«Nazioarteko Alfabeto Fonetikoa»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
t (Robota: Birzuzenketak konpontzen)
'''Nazioarteko Alfabeto Fonetikoa''' ('''NAF''' edo '''IPA''', ''International Phonetic Alphabet'') [[hizkuntzalaritza|hizkuntzalariek]] asmatutako [[transkripzio (hizkuntzalaritza)|transkripziorako]] sistema bat da. [[Alfabeto fonetiko]]rik erabiliena da munduan;, Estatu Batuetan bertakoBatuetako erakundeetan izan ezik. NAF [[Paris]]en sortu zen [[1886]] urtean [[Nazioarteko Fonetika Elkartea]]ren eskutik eta alfabetoak aldaketak izan zituen [[1989]], [[1993]] eta [[1996]] urteetan. [[Latindar alfabetoa]]n oinarrituta dago.
[[2005]]ean 107 letra eta 56 diakritiko eta supersegmental zeuzkan alfabeto honek.
[[File:International Phonetic Alphabet translated into basque Nazioarteko alfabeto fonetikoa eu.pdf|thumb|700px|Nazioarteko alfabeto fonetikoa. 2005. urteko bertsioaren itzulpena.]]
== Historia ==
NAF [[1886]] sortu zuen hizkuntza irakasle [[Frantziafrantzia]]r eta [[Erresuma Batua|britainiar]] talde batek. [[Paul Passy]]k burutzen zuen taldea, beranduagogeroago [[Elkarte fonetiko internazionala]] bilakatuko zena. Hasieran, hizkuntza bakoitzerako alfabeto fonetiko bat garatzea pentsatu zuten baina, azkenean, alfabeto fonetiko unibertsal bat garatzeaegitea erabakihobetsi zuten. Lehen alfabeto fonetikoa [[1988]]an argitaratu zen. Aldaketa sakonak egin dira alfabetoanzaizkio urteenurteetan zehar.
 
== Deskripzioa ==
[[Fitxategi:IPA chart 2005.png|thumb|550px|2005ko NAF taula, ingelesez. (Gorago agertzen den taularen sorburua).]]
Letra gehienetan alfabeto latindarraren antzekoak bilatzen saiatu ziren. Horregatik, gehienak latindar edo greziarrak dira letra gehienak. Azken urteetan, hala ere, beste alfabetoetatik letra gehiago onartzen hasi dira.<p>NAF hau, hainbatHainbat letra eta hainbat sinbolo diakritiko nahastuzdituenez, [[transkripzio (hizkuntzalaritza)|transkripzio]] estua lortzeko oinarrizko lanabesa da NAF.
 
== Erabilpena ==
[[Transkripzio (hizkuntzalaritza)|Transkripzioaren]] zehaztasunaren arabera transkripzioa ''estua'' edo ''zabala'' izan daitekeda. <p>
'''[[Transkripzio (hizkuntzalaritza)|Transkripzio]] estua''' ahal den bezain zehazki idazten du soinua edo hitza, zenbait alfabetoren hainbat letra erabiliz. HonetarakoHorretarako asmatu zen NAF edo IPA hau, transkripzio estu edo zehatzak egiteko.<p> Baina '''[[transkripzio (hizkuntzalaritza)|transkripzio]] estua''' lortzeko, NAF hau erabiltzen jakitea ez da nahikoa. Hizkuntza jakin batean transkripzio estu egokiak egiteko "belarria ohitua" behar da. Izan ere, hizkuntza jakin batean ondo trebaturik ez dagoen aditu batekdagoenak, aditua izanda ere, lanak izango lituzke soinuak behar bezala bereizteko, hizkuntzarekin behar bezala ohiturik ez badago.<p>
'''Transkripzio zabala'''k, berriz, bereizketa gutxiago egiten ditu soinuen artean, eta dialektoen edo beste motatako hizkera erregistroen hainbat tasun, ñabardura handiegirik gabe idazten ditu. Transkripzio zabalak egiten dira transkripzioaren helburua fonetika -kontuetatik urrun dagoenean. Esate baterako, ikerketa soziolinguistiko bateko transkripzio batean ñabardura fonetiko-fonologikoek, agian, ez diradute zertan ardura berezia izan.<p>
 
Hizkuntzalaritzari buruzko hainbat liburu,liburuk eta [[hiztegi]] askok, alfabeto hauhori erabiltzen dute gaur egun, bereziki [[ingeles]] hizkuntzaren [[ahoskera]]ri buruz zenbait argibide emateko asmoz.
 
== Ikus baita ==
Anonymous user