«Austria»: berrikuspenen arteko aldeak

1.006 bytes added ,  Duela 3 urte
[[1955]]eko [[maiatzaren 15]]ean Austriak lau indar okupatzaileekin sinatu zuen itunaren ondorioz, independentzia osoa berreskuratu zuen. Urte bereko [[urriaren 26]]an, parlamentuak Austriaren «betirako neutraltasuna» onartu zuen. Neutraltasun horrek gaurdaino jarraitzen du.
 
=== Azken urteakGerraondoa ===
[[Lehenengo errepublikan ez bezala, Austriako Bigarren Errepublika]]renErrepublikak sistemaherriaren politikoarensostengua berezitasunjaso nagusietakozuen bathasieratik, nahiz 1955era arte nazioarteko erabateko onespena izan ez zuen. ''[[Proporz]]'' sistema izan da,zen hots,sistema gaipolitikoaren politikoberezitasun garrantzitsuenaknagusietako [[Austriakobat, hots, Partidukontserbadoreek Popularra|Kontserbadoreek]](SPÖ) eta [[Austriako Sozialsozial Demokratak|Sozialdemokratek Demokratek]](ÖVP) elkarrekin adosten zituztela. Bestegai berezitasunpolitiko nagusiagarrantzitsuenak. kontsentsuaKontsentsua zen beste ezaugarri nagusia, hau da, legegintza prozesuetan talde interesatuak kontsultatuak izaten zirenzirela. ''Proporz'' eta kontsentsuak herrialdearen egonkortasuna mantendusendotu zuten, baina gaur egun sistema hau historiaren zati bat baino ez da.
 
[[1971]]-[[1983]] bitartean sozialistak egon ziren gobernuan, eta Austria berdintasunaren eredu bihurtzen saiatu ziren. Baina 1983an, legebiltzarrean zuten gehiengo absolutua galdu zutenean, koalizio bat osatu zuten liberalekin. Koalizio hori, ordea, hautsi egin zen liberalek eskuinerantz egin zutenean. Austriarrak gobernuaren eta sozialisten kontra azaldu ziren administrazio arazoak, sektore publikoan izan ziren langileen kaleratzeak eta pribatizazioak zirela-eta.
Austriak gaur egun bost alderdi nagusi ditu: SPÖ ([[Austriako Sozial Demokratak|Sozial Demokratak]]), ÖVP ([[Austriako Partidu Popularra|Kontserbadoreak]]), Berdeak (ekologistak) eta FPÖ eta BZÖ (biak ultraeskuindarrak). SPÖ eta ÖVP botoen %75 lortzen dute eta beste %25 besteen artean banatzen da.
 
[[1986]]ko lehendakaritzarako hauteskundeak Alderdi Popularreko [[Kurt Waldheim]]ek irabazi zituen, nahiz eta kontrako jarrerak sortu ziren Bigarren Mundu Gerran alemaniar gudarostean egin zituen lanengatik. Legebiltzarrerako hauteskundeen ondoren, [[Fred Sinowatz]] kantzilerrak dimititu eta [[Franz Vranitzky]] sozialistak hartu zuen kargua, eta koalizio bat osatu zuen Alderdi Popularrarekin. Gobernuak aurre egin behar izan zien sektore publikoaren pribatizazioei, aurrekontuen defizitari eta Waldheimen hautaketa zela-eta nazioartean sortu zen kezkari. Koalizioak aurrera jarraitu zuen [[1990]]eko hauteskundeen ondoren (Alderdi Popularrak 17 aulki galdu zituen). Hala ere, [[1992]]an [[Thomas Klestil]] Alderdi Popularreko hautagaia hautatu zuten lehendakari.
[[1995]]ean Austria [[Europar Batasuna|Europar Batasuneko]] kide bihurtu zen, baina bere neutraltasuna gordez. Dena dela, alderdi nagusiek iritsi kontrajarriak dituzte neutraltasun militarrari buruz: SPÖk egungo sistema atxiki nahi du, baina ÖVPk nahiago luke Austriak Europako seguritate politikan parte hartzea, eta baita [[Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundea|NATOren]] barruan egotea ere. Konstituzioa aldatzeko bi hereneko gehiengoa beharrezkoa denez, "betirako neutraltasuna" mantentzea espero da.
 
[[1995]]ean Austria [[Europar Batasuna|Europar Batasuneko]] kide bihurtu zen, baina bere neutraltasuna gordez. Dena dela, alderdi nagusiek iritsi kontrajarriak dituzte neutraltasun militarrari buruz: SPÖk egungo sistema atxiki nahi du, baina ÖVPk nahiago luke Austriak Europako seguritate politikan parte hartzea, eta baita [[Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundea|NATOren]] barruan egotea ere. Konstituzioa aldatzeko bi hereneko gehiengoa beharrezkoa denez, "«betirako neutraltasuna"neutraltasunak» mantentzeairautea espero da.
 
[[2000]]ko otsaileko hauteskundetan, [[Austriako Partidu Popularra]] eta [[Askatasun Partidua]] eztabaidatuak gobernuko koalizioa osatu zuten. Aldi berean, [[Europar Batasuna]]ko hamalau kideek (baina ez [[Europar Batasuna]] bera) koalizio berria gaitzetsi zuten. Baina [[Austriako Partidu Popularra]] mantendu ere mantendu zuen koalizioa [[2003]]ko otsaileko hauteskundetan. [[2006]]ko urriko hauteskundetan, [[Austriako Sozial Demokratak]] garaipena lortu zuten baina ez zen nahikoa izan bakardadean gobernatzeko. Hori dela eta, [[2007]]ko urtarrilean bi partidu nagusiak, koalizio handia osatu zuten, [[Alfred Gusenbauer]] Kantzelari Federala izanik.
31.399

edits