«Kolaka»: berrikuspenen arteko aldeak

65 bytes added ,  Duela 7 urte
t
Robota: Birzuzenketak konpontzen
No edit summary
t (Robota: Birzuzenketak konpontzen)
{{taxotaula automatikoa
| taxon = Alosa alosa
| authority = ([[Carolus LinnaeusLineo|Linnaeus]], 1758)
}}
'''Kolaka''' edo '''kodaka''' (''Alosa alosa'') [[Clupeidae]] familiako [[arrain]] hezurduna da, [[Europa]]n eta [[Maroko]]n bizi dena<ref>Freyhof, J. & Kottelat, M. ([[2008]]) [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/904/all ''Alosa alosa''], [[IUCNren Zerrenda Gorria]].</ref>. [[Sardina]]ren antzekoa da. [[AtlantikoOzeano Atlantikoa|Atlantikoko]]ko Europa aldeko itsasertzeetan eta [[Mediterraneoa|Mediterraneo]] itsasoko ekialdean bizi da. Bizi den itsasoetara isurtzen diren ibaietan erruten ditu arrautzak. Herrialde batzuetan oso aintzat hartua da jateko{{lur erref}}.
 
Alosa, Clupeidae familiako arraina da. Antzina, arrunta zen [[Eskandinavia]]tik Mediterraneoko mendebalderaino baina egun, ez da batere arrunta [[iparraldeko Europa]]n, eta Europako ibai askotatik desagertu dela uste da. Sardinaren familiako arraina dugu eta [[akula]] (''Alosa fallax'') bezala, [[espezie anadromo]]a da, hau da, itsasoan bizi den arren ibaietara doa ugaltzera.
 
== Deskribapena ==
50-70 cm inguruko arraina da eta gorputza dortsolateralki konprimatua du, [[ezkata]] handi eta finekin. Burua txikia da, goi-barailak behe-barailean ahoskatzeko koska bat duelarik. [[Zakatz-operkulu|Operkuluak]], ildo erradialak ditu. [[Alosa|Genero berdineko]] beste espezieetatik bereizten duen ezaugarri nagusia lehen arku brankialean aurki dezakegu, espezie honek 80-130 brankiarantza baititu bertan. Sabelaldean, ezkatez osaturiko gila bat du. [[Hegats (zoologia)|Hegatsetako]]etako erradioak bigunak dira eta hegats dortsalak 18-21 ditu, analak 19-25, pektoralak 15-16 (dortsalen jarraipen modura) eta pelbikoak 9. Albo-lerroan zehar aldiz, 60-70 ezkata izaten ditu. Bizkarraldea urdin kolorekoa da, iluna, eta alboak grisak edo zilarkarak, operkuluaren atzean orban ilun bat dutelarik, edo batzutan, bat baino gehiago (5-10) baina beti bat handiagoa<ref name="quinard">{{erreferentzia|egilea= Quinard, J.P., Douchement, C.I. |urtea= 1991 |izenburua= The freshwater fishes of Europe |bilduma= H. Hoestiand Ed. |argitaletxea= Aula-Verlag |lekua= Wiesbaden}}</ref>.
 
== Banaketa ==
[[Fitxategi:Alosa alosa-Naturalis-PeterMaas.JPG|thumb|left]]
Atlantikoko ipar-ekialdean zehar banaturik dago, [[Islandia]]tik [[Maroko]]raino, eta Mediterraneoko mendebaldean, [[Espainia]]tik [[Frantzia]]raino. Hala ere, Europako mendebaldean ia erabat desagerturik dago. [[Iberiar Penintsulapenintsula|Iberiar Penintsulako]]ko populaziorik garrantzitsuak [[Ebro]] ibaian, espeziea [[Tortosa]]ko presaraino (Tarragona) iristen delarik bertan; [[Miño]] ibaian [[Pontevedra]] inguruan; eta [[Guadalquivir]] ibaian, [[Huelva]]n, daude. Euskal Herrian, soilik [[Bidasoa]] ibaian aurki daiteke eta bertako populazioak gainbeheran daude.
 
== Habitata ==
 
== Ugalketa eta ontogenia ==
[[Apiril]]a eta [[ekain]]a bitartean, kolakak ibaietara errutera igotzen dira, behin [[sexu heldutasun|heldutasun sexualsexuala]]a lortu dutenean (3-7 urteren buruan). [[Arrautza (biologia)|Arrautzak]]k akulek baino zonalde altuagoetan jartzen dituzte eta jaiotako kolakek, ibaietan emango dituzte lehen bi urteak<ref name="coscia"/>.
 
== Bizimodua ==
 
== Espezieen arteko elkarrekintzak ==
Akularekin (''Alosa fallax'') [[hibrido (biologia)|hibridatzen]] dela ikusi da<ref name="coscia"/>. Akula eta kodaka bereizteko ezaugarri nagusia lehen arku brankialean aurki dezakegu, espezie honek 80-130 brankiarantza baititu bertan. Sabelaldean, ezkatez osaturiko gila bat du. Hegatsetako erradioak bigunak dira eta hegats dortsalak 18-21 ditu, analak 19-25, pektoralak 15-16 (dortsalen jarraipen modura) eta pelbikoak 9. Albo-lerroan zehar aldiz, 60-70 [[ezkata]] izaten ditu.
 
== Kontserbazioa ==
252.705

edits