Ireki menu nagusia

Aldaketak

t
Robota: Birzuzenketak konpontzen
| hiriburu = Merida
| herritar = extremadurar
| probintziak = [[CacereskoCáceresko probintzia|Caceres]]<br />[[Badajozko probintzia|Badajoz]]
| kokapena = Localización Extremadura.png
| azalera = 41.634
| ISO 3166-2 = ES-EX
| estatutua = [[1983]]ko [[otsailaren 26]]
| lehendakaria = [[José Antonio Monago Terraza]]<br />([[Alderdi Popularra|PP]])
| hizkuntza = [[gaztelania]]
| kongresuan = 10
| web = www.juntaex.org
}}
'''Extremadura'''<ref>{{Erreferentzia|url=http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0154.pdf|egilea=[[Euskaltzaindia]]|data = 2008-05-30|izenburua= 154. araua: Europako eskualde historiko-politiko nagusiak}}</ref> [[Espainia]]ko autonomia erkidego bat da, estatuaren mendebaldean kokatua [[Portugal]]go mugan. Beste mugakideak hauexek ditu: Iparraldean [[Gaztela eta Leon]], hegoaldean [[Andaluzia]] eta ekialdean [[Gaztela-Mantxa]]. Hiriburua [[Mérida|Merida]] da. [[Cáceresko probintzia|Cáceres]] eta [[Badajozko probintzia|Badajoz]] probintziak hartzen ditu.
 
== Udalerri nagusiak ==
# [[Badajoz]] 143.748 biztanle [[2006]]an.
# [[Cáceres]] 90.218.
# [[Mérida|Merida]] ([[Badajozko probintzia|Badajoz]]) 53.915.
# [[Plasencia]] ([[CacereskoCáceresko probintzia|Caceres]]) 42.170.
# [[Don Benito]] ([[Badajozko probintzia|Badajoz]]) 34.051.
 
== Inguru naturala eta klima ==
Erdialdeko Mendikateak gurutzatzen du ekialdetik mendebalera, iparraldean Toledoko mendiak daude eta [[Sierra Morena (Espainia)|Sierra Morena]] mendilerroa hegoaldean. [[Klima kontinental]]a du; udak oso beroak dira eta euri gutxi egiten du, baina mendietan elurra sarritan izaten da. [[Tajo ibaia|Tajo]] eta [[Guadiana]] ibaiek eta bi hauen ibaiadarrek ureztatzen dute Extremadura.
 
== Historia ==
Extremadura [[Antzinako Erroma|erromatarrek]] hartu zuten. Aztarna ugari ikus daiteke gaur oraindik, batez ere Meridan, antzinako [[Lusitania]]ko zati bateko hiriburua baitzen.
[[Fitxategi:Plaza mayor de Cáceres.jpg|thumb|left|240px|[[Cáceres]] hiriko plaza nagusia.]]
[[Arabiar]]ren garaietan, Badajozeko [[taifa]]k garrantzia handia izan zuen eta aftasiden garaian [[Algarbe|Algarve]] portugaldarrera eta Lusitaniara hedatu zuen bere erresuma. Leongo Fernando II.ak Caceres aldera jo zuen; Coriara biztanleak eraman zituen eta eraso ausartak egin zituen Badajoz aldera. 1227an hartu zuten Caceres eta Alfontso IX.ak Merida, Montanchez eta Badajoz (1230) hartu zituen Abenhut garaitu ondoren. Fernando III.ak Trujillo eta Medellingo lurrak hartu zituen.
 
XIII. mendean lursailak hesitzeko ekinaldi bat egin zen, lurrak [[Mesta]]ko abereetatik babesteko. Hala sortu ziren ''dehesak'' edo lur hesituak, erregeek bultzatu zituztenak, Mesta erakundearen indar handiari aurre egiteko modua ikusten baitzuten haietan. Lurrak hesitzean, ordea, herri lurrak jabetza pribatuen eskuetara igaro ziren; lurrik ez zuten langileak ugaritu ziren, eta emigrazioa sortu zen. Hala, gaur egun arte dirauen arazoa sortu zen garai hartan.
Extremadurako [[hizkuntza]] nagusia eta hedatuena, ezbairik gabe, [[gaztelania]] da, batez ere gazte belaunaldien artean. Hori da hizkuntza ofizial bakarra. Gaztelaniarekin batera, hala ere, beste hizkuntza batzuk ere mintzatzen dira:
 
* [[CacereskoCáceresko probintzia|Caceresko probintziaren]]ren ipar-mendebaldean [[extremeñoextremadurera|extremeñozko]]zko hiztunak daude, [[astur-leones|asturleonera]] eta [[gaztelania]]ren arteko hizkuntza modalitatea, galtzeko arrisku larrian dagoena.
* [[CacereskoCáceresko probintzia|Caceresko probintziaren]]ren ipar-mendebaldeko [[Jalamako ibar]]rean, [[galiziera]]rekin edo [[portuges]]arekin lotutako eta hizkuntz ezaugarri propioak dituen [[Extremadurako fala]]ren hiztunak daude.
* [[Portugal]]ekiko mugako hainbat ingurutan ([[Olivenza]] disputatutako inguruan eta [[AlcantaraAlcántara|Alcantaran]]n, batez ere) [[portuges]]ezko hiztunak bizi dira.
* Extremadurako gainontzeko lurralde gehienetan [[gaztelania]]ren aldaera edo dialekto berezia hitz egiten da, [[castúo|castuo]] deitutakoa.
 
== Erreferentziak ==
252.705

edits