«Teresa Ávilakoa»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
| webgunea =
}}
'''Santa Teresa Avilakoa''' edo '''Santa Teresa Jesusena''', jatorrizko izen-deiturez '''Teresa Sanchez de Cepeda y Ahumada''' ([[Gotarrendura]]<ref name="burgos">{{erreferentzia|izena= Manuel|abizena= Burgos Madroñego|url= http://www.dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/2571289.pdf |izenburua= «En torno a santa Teresa de Jesús» |bilduma= ''Isla de Arriarán: revista cultural y científica'' (10): 263–280| argitaletxea= dialnet.unirioja.es|sartze-data = 2016-02-28}}</ref> edo [[Ávila]], [[1515]]eko [[martxoaren 28]]a - [[Alba de Tormes]], [[Salamancako probintzia|Salamanca]], [[1582]]ko [[urriaren 4]]a) [[espainia]]r moja [[karmeldar]]ra eta gaztelaniazko [[idazle]] [[mistiko]]a izan zen. Karmeldarren ordenako erreformatzaile garrantzitsuena izan zen eta Karmel Mendiko Andre Mariaren ordenako lekaime oinutsen ordena sortu zuen, [[Joan Gurutzekoa]]rekin batera. Horrezaz gainera, [[Erromatar Eliza Katolikoa|Eliza Katolikoko]] santu eta doktorea da.
 
== Biografia ==
Teresa Sanchez de Cepeda y Ahumada familia noble bateko alaba zen. Aitaren aldeko aitona kristautasunera bihurtutako [[judu]]a zen, eta ama ere konbertitutako judu familia batekoa zen<ref name="burgos"></ref>. Txikitatik martirien testigantzek liluratu zuten, eta bere neba batekin batera [[musulman]]en lurraldera joatea erabaki zuen limosna eskatzera, horrela musulmanek hil eta martiri bihurtuko zelakoan. Bi haurrideak [[ermitau]] izatera ere jostatzen ziren. Zaldunen historiak ere atsegin zituen<ref name="teresa">{{erreferentzia|izena= |abizena= |url= http://www.santateresadejesus.com/santa-teresa-de-jesus-biografia/biografia/ |izenburua= Santa Teresa de Jesús: Biografia |bilduma= | argitaletxea= santateresadejesus.com|sartze-data = 2016-02-28}}</ref>.
 
[[1528]]an, 13 urte zituela, ama hil zitzaion. Garai hartan, lehengusu bat gorte egiten hasi zitzaion eta aitak, harreman hori begi txarrez ikusirik, Àvilako Nuestra Señora de la Gracia komentuan sartu zuen [[1531]]ean. Han hasi zen kontuan hartzen moja sartzeko aukera<ref name="teresa"></ref>. 1535.1535ean, urteanaitaren nahiaren aurka, bere jaioterriko komentu karmeldarrean sartu zen eta bi urte geroago nerbio-krisi sakona jasan zuen. [[1539]]. urtearen erdialdean sendatu zen, hamabost[[Josef urtezNazaretekoa]]ren izpiritulaguntzari esker, haren esanetan<ref name="carmel">{{erreferentzia|izena= Santa Teresa de Jesus|abizena= |url= https://books.google.com.ar/books?id=jy6zBQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=es#v=onepage&q&f=false |izenburua= Libro de la Vida I. Relato autobiográfico |bilduma= Ediciones Rialp| argitaletxea= books.google.com.ar|sartze-krisiandata eduki= zuena2016-02-28}}</ref>.
 
[[1542]]an [[Jesukristo]] agertu zitzaiola aitortu zuen, eta [[1544]]an behin betiko konbertitu zen. Handik aurrera [[estasi]] eta [[mistizismo|esperientzia mistiko]] ugari izan zituen<ref name="teresa"></ref>. [[1558]]. urtetik aurrera, [[Karmeldar]] Ordenaren erreforma eta jatorrizko arauen araberako kontenplazio bizitza gogorra eskatzen hasi zen. [[Pio IV.a]]ren baimena jaso ostean, [[1562]]an San José komentua sortu zuen, Àvilan bertan, Karmeldar Oinutsen lehen komentua.
Berak kontatzen duenez, 1539an [[Josef Nazaretekoa|San Joseren]] laguntzaz sendatu zen. Ordundik aurrera hainbat aldiz aitortu zuen Jesu Kristo agertu zitzaiola. 1559-1561 bitartean hainbat gainezkaldi edo extasi izan zituen, bere otoitz bizitza sakondu zuen horrela. Urte horretatik aurrera konbentu berriak sortzen hasi zen. Pio IV.ak Avilako San Joseren konbentua sortzeko baimena eman zion, San Joseren lekaime [[karmeldar]] oinutsen ordenari hasiera emanez.
 
LekaimeKarmeldar hauekOinutsek aurreko karmeldarrekKarmeldarrek baino barauarau zorrotzagoak zeuzkaten, eta bizitza zurrunagoa egiten zuten. [[Joan Gurutzekoa]]ren laguntzarekin, erreforma karmeldarKarmeldar fraileetarafraideetara ere hedatu zen, eta behin Ordenakoordenako nagusien baimena lortuta arin zabaldu zen [[Gaztela]] eta [[Andaluzia]]n zehar bereziki. [[1575]]. urtean, Karmeldar Oinetakodunek eginiko presioak zirela eta, komentu batera erretirau behar izan zuen. [[Filipe II.a Espainiakoa|Filipe II.aren]] ekimenei esker [[1580]]. urtean [[Gregorio XIII.a]] Aita Santuak onartu egin zuen Karmeldar Oinutsen ordena.
 
Denetara 17 komentu sortu zituen: Ávila (1562), [[Medina del Campo]] (1567), [[Malagón]] (1568), [[Valladolid]] (1568), [[Toledo]] (1569), [[Pastrana]] (1569), [[Salamanca]] (1570), [[Alba de Tormes]] (1571), [[Segovia]] (1574), [[Beas de Segura]] (1575), [[Sevilla]] (1575), [[Caravaca de la Cruz]] (1576), [[Villanueva de la Jara]] (1580), [[Palencia]] (1580), [[Soria]] (1581), [[Granada]] (1582) eta [[Burgos]] (1582)<ref name="teresa"></ref>.
1582ko urriaren 4an hil zen Alba de Tormes hirian ([[Salamanca|Salamancako probintzia]]). 1614an Paulo V.ak dohatsu izendatu zuen, 1622an Gregorio XV.ak santu egin zuen eta 1970ean [[Paulo VI.a]]k Sienako Katalinarekin batera [[Erromatar Eliza Katolikoa|Eliza Katolikoko]] lehen emakume doktore izendatu zuen.
 
1582ko[[1582]]ko urriaren 4an hil zen [[Alba de Tormes]] hirian ([[Salamanca|Salamancako probintzia|Salamanca]]). 1614an[[1614]]an [[Paulo V.aka]]k dohatsu izendatu zuen, 1622an[[1622]]an [[Gregorio XV.aka]]k santu egin zuen eta 1970ean[[1970]]ean [[Paulo VI.a]]k, Sienako[[Katalina KatalinarekinSienakoa]]rekin batera, [[Erromatar Eliza Katolikoa|Eliza Katolikoko]] lehen emakume doktore izendatu zuen.
 
== Idazlanak ==
Idazle oparoa izan zen bestalde eta erlijio gaiak erabili zituen beti: ''Camino de la perfección'' ([[1565]], «Betegintzarraren bidea»), ''Libro de las siete moradas'' ([[1577]]-[[1578]], «Zazpi egoitzetako liburua»), ''Libro de las fundaciones'' ([[1610]], «Fundazioen liburua») eta ''Libro de las misericordias de Dios'' ([[1611]], «Jaungoikoaren urrikalpenen liburua»).
 
== Ospakizuna ==
Bere jaieguna urriaren 15ean ospatzen da, hil zen urte berean [[Gaztela]]n [[gregoriotar egutegia|egutegi gregoriotarra]] abian ipini zelako eta egutegi berri honekinhorrekin bere heriotz eguna urriaren 4a izan beharrean 15a zelako.
 
== Erreferentziak ==
30.265

edits