«Garratz»: berrikuspenen arteko aldeak

24 bytes added ,  Duela 7 urte
t
Robota: Birzuzenketak konpontzen
t (Bot: hizkuntza arteko 5 lotura lekualdatzen; aurrerantzean Wikidata webgunean izango dira, d:Q3313968 orrian)
t (Robota: Birzuzenketak konpontzen)
[[Fitxategi:Lemon-edit1.jpg|250px|thumb|[[Limoi ur]]a zapore garratzaren adibide on bat da.]]
'''Garratz''' [[zapore]]a [[mingainmihi|mingainaren]]aren atzealdeko zatiko bi alboetan dauden [[dastamen -papila|dastamen papilek]] nabaritzen dituzten bost oinarrizko zaporeetako bat da. Dastamen papiletako sentsoreek, [[ioi kanal]]en bidez, [[ur]]aren presentzian [[azido]]ak egotean eratzen diren [[hidronio ioi]]ak (H<sub>3</sub>O<sup>+</sup>) detektatzen dituzte. [[Mingots]] zaporea bezala, garratza [[garun]]ak deiadar bezala hartzen du, substantzia pozoitsu eta kaltegarri batzuk zapore garratza baitute. Garratz zaporea detektatzen duten mingaineko sentsore bereziak [[TAS2R]] deitzen dira.
 
== Garratz zaporearen kimika ==
[[Fitxategi:Tongue-sour.jpg|200px|thumb|left|Zapore garratza detektatzen den mingaineko puntu zehatzak.]]
Substantzia garratzek edo garratz eduki apur bat dutenek mingainean garratz sentsazio hau eraginez eragiten dute. Alabaina, garratz zaporearen intentsitatea ezin da bere garraztasunagatik ([[pH]]) azaldu. Esate baterako, [[laranja]], [[limoilimoiondo|limoia]]a eta beste zenbait fruitutan dagoen [[azido zitriko]]ak "garratz zapore" nabarmena du eta sortzen dituen hidronio edo oxonio ioi kopuruarengatik fundamentuz azal ezin daitekeena. Mota bereko beste adibide bat [[ozpin]]a da, [[azido azetiko]]z osatua dagoena eta eragiten dituen hidrogeno ioien kontzentrazioagatik esperoko litzatekeena baino askoz zapore garratzagoa duena. [[Amiloride]]a bezalako konposatu batzuk garratz zaporea jeitsi dezakete.
 
Izan ere, [[azido]] hitza bere zaporeagatik dator.
 
== Jaki garratzak ==
Orokorrean, [[zitrikogarrazki|zitrikoen]]en familiako fruituren batzuk eta euren produktuak, [[limoi ur]]a eta [[laranja ur]]a kasu, [[sagar]]rak, [[okaran]]ak etab... dira. Baina baita ere hartzitutako [[esneki]]ren batzuk, landareren batzuk, [[ozpin]]a, [[tamarindo]]a, [[tomate]] gisatua etab...
 
{{dastamen}}
252.705

edits