«Araitz»: berrikuspenen arteko aldeak

340 bytes removed ,  Duela 4 urte
ez dago edizio laburpenik
t (Robota: Testu aldaketa automatikoa (-2008ko erroldaren arabera, +2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko))
| garaiera = 228
| azalera = 39.30
| biztanleria = 568
| bizt_urtea = 2012
| dentsitatea =
| distantzia = 45
| oharrak =
}}
'''Araitz'''<ref>{{Erreferentzia|url=http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0155.pdf|egilea=[[Euskaltzaindia]]|izenburua= 155. araua: Nafarroako udal izendegia}}</ref> [[Nafarroa]]ko ipar-mendebaldean dagoen udalerria da, [[Leitzaldea|Leitzaldekoa]], [[Gipuzkoa]]ko mugan kokaturik dagoena. Udalerriak {{formatnum:{{Nafarroa Garaiko udalerrien biztanleria|Araitz}}}} biztanle zituzten {{Nafarroa Garaiko udalerrien biztanleria|urtea}}. urtean.
 
[[Betelu]] [[1694]]an banandu zen eta bere udala osatu zuen.
[[2009]]tik [[Udalerri Euskaldunen Mankomunitatea|UEMAko]] mankomunitate euskalduneko partaidea da.
 
== MugakideakGeografia ==
=== Inguru naturala ===
Hegoaldean, [[Aralar|Aralarko mendilerroa]] udalerriaren mugakide naturala dugu, [[Aralarko Malloak|Aralarko Mallo]] ikusgarriak bertatik bertara baitaude: [[Ttutturre]] (1282 m.), [[Hirumugarrieta]] (1431 m.), [[Aldaon]] (1411 m.), [[Urakorri|Uakorri]] (1306 m.) eta [[Balerdi]] (1197 m.).
 
Ekialdean berriz [[Elosta]] (937 m.), [[Santa Barbara mendia|Santa Barbara]] (853 m.) eta [[Urkieta]] (854 m.) mendiak daude.
 
Bestela, [[Araxes]] ibaiak udalerria zeharkatzen du hegoekialdetik iparmendebaldera, [[Gipuzkoa]] aldean [[Oria]] ibaian amaituko dena eta Aralar eta inguruko mendietako urak jasotzen dituena.
 
=== Mugakideak ===
Iparraldean [[Areso]] dauka mugakide; ekialdean, [[Larraun]] eta [[Betelu]]ko udalerriak; hegoaldean, [[Aralar]] mendi zerra; eta mendebaldean [[Gipuzkoa]]ko [[Lizartza]], [[Orexa]], [[Gaztelu]], [[Amezketa]] eta [[Tolosa]]ko [[Bedaio]] auzoa.
 
[[Fitxategi:Malloetako tontorrak.jpg|thumb|500px|center|[[Araitz]] harana eta [[Aralarko Malloak|Aralarko Malloen]] ikuspegi panoramikoa.]]
 
=== Herriak ===
Udalerria bost kontzejutan banatzen da [[Azkarate (Araitz)|Azkarate]], [[Gaintza (Araitz)|Gaintza]], [[Intza]], [[Uztegi]] eta [[Arribe-Atallu]]. Era berean, azken kontzeju hau bi herrik osatzen dute: '''[[Arribe]]''' (udalerriko herriburua) eta [[Atallu]].
 
Arribe eta Gaintzak berezko udalerri bana izan zuten [[1857]]ko errolda arte.
 
== Inguru naturala ==
Hegoaldean, [[Aralar|Aralarko mendilerroa]] udalerriaren mugakide naturala dugu, [[Aralarko Malloak|Aralarko Mallo]] ikusgarriak bertatik bertara baitaude: [[Ttutturre]] (1282 m.), [[Hirumugarrieta]] (1431 m.), [[Aldaon]] (1411 m.), [[Urakorri|Uakorri]] (1306 m.) eta [[Balerdi]] (1197 m.).
 
Ekialdean berriz [[Elosta]] (937 m.), [[Santa Barbara mendia|Santa Barbara]] (853 m.) eta [[Urkieta]] (854 m.) mendiak daude.
 
Bestela, [[Araxes]] ibaiak udalerria zeharkatzen du hegoekialdetik iparmendebaldera, [[Gipuzkoa]] aldean [[Oria]] ibaian amaituko dena eta Aralar eta inguruko mendietako urak jasotzen dituena.
 
== Demografia ==
 
[[2008]]ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko sei etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %1,02a ([[Nafarroa]]ko batez-bestekoaren azpitik).
 
== Euskara ==
Gaur egun ere biztanleen %90etik gora [[euskara|euskaldunak]] dira, eta [[euskalki]]ari dagokionez [[Koldo Zuazo]] hizkuntzalariak herriko hizkera '''[[gipuzkera|erdialdeko euskara]]''' edo gipuzkeraren aldaeratzat hartzen du.
 
Bertako hedabideen artean [[Aralar Irratia]] dugu, bailarako herri honetan ere bere uhinak zabaltzen dituena. [[Mailope]] aldizkaria ere aipatzekoa da.
 
== Politika ==
=== Alkateak ===
 
{| class="taulapolita"
{| align="center" rules="all" cellspacing="0" cellpadding="4" style="border: 1px solid #999; border-right: 2px solid #999; border-bottom:2px solid #999"
|+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Alkateen zerrenda
|-
| align=right| 1979-1983 || ||
|-
| align=right| 1983-1987 || ||
|-
| align=right|1987-1991 || ||
|-
| align=right|1991-1995 || ||
|-
| align=right| 1995-1999 || ||
|-
| align=right| 1999-2003 || ||
|-
| align=right| 2003-2007 || ||
|-
| align=right| 2007-2011|| Imanol Iriarte Gorostegi || [[Eusko Abertzale Ekintza|EAE]]
|-
Araizko alkatea [[Euskal Autonomia Erkidegoa|EAE]] alderdiko, Imanol Iriarte Gorostegi atera zen [[2007]]ko udal hauteskundeetan. Udaleko zazpi zinegotzietatik sei lortu zituen [[Euskal Autonomia Erkidegoa|Eusko Abertzale Ekintzak]], eta hortaz, gehiengo absolutua udalean. Baliogabeko botoak 4 izan ziren (emandako guztien %1,22) eta 6 boto zuri ere izan ziren (botoen %1,85). Abstentzioa %39,85koa izan zen.
 
{| class="taulapolita"
{| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" align="center"
|+'''Araizko Udala (2007)'''
| '''Alderdia''' || '''Botoak''' || '''Zinegotziak'''
 
* HELBIDEA: Kale Nagusia, 4 (Arribe kontzejua)
 
== Euskara ==
Gaur egun ere biztanleen %90etik gora [[euskara|euskaldunak]] dira, eta [[euskalki]]ari dagokionez [[Koldo Zuazo]] hizkuntzalariak herriko hizkera '''[[gipuzkera|erdialdeko euskara]]''' edo gipuzkeraren aldaeratzat hartzen du.
 
Bertako hedabideen artean [[Aralar Irratia]] dugu, bailarako herri honetan ere bere uhinak zabaltzen dituena. [[Mailope]] aldizkaria ere aipatzekoa da.
 
== Bibliografia ==
24.684

edits