«Jaltako Batzarra»: berrikuspenen arteko aldeak

t
Robota: Birzuzenketak konpontzen
t (Robota: Birzuzenketak konpontzen)
[[Fitxategi:Yalta_summit_1945_with_Churchill,_Roosevelt,_Stalin.jpg|thumb|250px|Jaltako "Hiru Handiak": [[Winston Churchill]], [[Franklin Delano Roosevelt|Franklin D. Roosevelt]] eta [[Iosif Stalin|Joseph Stalin]].]]
'''Jaltako Batzarra''' [[Bigarren Mundu Gerra]]ko [[Bigarren Mundu Gerrako aliatuak|Aliatu]] nagusien artean ([[Ameriketako Estatu Batuak|AEBak]], [[Erresuma Batua]] eta [[Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna|Sobiet Batasuna]]) [[Jalta]] hirian ([[SESBSobietar Errepublika Sozialisten Batasuna|SESBan]]an) [[1945]]eko [[otsailaren 4]] eta [[otsailaren 11|11]] bitartean egindako bilera izan zen. [[Franklin Delano Roosevelt|Franklin D. Roosevelt]] atzerrira bidaiatutako azken aldia izan zen.
 
Bildutako alderdi bakoitzak bere asmoak eta beldurrak eraman zituen bilerara. Rooseveltek sobietarrek [[OzeanoPazifikoko Bareko Frontea Bigarren Mundu GerranGerra|Ozeano Barean]], [[Japonia]]ren kontra alegia, ere borroka egin zezaten nahi zuen. Churchill ekialdeko [[Europa]]n, batik bat [[Polonia]]n hauteskunde eta instituzio askeak osa zitezen saiatu zen . Stalinek, bere aldetik, SESBko barne segurtasunerako ezinbestekoa zelakoan, ekialdeko Europan bere menpeko zonaldea osatu nahi izaten zuen.
 
Gainera, hirurok gerra osteko [[Alemania]] nola gobernatu behar zen zehaztu nahi zuten. Stalinek abantaila estrategikoa zeukan, une haietan, [[Georgi Zhukov]] jenerala [[Berlin]]dik kilometro gutxitara baitzuen.
Poloniaren auzian, Stalinek argudiatu zuen aurreko inbasioak [[Errusia]]ra Poloniatik iritsi zirela, eta, beraz, Polonia, ohore kontua baino, heriotza edo bizitzako kontua zela Errusiarentzat. Hori dela eta, Poloniarekiko eskakizuna ez ziren negoziatzekoak: Errusiarrek Poloniako ekialdea bereganatuko zuten, eta, Poloniak, ordainsarian, mendebaldera jo behar izango zuen, Alemaniaren kaltetan. Hauteskunde askeak antolatzeko agindua eman bazuen ere, [[1947]]ko urtarrilean egin zirenek estatu sozialista bultzatu zuten.
 
Rooseveltek apostu sendoa egin zuen SESBek Japoniaren aurka egin zezan. Stalinek eskatu zuen [[Mongolia]]k [[TxinaTxinako Herri Errepublika|Txinatik]]tik independentzia eskuratu behar zuela. Akordio hau bete zen Txinarekin hartu-eman diplomatikorik izan gabe. Jaltako Batzarra amaitu eta berehala, Sobiet Batasunak [[Japoniar InperioInperioa]]ariri egin zion eraso. Gero, ordea, SESBek ez zuen [[San FranciscoFrantzisko (Kalifornia)|San Franciscoko]]ko bake hitzarmena sinatu Japoniarekin. Gaur egun ere ez dute horrelakorik hitzartu.
 
Eratzekoa zen [[Nazio Batuen Erakundea]]n parte hartuko zuela agindu zuen Stalinek, Segurtasun Kontseiluko behin betiko herrialdeek veto boterea ziurtatuta. Erabaki honek kritika gogorrak jaso zituen AEBetan hurrengo urteetan. Aipatu izan da Roosevelten gaixotasuna (hortik gutxira hil zen) horrelako ebazpenak onartzeko.
252.705

edits