hartako gizartea, baina 1903tik aurrera, jarraitzaile asko izan zituen eta gaur egun ere baditu (K. Abraham, A. Adler, Bleuler, M. Bonaparte, S. Ferenczi, Anna Freud, E. Jones, C. G. Jung, M. Klein, O. Rank, W. Reich, W. Steckel). Naziek Freuden teoriak debekatu egin zituzten. Haren beste zenbait lan: ''Die Traumdeutung ''(''Ametsen ulerpidea,'' 1900), ''Totem und Tabu ''(''Totema eta Tabua, ''1913), ''Das Ich und das Es ''(''Ni-a eta Zera,'' 1923).
* Insausti, X. 1998: "Hitzaurrea" in Sigmund Freud, ''Ilusio baten etorkizuna'', Donostia, Jakin ISBN 84-95234-02-5
 
{{bizialdia|1856ko|1939ko|Freud, Sigmund}}
[[Kategoria:Psikiatrak|F]]
[[Kategoria:Materialistak|FPsikiatrak]]
[[Kategoria:Austriako medikuak|Freud, SigmundMaterialistak]]
[[Kategoria:1856koAustriako jaiotzak|Fmedikuak]]
[[Kategoria:1939ko heriotzak|F]]
[[Kategoria:Psikoanalistak]]
[[Kategoria:Nazismoaren erbesteratuak]]
[[Kategoria:Psikiatrak|FAustriako ateoak]]
[[Kategoria:1939koRoyal heriotzak|FSocietyko kideak]]
152.771

edits