«Port-Royal des Champs»: berrikuspenen arteko aldeak

t
Robota: Birzuzenketak konpontzen
t (Robota: Testu aldaketa automatikoa (-\{\{[Cc]ommons[ck]at\|(.*)\}\} +{{commonskat}}))
t (Robota: Birzuzenketak konpontzen)
[[Fitxategi:Abbey of Port-Royal, General View by Louise-Magdeleine Horthemels c. 1710.jpg|thumb|250px|1710 inguruko irudia]]
 
'''Port-Royal des Champs''' [[moja]]-komentu [[zisterzistertar]]tarrara da, [[Frantzia]]n [[XVII. mendemendea]]ann [[jansenismo]]aren gune izan zena. Logikaren alorrean eta hizkuntzalaritzarenean ere lan garrantzitsuak egin ziren han. [[1204]]an eratu zuen [[Mathilde Garland]]ek [[beneditar]]ren etxe gisa [[Chevreus]]eko ordokian, [[Versailles]]ko hegoaldean. Hango eliza [[1230]]. urtekoa da.
 
[[1609]]an [[Jacqueline-Marie-Angélique Arnauld]] monasterioko buruak erreformak egiteari ekin zion. [[Paris]]en etxe berri bat eraiki zuen, eta hara eraman zituen mojak. [[1638]]an eraikuntza huts haiek ''bakartiek'' hartu zituzten. Laikoak eta apaiz sekularrak ziren ''bakarti'' horiek, eta [[Jean Duvergier de Hauranne|Saint CyranCyranen]]en eta [[Cornelius Jansen]]en arauen mendean bizi ziren. Horien artean Arnauld familiako kide batzuk baziren, eta baita [[logika]]n eta [[hizkuntzalaritza]]n lan garrantzitsuak egin zituzten [[Pierre Nicole]], [[C. Lancelot]] eta [[Blaise Pascal]] ere. Eskola txikiak sortu zituzten; haien irakasteko modua ez zetorren bat jesuitek erabiltzen zutenarekin. [[Antoine Arnauld]]ek argitaratu zituen lanek (''Agustinus de Jansen'' eta ''Fréquence Communion'') doktrina agustindar zorrotza eta [[kristautasun]]a zentzu estuan hartzen zituzten eredutzat. Jesuitekin izandako gorabeherek [[Erromako Eliza]]ren parte hartzea ekarri zuten. [[Aita Santuasantu|Aita Santuaren]]ren aginduz, jansenismoa baztertu nahi izan ez zutenez gero, jansenistak Port Royalgo komentuan egotera zigortuak izan ziren; askok ihes egin zuten. [[Klemente IX.a]]ren garaian izan zituzten urte lasaiagoak (1669-1679), baina [[Klemente XI.a]]k berriro zigortu zituen. [[1709]]an komentuko mojak sakabanatu egin ziren eta 1710-1712 bitarteko urteetan mojen etxeak desegin zituzten. Parisko Port Royal kartzela izan zen [[Frantziako Iraultza]]n, eta erietxea [[XIX. mendemendea]]ann.
 
== Hizkuntzalaritza: ''Port Royalgo Gramatika'' ==
 
A. Arnauldek eta C. Lancelotek [[XVII. mendemendea]]ann egin zuten [[gramatika]] da. ''Gramaire générale et raisonée'' (1660, ''Gramatika orotarikoa eta arrazoitua''). Zenbait gaitan bere garaian aurreratuak izan ziren gramatika honen egileak, eta besteak beste, hizkuntzaren arbitrariotasuna ikusi zuten, hots, fonetika osagai mugatuekin konbinaketa ugari egiten zirela hizkuntza guztietan.
 
== Ikus, gainera ==
252.705

edits