«Drone»: berrikuspenen arteko aldeak

1.362 bytes added ,  Duela 5 urte
+ wikitu + erreferentziak + kategoriak + "drone" (Berriaren Estilo Liburua)
t (Joxemai wikilariak «Tripulaziorik gabeko aireko ibilgailua» orria «Tripulaziorik gabeko aireko ibilgailu» izenera aldatu du)
(+ wikitu + erreferentziak + kategoriak + "drone" (Berriaren Estilo Liburua))
[[File:MQ-9 Reaper in flight (2007).jpg|thumb|right|[[MQ-9 Reaper]], erabilera militarra duen drone bat]]
Droia'''Dronea'''<ref>{{erreferentzia|url=http://www.berria.eus/estiloliburua/bilatu?s=drone&d=all|egilea=[[Berria]]|izenburua=Estilo Liburua: Drone}}</ref> gidaririk gabeko [[hegazkin]] bat da (ingelesez, {{lang-en|Unmanned Aircraft Vehicle}} UAV). Nahiz eta droiekdroneek erabilpen zibila eduki, beste behar batzuetarako ere erabiltzen dira, ala nola, lan militarrerako, kazetaritzarako[[kazetaritza]]rako, ikerketa zientifikoentzako eta nekazaritzarako. Ibilgailu hauek hegaldi kontrolatu bat egiteko gai dira, [[erreakzio-motor|erreakzio]] edo errekuntza motorrekin[[eztanda-motor]]rekin propultsatuta.
 
DroiekDroneek, forma, tamaina, konfigurazio eta diseinu ezberdinak eduki ditzakete. Historian zehar, [[ibilgailu]] hauek lurretik kontrolatuak izan dira, baina gero eta gehiago erabiltzen dira kontrol [[ibilgailu autonomo|autonomoan]]. Horrela, bi azpi multzo sortu dira: alde batetik, kokaleku jakin batetik gidatu eta kontrolatuak direnak, eta aurrez programatutako hegaldiak dituzten kontrol autonomokoak. Azken hauek, automatizazio sistema dinamiko konplexuagoak erabiltzen dituzte.
Droia gidaririk gabeko hegazkin bat da (ingelesez, Unmanned Aircraft Vehicle UAV). Nahiz eta droiek erabilpen zibila eduki, beste behar batzuetarako ere erabiltzen dira, ala nola, lan militarrerako, kazetaritzarako, ikerketa zientifikoentzako eta nekazaritzarako. Ibilgailu hauek hegaldi kontrolatu bat egiteko gai dira, erreakzio edo errekuntza motorrekin propultsatuta.
 
Droiek, forma, tamaina, konfigurazio eta diseinu ezberdinak eduki ditzakete. Historian zehar, ibilgailu hauek lurretik kontrolatuak izan dira, baina gero eta gehiago erabiltzen dira kontrol autonomoan. Horrela, bi azpi multzo sortu dira: alde batetik, kokaleku jakin batetik gidatu eta kontrolatuak direnak, eta aurrez programatutako hegaldiak dituzten kontrol autonomokoak. Azken hauek, automatizazio sistema dinamiko konplexuagoak erabiltzen dituzte.
 
== Historia ==
 
Esan daiteke tripulaziorik gabeko ibilgailu hauek, tripulatutako sistemak bezain zaharrak direla. Abiazio sektorean berrikuntza bat zegoen bakoitzean, oso denbora gutxian probak egiten ziren tripulaziorik gabeko sistemetan. Sistema hauen lehenengo erabilera ezaguna [[1849]]. urtekoa da. Austriarrek [[globo]] ez tripulatuak erabili zituzten [[Venezia]] erasotzeko, baina ez zuten arrakastarik izan.
 
Oro har, gidaririk gabeko sistema hauek mundu militarrarekin egon dira lotuta. Gaur egun ezagutzen ditugun droiakdroneak ezagunak egin dira hogeigarren mendeko 30. hamarkadan britainiarrek eginiko garapen batzuen ondorioz. [[Erresuma Batuko Armada|Britainiar armadak]] {{lang|en|''Queen “QueenBee''}} Bee”(ingelesez, erle-erregina[[erlama]] esan nahi duena) sistema garatu zuen. Teknologia hau [[Estatu BatuetaraBatu]]etara zabaltzean, “Droi”{{lang|en|''Drone''}} izena ezarri zioten (ingelesez [[erlamando]] esan nahi duena). Baina sektore honen benetako gorakada Afganistaneko[[Afganistango gerra (2001-egun)|Afganistango gerraren]] ondorioz etorri zen.
 
Hortik aurrera, sektore militarraz gain, mundu zibilera zabaltzen hasi ziren. Japonia izan zen droiendroneen garapen komertzialak egiten hasi zen lehenengo herrialdea. Hain zuzen, 801980. hamarkadan, Yamaja[[Yamaha]] enpresak laboreen ernalkuntzarako sistema bat garatzeko eskaera bat jaso zuen gobernuko nekazaritza departamentutik.
 
Sistema hauek garatzen hasi zen hurrengoa Europa izan zen. 2009. urtetik aurrera Europan garapen komertzial hauek gorakada handia izan zuten. Gaur egun, sektore honetan 5.000 enpresa baino gehiago daude. Europa beste lurraldeekin alderatuz oso aurrean dago arlo honetan.
 
== Droneen erabilpenak ==
=== Kazetaritza ===
[[File:DJI Phantom 2 Vision+ V3 hovering over Weissfluhjoch (cropped).jpg|thumb|[[Phantom (UAV)|Phantom]] argazkigintzan erabiltzen den dronea]]
DroiekDroneek kazetaritza munduan erabilpen anitzak dituzte.<ref>{{erreferentzia|egunkaria=Berria|data=2015-01-30|url=http://www.berria.eus/paperekoa/2185/028/002/2015-01-30/arautzeak_ekar_ditzake_hegoak.htm|izenburua=Arautzeak ekar ditzake hegoak}}</ref> Garrantzitsuenetarikoak argazkiak eta heltze zaileko lekuetako informazioa eskuratzea dira, adibidez, hiri baten argazki panoramikoa zerutik ateratzea. Gudak eta konflikto belikoak dauden lekuetan kazetaritza tradizionala oso arriskutsua denez, droiakdroneak erabiltzen dira informazioa, grabaketak eta argazkiak[[argazki]]ak segurtasun gehiagorekin eskuratzeko.
 
=== DroienIkerketa erabilpenakzientifikoak ===
 
DroiekDroneek erabilpen asko dute zientzia arloan. [[Geologia]] eta biologiaren[[biologia]]ren ikerketetan dokumentazioa lortzeko erabiltzen dira; esaterako, animaliak askatasunean jarraitzeko, eta baita zientzialarientzako iristezinakhelezinak diren lekuetara heltzeko ere.
=== Kazetaritza ===
 
=== Erabilera militarrak ===
Droiek kazetaritza munduan erabilpen anitzak dituzte. Garrantzitsuenetarikoak argazkiak eta heltze zaileko lekuetako informazioa eskuratzea dira, adibidez, hiri baten argazki panoramikoa zerutik ateratzea. Gudak eta konflikto belikoak dauden lekuetan kazetaritza tradizionala oso arriskutsua denez, droiak erabiltzen dira informazioa, grabaketak eta argazkiak segurtasun gehiagorekin eskuratzeko.
 
DroiDrone militarrak bi taldeetan sailkatu ditzakegu: ez-armatuak eta armatuak. Ez-armatuak maparen azterketak egiteko eta taktika militarrak koordinatzeko erabiltzen dira. Armatuak bestalde, objektibo militarrak erasotzeko erabil dituzte.
=== Ikerketa zientifikoak ===
 
=== Legea betearazteko ===
Droiek erabilpen asko dute zientzia arloan. Geologia eta biologiaren ikerketetan dokumentazioa lortzeko erabiltzen dira; esaterako, animaliak askatasunean jarraitzeko, eta baita zientzialarientzako iristezinak diren lekuetara heltzeko ere.
 
Azken urte hauetan, droiendroneen erabilpenak segurtasun-instituzioen modernizazioa ekarri du. Hauek erabilera anitzetarako onuragarriak izan daitezke. Polizia esparruari dagokionez, [[Europar BatasunakBatasuna]]k 2,6 milioi euro inbestitu ditu segurtasun droietandronetan. Hauen zeregina Europako mugaldetan legez kanpoko immigrazioa eragoztea da.
=== Erabilera militarrak ===
 
Espainian, DGT (euskaraz, [[Trafikoko Zuzendaritza Nagusia]]) instituzioak droneen erabilpena ikertzen hari da, [[helikoptero]]aren ordez bide-segurtasuneko zereginetan erabiltzeko, droneak eraginkorragoak eta merkeagoak baitira.<ref>{{erreferentzia|egunkaria=[[20 Minutos]]|url=http://www.20minutos.es/noticia/2585163/0/dgt-trabaja/dron-controlar/trafico/|data=2015-10-21|izenburua=La DGT prepara para 2016 un dron para controlar el tráfico}}</ref>
Droi militarrak bi taldeetan sailkatu ditzakegu: ez-armatuak eta armatuak. Ez-armatuak maparen azterketak egiteko eta taktika militarrak koordinatzeko erabiltzen dira. Armatuak bestalde, objektibo militarrak erasotzeko erabil dituzte.
 
=== Legea betearaztekoNekazaritzan ===
 
Sailak ondo zainduta mantentzea oso lan zaila da, eta azken urte hauetan droiekdronek lan hori apur bat erraztu diete nekazariei. DroieiDroneei esker, [[klima]] aztertzea edo eta landaketak zehaztasun handiagoarekin zaintzea errazagoa bihurtu da. Horrez gain, lur-sailak azkarrago eta zehaztasun handiagoarekin fumigatzeko ere erabiltzen dituzte, emaitza hobeak lortuz.
Azken urte hauetan, droien erabilpenak segurtasun-instituzioen modernizazioa ekarri du. Hauek erabilera anitzetarako onuragarriak izan daitezke. Polizia esparruari dagokionez, Europar Batasunak 2,6 milioi euro inbestitu ditu segurtasun droietan. Hauen zeregina Europako mugaldetan legez kanpoko immigrazioa eragoztea da.
 
Espainian, DGT (euskaraz, trafiko zuzendaritza nagusia) instituzioak droien erabilpena ikertzen hari da, helikopteroaren ordez bide-segurtasuneko zereginetan erabiltzeko, droiak eraginkorragoak eta merkeagoak baitira.
 
=== Nekazaritzan ===
 
Sailak ondo zainduta mantentzea oso lan zaila da, eta azken urte hauetan droiek lan hori apur bat erraztu diete nekazariei. Droiei esker, klima aztertzea edo eta landaketak zehaztasun handiagoarekin zaintzea errazagoa bihurtu da. Horrez gain, lur-sailak azkarrago eta zehaztasun handiagoarekin fumigatzeko ere erabiltzen dituzte, emaitza hobeak lortuz.
 
Adibidez, batzuetan mahastiak tratatzeko eta ekoizteko droietaz baliatzen dira, eraginkortasunagatik eta prezio merkegatik.
 
Adibidez, batzuetan mahastiak[[mahasti]]ak tratatzeko eta ekoizteko droietazdronetaz baliatzen dira, eraginkortasunagatik eta prezio merkegatik.
 
== Abantailak ==
== Desabantailak ==
* Airean dauden bitartean [[hacker|hackeatuak]] izan daitezke.<ref>{{erreferentzia |url=http://www.wsj.com/articles/SB126102247889095011 |izenburua=Insurgents Hack U.S. Drones |egilea=Siobhan Gorman, Yochi J. Dreazen and August Cole |data= 2009-11-17 |egunkaria=[[The Wall Street Journal]]}}</ref>
* Airean dauden bitartean hackeatuak izan daitezke.
* Erabiltzaileak agindu bat ematen duenetik droiakdroneak jasotzen duen arte atzerapen bat egoten da, hau da, agindua ez da momentuan betetzen.
* Eguraldi-baldintzak oso garrantzitsuak dira. Kasu batzuetan, [[eguraldi]] txarra egonez gero, droiadronea ezin izango da erabili.
 
== Erreferentziak ==
{{erreferentzia_zerrenda}}
 
[[Kategoria:Hegazkinak]]
[[Kategoria:Robotak]]
176.555

edits