Ireki menu nagusia

Aldaketak

8 bytes removed ,  Duela 4 urte
ez dago edizio laburpenik
}}
 
'''Auschwitz''' ([[aleman]]ez: ''Konzentrationslager Auschwitz'') [[Hirugarren Reicha|Alemania naziko]] [[kontzentrazio-esparru|kontzentrazio]]- eta [[sarraski-esparru|sarraski esparru]] handiena izan zen. Egungo [[Polonia]]ko hegoaldean kokatua, Oświęcim (Auschwitz, alemanierazalemaniez) hiritik hartu zuen izena.
 
Auschwitz hiru arlotan zegoen banaturik: Auschwitz I, administraziogunea; Auschwitz II (Birkenau), sarraski-esparrua edo ''Vernichtungslager'' alemanieraz; eta Auschwitz III (Monowitz), kontzentrazio-esparrua. Lehenengo biak, [[UNESCO]]k, [[1979]]an [[Gizateriaren ondare|Gizateriaren Ondare]] izendatu zituztenzituen. Auschwitzen menpean, gainera, beste 40 esparru zeuden.
 
Esparruko buruak, [[Rudolf Höß|Rudolf HössekHöss]], esparruko buruak [[Nurenbergeko epaiketak|Nurenbergeko epaiketan]] Auschwitzen 2,5 milioi lagun hil zirela adierazi zuen. Auschwitz-Birkenau Museoak [[1990]]ean kopuru hori berriz kalkulatu zuen, eta azken zenbatespenek diote 1,1 - 1,6 milioi bitartean izan zirelahil erailakzituztela. Horietako % 90 ia-ia [[Europa]]ko herrialde guztietako juduak izan ziren. Gehienak [[Zyklon B]] gasa erabiliz hil zituzten, baina gose sistematikoak, bortxazko lanak, osasun-zaintzarik ezak, banakako exekuzioek eta medikuntza-esperimentu izenekoek ere eragin zuten makina bat heriotza.
 
== "Musulman" egoera ==
Robert Waitz irakasle, sendagile eta erresistentzia frantzeseanfrantsesean egondakojardundako frantziarra izan zen. Auschwitzen preso egon zen eta honela deskribatu zuen esparru honetanhorretan egon ziren atxilotuen hondamena:
 
"Atxilotua, ahiturik, txarto elikatuta, hotzetik gaizki babestuta, apurka-apurka hamabost, hogei, hogeita hamar kilo argaltzen zen. Gizon normalaren pisua 40 kilora murrizten zen. 30 eta 28 kilokoak ere bazeuden. Gizakiak koipe erreserbak agortzen zituen, muskulu, kaltzio barik gelditzengeratzen zen. Horrela, esparruetan esaten zieten modua, musulman bihurtzen zen (...).
Musulman egoeraren ezaugarria zen muskuluak urtzea; azal eta hezurra baino ez zuten. Hezurdura osoa garbi igartzen zitzaien (...), astiro zebiltzenibiltzen ziren, begirada tinko, ezer adierazi gabe, sarritan irrikatsu. Ideiak ere oso geldo sortzen zitzaizkien. Gizajoa ez zen garbitzen, botoiak ez zituen botoiak jostenlotzen. Lelotuta zegoen eta dena pasibotasunez hartzen zuen. Borroka utzitautzia zuen. Ez zuen koilararekin (...); zabor ontzietan ibiltzen zen patata azal eta aza zurtoin bila eta zelan topatu, halaxe jaten zituen: gordinik eta zikin (...)."
== Kanpo loturak ==
Anonymous user