«Deustu»: berrikuspenen arteko aldeak

34 bytes added ,  Duela 5 urte
edukia txukuntzea
(Deustun dauden serbitzu publikoak azaldu ditut)
(edukia txukuntzea)
| kokapena = kokapenmapa
}}
'''Deustu''' [[Bilbo]]ko ([[Bizkaia]]) 1. barrutia da, [[Ibaizabal]]en eskuinaldean kokatua. ''Deusto'' (izen ofiziala) eta ''Deustua'' izenak ere erabili ohi dira, euskal izen arautua Deustu bada ere.<ref>[http://www.euskaltzaindia.net/eoda/bilatu.asp?nonkodea=2.5.01.05&hizkuntza=eu Euskaltzaindiaren onomastika datutegia] </ref>.
 
[[Fitxategi:Escudo de Bilbao-Deusto.svg|thumb|left|100px|Deustuko elizatearen armarria]]
 
Nahiz eta gaur egun [[Bizkaia|Bizkaiko]] hiriburuaren auzoa izan, [[1925]]arte Deustu elizate independentea zen. Udaletxea, Done Petri elizaren ondoan zegoen, eta frontoia gaur egun Bilboko Hizkuntza Eskola Ofiziala dagoen tokian. GaueGaur egun ere badira Deustu berriz herri independente bihurtzea bultzatzen duten herri plataformak daude, hala nola [[Deustu Herria Aurrera]].
 
Barrutia auzo txikiagoetan banatzen da: [[Arangoiti (Bilbo)|Arangoiti]], [[Deustuko Doneperiaga|Deustuko San Pedro]], [[Elorrieta]], [[Nafarroako Erribera|Erribera]], [[Ibarrekolanda]] eta [[San Ignazio (Bilbo)|San Ignazio]]. Denak Bilboko lehen barrutiaren barnean. Deustuk izena ematen dio barruti honi.
 
Deustuarrei ''Tomateroaktomateroak'' deritze, auzo guztian zehar antzina aurkiugari zitezkeenbaitziren tomate soro anitzengatiksoroak. Soro hauetakohaietako azkenak, Deustuko kanala eraikitzerakoan desagertu ziren.
 
Deustuko gauzarikeraikinik ezagun edoeta garrantzitsuenetarikoaknabarmenenak [[Deustuko Unibertsitatea]] (eklektizismo arte motakoa), Botika Zaharra parkea, Deustuko zubi famatuazubia, San Pedro plaza, Deustuko kanala, Bidarte jauregia, eta Bidarte merkatal zentruakdendagunea dira adibidez.
 
[[Bilboko metroa]]k badu geltokia Deustun bi irtenbideekin: Bata Iruña kalean eta bestea Lehendakari Agirre etorbide luzean. Baita [[Sarriko parkea|Sarrikon]] ([[Euskal Herriko Unibertsitatea]]ren aurrean), eta [[San Ignazio (Bilbo)|San Ignazion]] bi irtenbideekin.
 
== Biztanleria ==
Deustuko barrutiak; 495,11 hektareako[[hektarea]] azalera daukadauzka, eta 52.277 biztanle (ikusi ezkerreko taula). Deustu auzoak; 188,94 hektareakohektarea azalera daukadauzka, eta 22.625 biztanle.
 
== Unibertsitatea ==
{{Sakontzeko|Deustuko Unibertsitatea}}
Deustuko Unibertsitatea (DU) auzoan dagoen [[Jesusen Konpainia|Jesusen Lagundiaren]] [[unibertsitate]]a da, [[mundu]] mailan ezaguna.
 
Bigarren hezkuntzako ikastetxeez gain, [[jesusen Konpainia|jesulagunek]] goi mailako ikasketen zentro bat ere sortu nahi zuten. Horrela, [[1881]]eko [[urriaren 26]]an, [[Bilbo]]n industria goraka zihoan une horretan, [[Jesusen Konpainia]]ren buruak Bilbon goi mailako ikasketen zentro bat sortzea onartu zuen. [[1916]]an "Unibertsitate Komertziala" deritzana sortu zen, ikasketa ekonomikoetara bideratutako fakultatea eraikitzeko asmoz. Bi ildoren inguruan antolatu zen: merkataritzako aholkularitza eta enpresen zuzendaritza. Hastapen horietan A. Luis Chalbaud-ek hartu zuen parte. Jesulagun izateko ikasketak eta Deustuko ikasketak amaitu ondoren, ikasketa ekonomikoen proiektu bat aurkeztu zuen [[1912]]an, [[Ameriketako Estatu Batuak|AEBetan]], [[Erresuma Batua]]n, [[Alemania]]n eta [[Italia]]n sortutakoen ildotik. ''Agirre Bizkaitar Fundazioa''k finantzatu zuen [[Espainia]]n aitzindari izan ziren ikasketa hauek sortzeko proiektua.
 
== Zerbitzu publikoak ==
 
=== Liburutegiak ===
Udal-sarearen parte diren bi liburutegi ditu: Deustukoa eta San Inaziokoa. Lehena 1998an inauguratu zen eta erietxe zaharrean kokatzen da. Bestalde, San Inazioko liburutegia sareko zaharrenetako da, bere inaugurazioa
1966an izan baitzen. 1986an eta 1996an birmoldaketak jasan zituen, bere azalera handitu zuen. Biak Lehendakari etorbidean
aurkitzen dira eta bien artean ia 40.000 dokumentu, aldian behingo argitalpen eta ikus-entzunezko materiala aurki daitezke.
 
=== Kirol-instalazioak ===
Deustun eta San Inazio-Elorrietan aurki daitezke dauden bi kiroldegiak. Lehenengoa , Deustuko Kiroldegia Euskalduna zubiaren kontra aurkitzen
da eta 1987an eraiki zen; 2004an bilmoldatu egin zen. Gimnasio-zona, estalitako pabiloia, belarretako polikiroletako pista, eta sauna dauka. San
Inazio-Elorrietako polikiroldegiak teniseko pista, futbolean jolasteko velar zelaia, gimnasioa eta ballet saloai dauka.
 
== Elkarteak ==
* [[Berbaizu Euskara Elkartea|Berbaizu]] (Euskara Elkartea)
* [[Deustu Arraun Taldea]]
* [[Deustuko Gazte Lokala]]
* [[Tintigorri]] (konpartsa)
* [http://deustukoudala.wordpress.com/ Urriak 29 Elkartea]
 
== Historia ==
[[Fitxategi:DeustukoUdalaEliza.JPG|thumb|300px|Deustuko Udala eta Eliza]]
Deustuk, Bizkaiko gainerako udalerriak bezala, ahots propioa zuen Gernikako Batzar Nagusietan. [http://deustukoudala.wordpress.com/2012/02/19/deustuko-ordezkariak-gernikako-batzar-nagusietan/ Ordezkariak]Elizatean aukeratzen ziren, batzar irekian.
 
Bilboko anexioak herriaren nortasuna erabat desitxuratzeko hirigintza politika ekarri zuen. Ikus:[http://deustukoudala.wordpress.com/about/ Hirigintza Deustuko nortasunaren aurka].
 
Gaur egun ere betidanik erabili izan den "Deustuko Erribera" auzoaren izenaren ordez, Udalak [http://deustukoudala.wordpress.com/2012/02/12/zorrotzaurre-deustuari-egindako-azken-lapurketa/ Zorrotzaurre]izenez ordezkatu nahi du, nahiz eta izen hau Zorrotza aurrean kokatzen den zatia izendatzeko baino ez den erabili historikoki.
 
== Argazki galeria ==
 
<gallery>
Irudi:Bilbao - San Pedro de Deusto 01.JPG|San Pedro eliza.
Irudi:Universidad de Deusto.jpg|[[Deustuko Unibertsitatea]].
Irudi:Bilbao10.jpg|[[Deustuko zubia]].
Irudi:Bidarte.jpg|Bidarte parkea.
Irudi:
</gallery>
 
== Erreferentziak ==
{{commonskat}}
 
{{erreferentzia zerrenda}}
{{atari|Bilbo|Bilbo}}
 
== Bibliografia ==
Deustuko historia eta bizitza jaso dituzten liburuak:
* Pueblos que mueren (Deusto). J. de Gaztañaga, Deustuko Udalaren idazkaria. 1925
* Deusto del ayer y de hoy. Ignacio Villota Elejalde eta Txomin Altue Altube. 1987
* Deustuko argazkiak 1 - Deustuko Elizatea. Txema Luzuriaga. 2005
* Deustuko argazkiak 2 - Herria. Txema Luzuriaga. 2006
* La II República y la Guerra Civil en Deustu - Borja Sarrionandia-Ibarra. 2012
 
{| class="toccolours" align="leftt" cellpadding="2" cellspacing="0" style="margin:1em 1em 0 1em; font-size: 95%;"
|-
|2005 || 52.277
|}
 
== Unibertsitatea ==
{{Sakontzeko|Deustuko Unibertsitatea}}
Deustuko Unibertsitatea (DU) auzoan dagoen [[Jesusen Konpainia|Jesusen Lagundiaren]] [[unibertsitate]]a da, [[mundu]] mailan ezaguna.
 
Bigarren hezkuntzako ikastetxeez gain, [[jesusen Konpainia|jesulagunek]] goi mailako ikasketen zentro bat ere sortu nahi zuten. Horrela, [[1881]]eko [[urriaren 26]]an, [[Bilbo]]n industria goraka zihoan une horretan, [[Jesusen Konpainia]]ren buruak Bilbon goi mailako ikasketen zentro bat sortzea onartu zuen. [[1916]]an "Unibertsitate Komertziala" deritzana sortu zen, ikasketa ekonomikoetara bideratutako fakultatea eraikitzeko asmoz. Bi ildoren inguruan antolatu zen: merkataritzako aholkularitza eta enpresen zuzendaritza. Hastapen horietan A. Luis Chalbaud-ek hartu zuen parte. Jesulagun izateko ikasketak eta Deustuko ikasketak amaitu ondoren, ikasketa ekonomikoen proiektu bat aurkeztu zuen [[1912]]an, [[Ameriketako Estatu Batuak|AEBetan]], [[Erresuma Batua]]n, [[Alemania]]n eta [[Italia]]n sortutakoen ildotik. ''Agirre Bizkaitar Fundazioa''k finantzatu zuen [[Espainia]]n aitzindari izan ziren ikasketa hauek sortzeko proiektua.
 
== Zerbitzu publikoak ==
=== Liburutegiak ===
Udal-sarearen parte diren bi liburutegi ditu: Deustukoa eta San Inaziokoa. Lehena 1998an inauguratu zen eta erietxe zaharrean kokatzen da. Bestalde, San Inazioko liburutegia sareko zaharrenetako da, bere inaugurazioa
1966an izan baitzen. 1986an eta 1996an birmoldaketak jasan zituen, bere azalera handitu zuen. Biak Lehendakari etorbidean
aurkitzen dira eta bien artean ia 40.000 dokumentu, aldian behingo argitalpen eta ikus-entzunezko materiala aurki daitezke.
 
=== Kirol-instalazioak ===
Deustun eta San Inazio-Elorrietan aurki daitezke dauden bi kiroldegiak. Lehenengoa, Deustuko Kiroldegia Euskalduna zubiaren kontra dago, eta 1987an eraiki zen; 2004an birmoldatu zuten. Gimnasio-zona, estalitako pabiloia, belarretako kirol anitzeko pista, eta sauna dauka. San Inazio-Elorrietako kiroldegiak teniseko pista, futbolean aritzeko belarrezko zelaia, gimnasioa eta ballet saloia dauzka.
 
== Elkarteak ==
* [[Berbaizu Euskara Elkartea|Berbaizu]] (Euskara Elkartea)
* [[Deustu Arraun Taldea]]
* [[Deustuko Gazte Lokala]]
* [[Tintigorri]] (konpartsa)
* [http://deustukoudala.wordpress.com/ Urriak 29 Elkartea]
 
== Historia ==
[[Fitxategi:DeustukoUdalaEliza.JPG|thumb|300px|Deustuko Udala eta Eliza]]
Deustuk, Bizkaiko gainerako udalerriak bezala, ahots propioa zuen Gernikako Batzar Nagusietan. [http://deustukoudala.wordpress.com/2012/02/19/deustuko-ordezkariak-gernikako-batzar-nagusietan/ Ordezkariak]Elizatean aukeratzen ziren, batzar irekian.
 
Bilboko anexioak herriaren nortasuna erabat desitxuratzeko hirigintza politika ekarri zuen.<ref>[http://deustukoudala.wordpress.com/about/ Hirigintza Deustuko nortasunaren aurka].</ref>
 
Gaur egun ere, ohituraz erabili izan den Deustuko Erribera auzoaren izenaren ordez, Udalak ''Zorrotzaurre'' izenez ordezkatu nahi du,<ref>[http://deustukoudala.wordpress.com/2012/02/12/zorrotzaurre-deustuari-egindako-azken-lapurketa/ «Zorrotzaurre izena: Deustuari egindako azken lapurketa».</ref> nahiz eta izen hau Zorrotza aurrean kokatzen den zatia izendatzeko baino ez den erabili historikoki.
 
== Argazki galeria ==
<gallery>
Irudi:Bilbao - San Pedro de Deusto 01.JPG|San Pedro eliza.
Irudi:Universidad de Deusto.jpg|[[Deustuko Unibertsitatea]].
Irudi:Bilbao10.jpg|[[Deustuko zubia]].
Irudi:Bidarte.jpg|Bidarte parkea.
Irudi:
</gallery>
 
== Erreferentziak ==
{{commonskat}}
 
{{erreferentzia zerrenda}}
{{atari|Bilbo|Bilbo}}
 
== Bibliografia ==
Deustuko historia eta bizitza jaso dituzten liburuak:
* {{es}} ''Pueblos que mueren (Deusto)''. J. de Gaztañaga, Deustuko Udalaren idazkaria. 1925
* {{es}} ''Deusto del ayer y de hoy''. Ignacio Villota Elejalde eta Txomin Altue Altube. 1987
* ''Deustuko argazkiak 1: Deustuko Elizatea''. Txema Luzuriaga. 2005
* ''Deustuko argazkiak 2: Herria''. Txema Luzuriaga. 2006
* {{es}} ''La II República y la Guerra Civil en Deustu''. Borja Sarrionandia-Ibarra. 2012
 
[[Kategoria:Deustu]]