«Alpetar eski»: berrikuspenen arteko aldeak

10 bytes removed ,  Duela 4 urte
ez dago edizio laburpenik
[[Fitxategi:Skier-carving-a-turn.jpg|right|300px|thumb|Eskiatzaile bat malda bat jaisten]]
'''Alpetar eski''' [[eski]]aren modalitate bat da. Alpe deituriko mendikatean egiten hasi zen, hortik baitorkiobaitatorkio izen hori.Eski alpetarrean, teleaulki baten laguntzaz maldaren gohialderagoialdera igotzea, zuk ondoren malda jeisteanjaistean datza. Lehiaketak, mota desberdinekoak izan daitezke, baina nagusia denbora laburrean makil batzuetatik zehar pasatzea da.
 
Eski alpetarreko munduko lehiaketa 1931tik egiten hasi zen eta esqui alpetarreko munduko kopa 1966tik aurrera. [[Neguko Olinpiar Jokoak|Joko olinpikoetan]] 1936.urtean parte hartu zuen gaur egun arte.
 
==Historia==
Eski modernoak, [[Telemark eski|telemark]] teknikako sortzailea eransten dio [[Sondre Nordheim-]]i, jarduera honetatik kiroletako modalitate berria eginez. Emigrazioaren fenomenoari esker herri ipartar eta alpetarren jarduera soilik izateari utzi zion.
 
Armadak ere kirol honen eboluzioan garrantzia du, menditar batailonak sortzen baitziren, aldaketak euskailuan, falkan (cuña), finkapenetan (fijación) eginez. Gainera kantu metalikoak 1930. urtean ezartzen dira.
 
1950etik aurrera segurtasuneko puntakoa bezalako hobekuntza tekniko berriek edo eski motzagoek agertzen jarraitzen dute. Materialeko hobekuntzak eta eski-estazio agerpenak haztea, kirol honetako zaleetako kopurua munduan areagotzea eragiten dute.
 
XXI. mendean jada material berriak, teknika berriak eta eskietako diseinu berriak, {{lang|en|''carving''}} esate baterako, agertzen jarraitzen dute. Eski-estazioak hobetzen ere jarraitzen dute, zerbitzuak segurtasun gehiago eskaintzen dute eta elur hobeagoa denbora luzeagoan, haziberrientzakhasiberrientzat teleaukiak[[teleaulki]]ak, desenbragagarrietarako erremonte berezi berriak eta pisten egokitzapenerako makineria hobeagoa.
 
=== Historia espainianEspainian ===
 
EspainaraEspainiara alpetalalpetar eskia 1908.urtean iritsi zen [[Rasos de Peguera]] lurraldera, Bartzelonatik hurbil. Urte batzuk beranduago, afizionatu taldeak kirol hau praktikatzen hasten dira [[La Molina (estación de esquíeski-estazioa)|La Molinan]], [[Candanchú|Candanchún]], [[Valgrande-Pajares|Valgrande-Pajaresen]], [[Sierra Nevada (estación de esquíeski-estazioa)|Sierra Nevadan]], [[PuertoNavacerradako de Navacerradamendatea|Navacerradan]], eta beste hainbat lekutan, ondoren [[eski-estazioaestazio]]a sortuko zirenak.
 
Espainiako [[Espainiako Gerra zibilZibila|Espainiako Gerra Zibilean]] zehar bi bandoek eskiatzaileetako unitate militarrak sortu zituzten, non soldaduak eskien erabilenaerabilera ikasten zuten. Gerraren ondoren, [[1939|1939an]], zaleen arteko eskiaren praktika berriz hasi zen baina materiala ia inexistentea zen.
 
Bi urte geroago, 1941ean, Eskiko Espainiako Federazioa sortzen da (lehenago jada Neguko edo FCEH-etako Kiroletako Kataluniako Federazioa sortu zen), kirol honen zaletasunean hazkunde bat sortuz. 1943an Espainia osoko lehen erremonte mekanikoa La Molina-renMolinaren estazioan inauguratzen da.
 
Diplomatu talde batek eta Jakako Mendiko Eskola Militarretik datorren zaleek 1958.urtean Candanchú-ekoCandanchúko eski eskola sortzen dute Aragoiko haran guztia kirol honetarako zaletasuna bihurtuz.
 
== Eski alpetarreko materiala ==
 
=== Jaitsiera ===
Probarik luzeena da, ibilbidean disziplinadiziplina osoko gehiengo abieaduraabiadura lortzen da. Lasterkaria ausardia eta erresistentzia frogatzen du espezialitate honetan eta lasterkari bakoitzak jaitsiera bakarra egiten du lehen plaza denbora gutxien alderantzikatzen duenari emanez.
 
=== Super-G ===
Lasterkaria kasu honetan koordinazioa behar du. Ibilbidea ez dajaitsierada jaitsiera bezain luzea, lasterkari bakoitza jeitsierajaitsiera bakarra egiten du eta denbora gutxien egiten duena irabazten du
=== Slalom erraldoia ===
SlalonarenSlalomaren antzekoa da baina ate kopurua eta ateen arteko distantzia murrizten da, beraz lasterkaria abiadura handian birak egin behar du. Lasterkaria bi jeitsierajaitsiera egiten ditu leku berean eta egun berean eta beraz, bien denboraren batuerabatuketa txikiena duena irabazlea da.
 
=== Slalom ===
Espezialitate guztien artean motzena da. JeitsieranJaitsieran makil batzuk daude eta lasterkariak makil horiek inguratu behar dituzte ahalik eta azkarren. Slalom erraldoia bezala parte-hartzaile bakoitza bi ekitaldi egingo ditu, pista berean eta egun berean. Irabazlea bien denboren batura txikiena duena izango da.
 
=== KobinatuKonbinatu ===
Abiadurazko froga bat eta slalom-ekoslalomgo bi ekitaldiz osatuta dago. Denbora gutxiena egiten duena irabazlea da. Ibilbideak normalean motzagoak dira froga klasikoak baino.
 
=== Paralelo ===
Gutxien praktikatzen den espezialitatea hau da, eta kopa edo liga baten amaieran ipintzen ohi da. Froga bi markaketa parareloparalelo slalom baino motzagoa den pista batean datza. Lasterkariak bikoteka egiten dute lehiaketa eta denbora gutxiena duena irabazten du. Horrela txandaz edo errondaz pasatzen joango dira irabazle bat egon arte.
 
=== Kinder Kombi ===
HaurreentzakoHaurrentzako ekitaldi bat da berez, baina eremuieremu internazionalean aplikatu da berriki. Norabide-aldaketa estandarrez eta ateez osatuta dago.
 
<ref>http://www.rfedi.es/contenidos/default.aspx?FolderID=27&IdNode=27</ref>
 
 
[[Kategoria:EskiaAlpetar eskia| ]]
[[Kategoria:Kirol olinpikoak]]
178.724

edits