«Erraldoi gorri»: berrikuspenen arteko aldeak

zu
t (Robota: Birzuzenketak konpontzen)
(zu)
[[Fitxategi:Gigantes rojas.jpg|thumb|Izar erraldoi batzuen eta gure Eguzkiaren arteko tamaina konparaketa]]
'''Erraldoi gorria''' (red giant [[ingeles]]ez), masa baxu edo ertaineko (8-9 [[eguzki masa]] baino gutxiagokoa) izar mota bat da, [[sekuentzia nagusia]]ren etapan, fusio nuklear bidez hidrogenoa, helio bihurtuz kontsumitu ondoren, bizirik gabeko heliozko nukleoaren inguruko oskol batean hidrogenoa erretzen hasten dena. Honek, lehen eragin bezala, izarraren bolumena handitzea du, eta bere azaleraren hoztea,; honen ondorioz, bere kolorea, gorrixka bihurtzen delarikda. Erraldoi gorriaren aurreko fase horretan, izarrak, [[azpierraldoi]] izena jasotzen du. Une jakin batean, izarraren atmosferak, gutxienezko tenperatura balio kritiko bat lortzen du, hortik behera jada jeitsi ezin delarik, izarra, bere argitasuna eta bolumena, azalerako tenperaturara (kolorea) ia etengabe gehitzera behartzen duena; izarra, 100 milioi kilometro inguruko erradio tipiko bat hartzeraino puzten da, izarra, honela, erraldoi gorri bihurtu da. Prozesu guzti honetan, izar erraldoiak igorritako energia, aipaturiko oskoletik eta, [[birialaren teorema]]ren bidez, grabitate energia berotasun bihurtzetik dator.
 
Uste denez, 4-5 mila milioi urte barru, gure [[Eguzkia]], erraldoi gorri izatera iritsiko da, eta [[Merkurio]] irentsiko du, eta, beharbada, baita [[Artizarra]] eta [[Lurra]] ere.
2.190

edits