«Hustar»: berrikuspenen arteko aldeak

44 bytes added ,  Duela 6 urte
t
Robota: Birzuzenketak konpontzen
t
t (Robota: Birzuzenketak konpontzen)
[[Fitxategi:Hussitenpredigt.jpg|thumb|250px|''Hustar predikua'', [[Carl Friedrich Lessing]], 1836]]
'''Hustarrak''' ([[txekiera]]z: ''Husité'' edo ''Kališníci'') [[Jan Hus]]en ideien jarraitzaileak izan ziren. Higikunde sozial, politiko eta erlijiozkoa moldatu zuten [[XV. mendemendea|XV. mendeko]]ko [[Erdialdeko Europa]]n.
[[Erdi AroAroa]]arenren azken aldera [[Bohemia]]n bizi izan zen krisian bide dago [[Erromatar Eliza Katolikoa|Elizaren]] eta [[feudalismo|sistema feudalfeudalaren]]aren kontrako herri higikunde horren jatorria. Jabetzaren hirutik bat apaizgoaren esku zegoen, eta handiki eta burges gutxi batzuen eskuetan gainerakoa. Mugimenduaren ideologia Jan Hus eta [[Jeronimo Pragakoa]]ren idatzi eta predikuetan islatu zen. Bi predikarion dotrinak [[ebanjelio]]ko pobretasuna eta hasierako elizaren izpiritua zituen eredu. Interes desberdinak zituzten taldetan banatua zen mugimendua: [[tabortar]]rak edo erradikalak, mirabe eta laborarien taldea, batetik, eta [[utrakista]] edo moderatuena, jauntxo eta burges jendeak osaturikoa, bestetik.
 
[[Wentzeslao IV.a Bohemiakoa|Wentzeslao IV.a]] erregearekin hitzarmen batera iritsi ziren, baina [[Sigismundo I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa|Sigismundo]], haren anaia, eta ondorengoaren aurka matxinatu ziren. Gerra zibilak [[1419]]tik [[1436]] arte iraun zuen. Azkenean, [[1433]]an utrakistek ''compactata'' deituriko itunak onetsi zituzten eta katolikoekin batera tabortarren aurka borrokatu ziren, eta garaile irten. [[XVI. mendemendea]]ann Bohemiako hustar gehienak [[luteranismo|luterano]] egin ziren.
 
== Erreferentziak ==
252.705

edits