«Clunyko abadia»: berrikuspenen arteko aldeak

1.077 bytes added ,  Duela 4 urte
ez dago edizio laburpenik
t (clean up, replaced: herrialdea = FRA → herrialdea = Frantzia using AWB)
| webgunea =
}}
'''Clunyko abadia''' (Cluni edo Clugny ere bai; {{lang-fr|Abbaye de Cluny}}) antzinako [[beneditar]] monasterioa da, [[Frantzia]]ko [[Cluny]] udalerrian dagoena.
'''Clunyko abadia''' (Cluni edo Clugny ere bai; {{lang-fr|Abbaye de Cluny}}) beranduago [[Cluny]] hiria izango zen inguruko ehiza baso erreserba batean sortu zuen [[910]]eko [[irailaren 2|irailak 2an]] [[Gilen I.a Akitaniakoa]] [[Auvernia]]ko kondeak, bertan [[Bernon Baumekoa]] abadea ezarri zuena, eta abadia berehala [[Sergio III.a]] aita santuaren agindupean jarri zuen. Abadia eta bere agindupean zeuden komentu guztiak berehala bihurtu ziren [[XI. mendea|XI. mendeko]] bizitza erlijioso motaren eredu.
 
== Historia ==
Cluny hiria, [[Frantzia]]ko erdi-ekialdean dagoen [[Borgoina]] eskualdeko [[Saône-et-Loire]] departamenduan kokatua, antzinako abadiaren inguruan hazi zen.
Clunyko abadia [[910]]eko irailaren 2an sortu zuen [[Gilen I.a Akitaniakoa]] dukeak. Bernón Baumekoa ezarri zuen abade, eta abadia berehala [[Sergio III.a]] aita santuaren agindupean jarri zuen. [[Benito Nursiakoa]]ren arauak gorde behar bazituen ere, jaun eta apezpikuengandik libre aritzeko eskubidea jaso zuen. Berezitasun honek, aitasantutzarekin harreman estuak eduki ahal izateak, bertako abadeen itzal handiak (Odon Santua, Odilon Santua, Hugo Handia Santua) eta urteetan aurrera jo ahala bere mendean hartu zituzten lurraldeen hedadura handiak (1.200 etxe inguru Hugo Handia Santua abadea hil zenean, 1109. urtean), [[XI. mende]]ko garrantzizko erlijio erreformagune bihurtu zuten. Cluny hiria, [[Frantzia]]ko erdi-ekialdean dagoen [[Borgoina]] eskualdeko [[Saône-et-Loire]] departamenduan kokatua, antzinako abadiaren inguruan hazi zen.
 
Clunyn egon zen beste zenbait pertsonaia ospetsu: Hildebrando Santua ([[Gregorio VII.a]]), [[Petri Ohoragarria]] abadea, ordena Bernardo Santuaren erasoetatik babestu zuena.
{{commonskat}}
 
{{== Arkitektura zirriborroa}}==
Artean ere Clunyn abiarazi zen eraberritzeak eragin handia izan zuen, ordura arteko molde erromanikoaren bilakaera gauzatu baitzuen. Neurri handiko eraikuntza da Clunyko eliza. Kanoi ganga zorrotza eta leiho zabalez hornituriko sasi-triforioa ditu, eliz-atari zabalak eta hiru kanpandorre karratu oso garaiak kanpoaldean. Erromako San Pedro basilika eraiki zen arte, kristautasunak izan zuen elizarik handiena izan zen Cluny. XIX. mendearen hasieran suntsitu zuten ia erabat.
 
== Erreferentziak ==
{{ lur | data=2016/06/04}}
{{erreferentzia zerrenda}}
 
{{commonskat}}
[[Kategoria:Frantziako monasterioak]]
[[Kategoria:Borgoina]]
33.267

edits