«Akronimo»: berrikuspenen arteko aldeak

276 bytes added ,  Duela 5 urte
ez dago edizio laburpenik
t (removed Category:Hiztegigintza using HotCat)
'''Akronimoa''' ([[greziera]]tik: {{lang|gr|ἄκρος}}, ''akros'', «muturra», eta ὄνομα, ''onoma'', «izena») [[izen sintagma]] edo [[perpaus]] bateko hasierako letrak edo bestelako zatiak batuz [[laburtzapen]] gisa sortutako [[hitz]]a da. Arrunki, lehen letrak hartzen dira (adibidez: [[laser]], ''{{lang|en|'''l'''ight '''a'''mplification by '''s'''timulated '''e'''mission of '''r'''adiation}}), baina zenbaitetan hasierako zati handiagoak hartzen dira (esaterako: [[Benelux]], '''''Be'''lgika, '''Ne'''derlanda eta '''Lux'''enburgo''), edo hasierakoak ez diren zatiak ere (konparazio baterako: [[Emakunde]], '''''Ema'''kumearen Era'''kunde'''a'').
'''Akronimoa''' ([[greziera]]tik ''akros'', punta, garaiera eta ''onoma'', 'izena'), zorrozki, bi hitz batuta sortzen den hitza da, horretarako hitz bakoitzaren hasiera (punta) bana hartuta.
 
[[Sigla]]rekin alderatuta, akronimoa izen edo termino independentea izan ohi da, askotan bi hitzen zatiekin osatua. Hiztegi batzuetan, akronimoakronimoa eta sigla ez dira bereizten.<ref>[http://ehu.es/ehg/cgi/zehazki/bila?m=has&z=sigla Zehazkik''Zehazki'' hiztegian], esate baterako].</ref>. [[Sigla]] bat topatzen dugunean, haren atzean dagoen talde edo dena delakoa adierazten zaigula ulertzen dugu, eta akronimoa, berriz, izen beregaina da, bere osagarriak zeintzukzein diren ez da hiztun arruntarentzat begi- bistako kontua izaten. Siglak ez bezala, soilik lehen letra izan ohi dute larriz akronimoek.
Arruntki, hitz edota letra konbinaketa baten ondorioz sortutako hitz bat deskribatzeko erabiltzen da (nahiz eta bi baino gehiago izan eta hauen hasieraz konposatuta egon ez).
 
[[Sigla]]rekin alderatuta, akronimoa izen edo termino independentea izan ohi da, askotan bi hitzen zatiekin osatua. Hiztegi batzuetan akronimo eta sigla ez dira bereizten<ref>[http://ehu.es/ehg/cgi/zehazki/bila?m=has&z=sigla Zehazkik, esate baterako]</ref>. [[Sigla]] bat topatzen dugunean, haren atzean dagoen talde edo dena delakoa adierazten zaigula ulertzen dugu, eta akronimoa, berriz, izen beregaina da, bere osagarriak zeintzuk diren ez da hiztun arruntarentzat begi-bistako kontua izaten. Siglak ez bezala, soilik lehen letra izan ohi dute larriz akronimoek.
 
[[Sigla]]k dira, adibidez:
 
== Nola itzuli ==
 
Siglek eta akronimoek askotan sortzen duten zalantza: bere horretan utzi, jatorrizko hizkuntzan ala itzuli?
 
Gorago agertzen diren adibideetan, lehen bi siglak euskaratu egiten dira, besteeta hurrengo biak, ordea, jatorrizko ingelesean ematen dira. Emakunde eta Elkar akronimoak, auzoko hizkuntzetan, erakunde eta argitaletxe baten izen berezitzat jotzen dira eta jatorrizko euskaraz ematen dira. Akronimoak edo siglak izen berezitzat jotzen direnean jatorrizko hizkuntzan, bere horretan, ematen dira. Egoten diren zalantzak ikusteko adibide bat: [[REM]] musika taldea baina BMA, [[Begibegi Mugimendumugimendu Azkarraazkarra]], proposatzen da lo-fasea izendatzeko, eta azkenik ''Rem'', ([[ingeles]]ezko ''roentgen equivalent man'' esapidearen laburdura) denean.
 
== Kanpo loturak ==
* [http://www.ivap.euskadi.net/v19-osk0002/es/contenidos/informacion/6503/es_2415/adjuntos/AC86_Laburtzapenen%20Hiztegia_20090709.pdf ''Laburtzapenen hiztegia (Ikurrak, Laburdurak, Siglak)''], (Eusko Jaurlaritzaren Kultura Saila, HAEEren webean).
 
== Erreferentziak ==
{{erreferentzia_zerrenda}}