«Hepatitis»: berrikuspenen arteko aldeak

176 bytes added ,  Duela 5 urte
t
Robota: Birzuzenketak konpontzen
t (Robota: Testu aldaketa automatikoa (-farmako +sendagai))
t (Robota: Birzuzenketak konpontzen)
[[Fitxategi:Alcoholic_hepatitis.jpg|thumb|Hepatitis alkoholikoak jotako gibel-ehuna.]]
 
'''Hepatitisa''' [[gibel]]aren hantura eragiten duen [[gaixotasuneritasun|gaixotasuna]]a da. Infekziosoa, immunologikoa ala toxikoa izan daiteke. Hepatitis mota guztien sintoma orokorrak hauek dira: ahulezia, jateko gogoa galtzea, [[sukar]]ra, hotzikarak, [[goragale]]a, [[laruminikterizia|larumina]]a (azala horitzea) eta [[gernu]]a iluntzea. Birusek sorrarazitako hepatitisa eritasun endemikoa da, eta adin guztietako jendea jo dezake. Gehienetan eritasun arina bada ere, bada mota arriskutsu bat sintoma eta laruminik (azala horitzerik) gabeko infekzioa, alegia gibelaren erabateko hutsegitea bat-batean eragin dezakeena, eta, ondorioz, heriotza ekar dezakeena.
 
== Epidemiologia ==
[[Fitxategi:HAV prevalence 2005.png|thumb|[[A hepatitisa]]ren banaketa geografikoa (anti-HAV antigorputza), 2005. urtean.]]
 
* [[A hepatitisa]]: A hepatitisaren [[birus]]aren ondorioz sortzen den gaixotasuna. Beste pertsonen [[gorozki]]ekin kontaktua izanda, etxean garbitasun eza izateagatik edota kutsaturiko elikagaiak jatearekin kutsatzen da birusa eta harrapatzen da gaitza. Hedadura handiko [[epidemiaizurri|epidemiak]]k sorraraz ditzake. Birusak denbora gutxi irauten du odolean. Haurrak eta gazteak jotzen ditu gehienetan, helduek A hepatitisaren aurkako antigorputz bereziak baitituzte. Era berean, A hepatitisak jotakoak harekiko immunitate iraunkorra izaten du aurrerantzean.
 
[[Fitxategi:HBV prevalence 2005.png|thumb|left|[[B hepatitisa]]ren prebalentzia, 2005. urtean.<br />Handia: B hepatitisaren azaleko antigenoaren prebalentzia > % 8<br />Ertaina: % 2-7<br />Txikia: < % 2]]
 
* [[B hepatitisa]]: [[odol]] kutsatuaren bitartez edo kutsatutako pertsona batekin [[sexu- harreman|sexu-harremanak]]ak izanez kutsatzen den gaixotasun larria. [[Zirrosi]]a, [[gibel-minbizi]]a eta heriotza ekartzen ditu. B hepatitisa sorrarazten duen birusa A hepatitisa eragiten duenaren oso bestelakoa da: B hepatitisarenak [[Azido desoxirribonukleiko|DNA]] darama, eta A hepatitisarenak, berriz, [[Azido erribonukleiko|RNA]]. [[EndemikoEndemismo|Endemikoa]]a da, eta, kasuren bat agertuz gero, nahitaez jakinarazi behar zaie osasun arloko agintariei. A hepatitisaren kasuan ez bezala, badira eritasuna ez duten birus-eramaileak.
 
[[Fitxategi:HCV prevalence 1999.png|thumb|[[C hepatitisa]]ren prebalentzia, 1999. urtean.<br />Oso handia: prebalentzia > % 5<br />Handia: % 2,5 - 5<br />Ertaina: % 1 - 2,5<br />Txikia: < % 1]]
 
* [[C hepatitisa]]: C hepatitisaren birusaren ondorioz sortzen den gaixotasuna. Sintomak beste hepatitisetan bezalakoak izan arren, B hepatitisarenak baino arinagoak dira. Mota horretako hepatitisen bi herenetan ez da larrua horitzen. Kroniko bihurtzen da, sarritan. Kutsabide nagusia [[parenteral]]a da; izan ere, [[odol -transfusio|odol transfusioen]]en bidezko hepatitis gehienak (%&nbsp;90-95) mota horretakoak dira.
* [[D hepatitisa]]: eragilea birus osagabe bat da, bizitzeko B hepatitisaren birusa behar duena. Beraz, D hepatitisak B hepatitisaren birus eramaleak jo ahal izango ditu soil-soilik. Endemikoa da [[Italia]]ko hegoaldean, [[Ekialde HurbilHurbila|Ekialde Hurbilean]]ean eta [[Hego Amerika]]n. Eskualde horietatik kanpo, D hepatitis kasu gehienak [[drogazale]]engan eta odol aldatze ugari hartzen dituztenengan gertatzen dira. Sarritan, hepatitis kronikoarekin eta [[zirrosi]]arekin batera garatzen da.
* [[E hepatitisa]]: A hepatitisaren antzekoa da, baina ez du kalterik sortzen, eta [[ur]] kutsatuaren bitartez transmititzen da.
* [[F hepatitisa]] eta [[G hepatitisa]]: oraintsu aurkitutako gaixotasunak. Oso gutxi ikertu da hauei buruz. Odolaren bitartez transmititzen dira.
== Tratamendua ==
 
Beste [[eritasun|gaixotasun]] batzuekin bezala, [[tratamendu]]rik hoberena [[profilaxiprebentzio (medikuntza)|profilaxia]]a edo prebentzioa da. Horretarako, hepatitis [[birus|biraletan]], kutsatzeko bideak zaindu behar dira ([[sexu ugalketa|sexu]]-harremanak, [[odol]] transfusioak eta abar); hepatitis toxikoetan, berriz, beharrezkoa da [[alkohol]]aren neurriz gaineko kontsumoa kontrolatzea eta [[sendagai]]en albo-eraginak begiratzea. Kasu guztietan, atsedena hartu beharra dago.
[[Hepatitis autoimmune]]a botika [[immunosupresore]]ak erabiltzen tratatzen da.
 
252.705

edits