«Gaumata»: berrikuspenen arteko aldeak

87 bytes added ,  Duela 6 urte
t
Robota: Birzuzenketak konpontzen
t (Robota: hizkuntza arteko 14 lotura lekualdatzen; aurrerantzean Wikidata webgunean izango dira, d:q557609 orrian)
t (Robota: Birzuzenketak konpontzen)
'''Gaumata''', [[Dario I.a]]ren aginduz eginiko [[Behistungo inskripzioa]]ren arabera, [[K. a. 520ko hamarkada|K. a. 522]] inguruan, [[Media]]n, [[Kanbises II.a]]ren aurka matxinatu zen mediar azti bat zen, Kanbises [[Egipto]]n zegoen bitartean, [[Esmerdis]] zela sinestaraziz, Kanbisesen hildako anaia. Kanbises, matxinada zanpatzeko itzultzen ari zela hil zen, eta Gaumatak, hau Dario I.ak [[K. a. 521520ko hamarkada|K. a. 521eko]]eko urrian hil zuen arte gobernatu zuen.
 
Egileren batzuk, "Gaumataren usurpazioa", soilik Darioren asmakuntza bat zela diote, bere usurpazioa legitimatzeko.
 
Kanbises Egiptoko kanpainan [[K. a. 522520ko hamarkada|K. a. 522an]]an hil zenean, [[PersiarAkemenestar Inperioa|Persiar Inperioan]]n ziurgabetasun garai bat nagusitu zen. Kanbises hil baino pixkat lehenago, bere anaia Bardiyak (Esmerdis [[greziera]]z) bere burua errege izendatu zuen [[Iran]]en, eta, bere aurrean, tronua konkistatzea lortu zuten Dario I.a buru zuten nobleen matxinada bat gertatu zen. Arazoa, idatzizko iturriek ematen duten informazioatik sortzen da, bereziki bitik: Behistungo inskripzioa (XI.etik XIII.erarteko zutabeak), Dario I.ak idatzarazi zuena, eta Herodotok, gertaera hauei buruz kontatzen duena. Bi idazkietan, Bardiya izeneko pertsonaia hau, aurretik, ezkutuan hila izan zen Kanbisesen anaiaren nortasuna ordezkatu zuen Gaumata izeneko azti bat bezala aurkezten da. Honela, Darioren ekintzak, erabateko legitimitatea lortzen du, Inperioan persiarren nagusitasuna arriskuan jartzen duen mediar usurpatzaile baten aurkako altxamendu legitimo bat baitzen. Gaumata izeneko gobernari honen erregealdiak, ordena ekonomiko, sozial eta erlijiosoan aldaketak suposatu zituen. Zentzu honetan, Behistungo idazkunak kontatzen duenaren arabera, dirudienez, aztia, tokiko gurtzak ezabatzen saiatu zen, jainko nagusi bat sartzeko, beharbada, [[Ahura Mazda]].
 
[[Kategoria:Akemenestar Inperioa]]
252.705

edits