«Hazi»: berrikuspenen arteko aldeak

37 bytes added ,  Duela 6 urte
t
Robota: Birzuzenketak konpontzen
t (Bot: hizkuntza arteko 1 lotura lekualdatzen; aurrerantzean Wikidata webgunean izango dira, d:Q40763 orrian)
t (Robota: Birzuzenketak konpontzen)
{{Beste erabilpenak|botanikari|animalia arrek isuritako ernal likidoa|Ernal-hazi}}
[[Fitxategi:Budowa nasienia-dwuliscienne.png|thumb|180px|Dikotiledonioaren diagrama. (a) [[epispermo]]a, (b) [[endospermo]]a, (c) [[kotiledoi]]a, (d) [[hipokotilo]]a.]]
'''Hazia''' [[ernalkuntzaernalketa|ernalkuntzaren]]ren ondoren [[obulua]] eraldatzean —ernalkuntzaren ondorengo garapen-fasean, alegia— sortzen den organoa da.
 
Hazian, [[enbrioi]]a (garatzen denean landare berria emango duena), enbrioiaren estalkia edo endospermoa (elikagaiak dituena) eta haziaren estalkia edo tegumentua bereizten dira. Tegumentua era askotakoa izan daiteke: gogorra, biguna, kolore desberdinetakoa, etab.
Haziak biribilak izaten dira; gehienak txikiak dira, eta kotiledoi edo hazi-hostoak izaten dituzte; gramo batetik beherako pisua izaten dute, baina badira astunagoak (27 kilotik gorakoren bat bada). Landare guztien haziek ez dute denbora bera behar izaten heldutasunera iristeko.
 
[[AngiospermoLandare loredun|Angiospermoetan]]etan, [[fruitu]]aren barnean aurkitzen da, eta [[gimnospermo]]etan, berriz, biluzik.
 
Gimnospermoek sasifruituak dituzte; adibidez, [[pinaburu]]a. Gimnospermoetan, [[enbrioi]]ak, megagametofitoak ([[endospermo]]aren antzekoa baina [[haploide]]a da), [[epispermo]]ak, ''nucellus''-ak eta megasporaren mintzak osatzen dute hazia.
 
Angiospermoek benetako fruituak dituzte. Angiospermoen barruan, bi mota daude: [[monokotiledoneoliliopsida|monokotiledoneoak]]ak eta [[dikotiledoneo]]ak. Monokotiledoneoetan, enbrioiak [[kotiledoi]] bakarra izaten du; dikotiledoneoetan, bi kotiledoi izaten ditu. Angiospermoetan, enbrioiak, endospermoak eta epispermoak osatzen dute hazia.
Enbrioiak eta endospermoak, barruan, [[lipido]]ak, [[almidoi]]a eta [[proteina]]-mota asko dituzte.
 
252.705

edits