«Untzue»: berrikuspenen arteko aldeak

195 bytes added ,  Duela 6 urte
t
Robota: Birzuzenketak konpontzen
t (Robota: Birzuzenketak konpontzen)
}}
 
'''Untzue'''<ref>{{Erreferentzia|url=http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0155.pdf|egilea=[[Euskaltzaindia]]|izenburua= 155. araua: Nafarroako udal izendegia}}</ref> [[Nafarroa]]ko erdialdean eta [[Orbaibar]]reko eskualdean dagoen udalerria da. [[Erriberriko merindademerindadea|Erriberriko merindadeko]]ko herri honek 142 biztanle zituen [[2012]]ko [[urtarrilaren 1]]eko erroldaren arabera.
 
[[Iruñea|Nafarroako hiriburutik]] 21 kilometrora dago.
 
== Inguru naturala eta kokapena ==
Herria, [[Nafarroa]] erdialdean kokatzen da, [[Erriberriko merindademerindadea]]arenren iparreko muturrean eta [[Erriberriko merindadea]] [[Zangoza]] eta [[Iruña (argipena)|Iruñeko]] merindadeekin batzen den tokian.
 
Herria [[Untzueko haitza]]ren magaleko haranean dago. Mendiak 990 metroko altuera du; herria, berriz, 649 metroan dago batez beste. Horrez gain, udalerriak, erdigunetik banandutako auzo bat dauka El Carrascal deritzona. Auzo hori erdigunetik bi kilometrora dago, antzinako tren geltokitik hurbil.
 
=== Klima eta landaredia ===
Altuera eta kokapenaren arabera aldaketak dauden arren, udalerriaren batez besteko balioak honakoak dira: Tenperatura 8 eta 13 gradu bitartekoa, prezipitazioa 600 eta 1.000mm bitartekoa, eta egun euritsuak 90 inguru. [[Uda]]k nahiko lehorrak izaten dira, eta [[negu]]ak euritsu eta hotzak, batez ere iparraldeko [[ziertzo|zierzo]] haizeak jotzen duenean. Klima, oro har, mediterraneoa edo azpimediterraneo kontinental motakoa da.
 
Untzueko baso bakanetan, birlandaturiko pinuak, [[haritz]]ak eta arteak daude, eta horrez gain, nahiko ondo kontserbatu diren 23 hektarea [[pago]] (Alaitzen).
== Historia ==
=== Katalain ===
[[Viana]]ko printzearen fundazioak, Katalaingo monumentu gunea berriztuko zuela esan zuen [[2008]]an. [[Katalain]] [[Garinoain]]go herri hustua da, eta bertan estilo [[Arkitektura erromaniko|erromaniko]] berantiarreko eliza, monasterioa, etxea eta landetxea daude, denak [[XIII. mendea|XIII. mende]] eta [[XV. mendea]] bitartean eraikiak. Eliza [[1981]]. eta [[1984]]. urteen artean berreraiki zen eta Vianako printzearen erakundeak gainontzeko eraikinak berriztuko omen ditu.
 
Gunea berrizteko lanek 200.000 euroko aurrekontua dute eta [[2009]]an [[Izarbeibar]]ko sei herrik Katalainen gune osorako azpiegitura eta zerbitzuak ezartzeko proiektu komuna aurkeztu zuten [[Espainia]]r estatuko gobernuak emandako diru-laguntzei esker. Horrela, [[Garinoain]], [[Leotz]], [[Oloritz]], [[Orisoain]], [[Puiu]] eta [[Untzue]]ko udalek, plagintza horretako diru-laguntzak batu eta 140.000 euro biltzea lortu zuten, eta, Mairaga-Erdialdea mankomunitatearen barnean, [[espainia]]r estatuko Gobernuari laguntza eskatu zioten.
 
=== Udaletxea ===
Hiru solairuko eraikina da, eta beheko solairua udalaren zerbitzuetarako erabiltzen da. [[1960ko hamarkada]]n eraiki zen. [[XX. mendea]]n berregituratu zen azken aldiz, eta beheko solairuko bulegoen eta gelen banaketa eraberritu egin zen. Lan horiek 4,3 [[espainiar pezeta|pezetako]]ko aurrekontua izan zuten eta [[Nafarroa]]ko gobernuaren diru-laguntzari esker egin ziren. Udala alkateak eta lau zinegotzik osatzen dute.
 
Untzueko udaletxeko idazkaria, [[Oloritz]], [[Orisoain]], [[Puiu]], eta [[Garinoain]]go idazkari ere bada.
{{sakontzeko|Nafarroako parke eolikoak}}
 
Udalerriaren iparraldean, [[Alaitz|Alaizko mendilerroan]], [[Nafarroa]]ko gobernuak eraikitako bi parke eoliko daude "Etxague" eta "Alaitz" izenekoak. Etxaguekoak 24,60 [[megawattwatt|megawatteko]]eko potentzia dauka eta Alaizkoak 33,09 [[megawattwatt|megawatteko]]eko potentzia. Parkeen jabea [[Acciona]] da gaur egun.
 
== Euskara ==
[[Nafarroa]]ko gobernuak onartutako [[Euskararen Foru Legea]]ren arabera Untzue eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra [[gaztelania]] da. [[2001]]eko erroldaren arabera, herritarren %5,19k zekien [[euskara]]z hitz egiten.
 
[[2008]]an [[IUEzker Batua (Espainia)|Nafarroako Ezker Batuak]] eta [[Nafarroa Bai]]k [[Euskararen Foru Legea]] aldatu eta gune mistoan udalerri gehiago sartzeko (horien artean Untzue) proposamena aurkeztu zuten [[Nafarroa]]ko legebiltzarrean. [[Unión del Pueblo Navarro|UPN]] ez beste talde guztien baiezko botoarekin proposamena aurrera aterako zela zirudienean, [[Nafarroako Alderdi Sozialista|PSN]] alderdiaren ustegabeko jarrera aldaketak, atzera bota zuen gune mistoaren hedapena<ref>[http://www.euskarakultur.org/eke/accion/noticia.NoticiaViewPDF?noticia_id=16106&idIdioma=1 Euskarakultur.com webguneko albistea.]</ref>.
 
== Zerbitzuak ==
 
== Ikus, gainera ==
* [[Nafarroa Garaiko udalerrien zerrenda|Nafarroako udalerrien zerrenda]]
 
== Kanpo loturak ==
252.705

edits