«Espazio ontzi»: berrikuspenen arteko aldeak

t
Robota: Birzuzenketak konpontzen
t (Removing Link FA template (handled by wikidata))
t (Robota: Birzuzenketak konpontzen)
[[Fitxategi:Soyuz_TMA-7_approach.jpg|thumb|200px|right|[[Soiuz]] kapsula bat Alpha [[nazioarteko Espazio Estazioa|nazioarteko espazio estazioestaziora]]ra ([[Nazioarteko Espazio Estazioa|ISS]]) gerturatzen.]]
 
'''Espazio ontzi''' bat [[espazio]] edo [[kosmos]]ean zehar bidaiatzeko ahalmena duen gailu mekaniko bat da bere barnean bizitzarako baldintzak manten ditzakeena. Espazio ontziek izar-arteko inguruan [[astronauta]]k garraiatzeko eginak dira bidaia hori ahalik eta erosoen burutzeko diseinatzen direlarik. Historian lehen espazio ontzia [[Vostok-1]] kapsula sobietarra dugu zeina 1961-eko apirilaren 12-an [[Kazakhstan]]en dagoen [[Baikonur]]go [[kosmodromojaurtigune|kosmodromotik]]tik orbitaratua izan zen izen bereko [[suziri]] baten bidez barnean [[Juri Gagarin]] lehen [[astronauta|kosmonauta]] zihoalarik. Orduz geroztik [[astronautika]]ren eboluzio itzelaren barnean espazio ontziek zenbait aldaketa jasan dituzte, gaur egun guztiek pertsona anitz eramateko ahalmena dute, eta atmosferara itzultzeko hainbat sistema ezberdinak darabilte. [[Espazio gailu]] batek espazio ontzi izateko bete behar dituen baldintzak ondorengoak lirateke:
 
* [[Espazio]]tik mugitzeko ahalmena izatea, oro har [[suziri]] kimikoen bidez, nahiz eta badiren beste sistemak eguzki-bela eta suziri ionikoak besteak beste.
* [[Espazio anezka]]k: bi puntuen arteko garraioa dute helburu, oro har bi espazio estazioren edo planeta baten eta bere orbitan dagoen espazio estazioaren artean. Espazio ontzi hauek gestio egokiarekin berrerabilgarriak dira eta hori da euren dohain nagusia. Mantentze zail eta garestia izan ohi dute aparailu hauek bereziki atmosferan sartu eta irteten maniobrak direla eta hauek mekanikoki eta termikoki lazgarriak baitira oso. Mantentze egokirik gabe eta osagaien biziraupena gehiegi luzatu nahi izan ezkero Challenger eta Columbia anezka estatubatuarren kasuan bezala, istripu larriak gerta litezke. Mota hauetakoak dira AEBetako anezkak eta SESBek behin soilik erabili zituen anezka.
 
* [[Esplorazioko espazio ontzi]]ak: Mundu baten orbitatik harantzago ibiltzeko espazio ontziak dira. Ilargira joan ziren [[Apollo programa|Apollo]] espazio ontziak mota horietakoak ziren. Espazio ontzi haiek garestienak izan ohi dira misio zehatz eta konplexu bakar bat burutzeko diseinatzen baitira, ez dira beraz oro har berrerabilgarriak.
 
* Misio berezietarako espazio ontziak: Badira literaturan soilik ikus ditzakegun espazio ontzi motak, hala nola gerrako espazio ontziak eta antzekoak.
* [[Orbitaratze]]ko espazio ontziak: Jaurtiak diren munduaren gainazaletik orbitara iristeko gai diren espazio ontziak.
* Ilargiratzeko espazio ontziak: Mundu baten eta bere [[satelite]]aren arteko bidea ibiltzeko gai diren espazio ontziak.
* [[Planetarteko espazio ontzi]]ak: [[eguzki-sistema|eguzki sistema]] baten barnean mugitzeko ahalmena duten espazio ontziak.
* [[Izarrarteko espazio ontzi]]ak: bi eguzki sistemaren arteko bidea egin dezaketen espazio ontziak.
* [[Galaxiarteko espazio ontzi]]ak: galaxia batetik bestera joateko ahalmena duen espazio ontziak.
* SESBetako [[Voxkod]] kapsulak
* AEBetako [[Mercury]] programako kapsulak
* AEBetako [[Apollo programa|Apollo]] ilargira joateko espazio ontziak
* SESB eta Errusiako [[Soiuz]] kapsulak (hegaldi gehien burutu dituztenak)
* AEBetako [[espazio anezka]]k
252.705

edits