«Titan (satelitea)»: berrikuspenen arteko aldeak

t
Robota: Birzuzenketak konpontzen
t (Removing Link FA template (handled by wikidata) - The interwiki article is not featured)
t (Robota: Birzuzenketak konpontzen)
[[Fitxategi:Titan Visible.jpg|thumb|250px|Titan]]
'''Titan''' edo '''Saturno VI''' [[Saturno (planeta)|Saturnoren]]ren [[ilargiilargia|ilargirik]]rik handiena da. [[Esfera]] forma du eta [[eguzki-sistema]]n [[atmosfera]] duen [[ilargia|ilargi]] bakarra da. Titanen gainazalean materia [[likido]] egonkorra dago, dakigunez lurraz gain gainazalean [[likido]]a duen [[eguzki -sistema|eguzki sistemako]]ko objektu bakarra dugu.
 
Distantziaren arabera Saturnoren 26 [[ilargiilargia|ilargietatik]]etatik 20. urbilena dugu, seigarren urrunena. Bere tamaina eta ezaugarri geologikoak direla eta [[planeta]] egitura duen [[satelite]]a dela esan ohi da. Titanen [[diametro]]a ilargiarenarena baino %50 handiagoa da, eta lurraren satelitea baino %80 pisutsuagoa. [[Eguzki -sistema|Eguzki sistemako]]ko bigarren satelite handiena da Jupiterren Ganimede satelitearen ondoren. Izatez Merkurio baino handiagoa da nahiz eta ez den Merkurio bezain pisua.
 
Historikoki Titan izan zen gizakiak aurkitu zuen [[Saturno (planeta)|Saturnoren]]ren lehen satelitea, [[Christiaan Huygens]] astronomo holandarrak ikuskatu zuen lehen aldiz 1655. urtean.
 
== Titanen geologia ==
Titanek [[metano]]zko [[itsaso]] batzuk dauzka eta [[metano]]zko [[atmosfera]] bat. [[Metano]]zko euria ere egiten du bertan eta ez da inoiz gelditzen. [[Metano]]zko [[hodei]]ek erabat estaltzen dute, [[ArtizarArtizarra|Artizarrra]]rra bezala. Horregatik kanpotik [[hori]]a dela dirudi.
 
Titan ilargiaren osagai nagusiak [[arroka]] eta [[izotz]] tankerako materialak dira. 2004 urtean [[Cassini-Huygens]] zundak Titan aztertu zuenean honen gainazalaren inguruko informazio ugari bildu zen lehenekoz, ez baitzen ordurarte ilargiaren atmosferaren loditasuna dela eta datu askorik jaso. Zunda honek besteak beste [[polo (argipena)|poloen]]en inguruan [[hidrokarburo]] likidoen [[aintzira]]k aurkitu zituen. Esan bezala aintzira hauek eta beren antzeko beste zenbait dira lurraz beste eguzki sisteman aurkitu den likido aztarna bakarra. Titanen gainazalean mendi eta krio-[[sumendi]] ugari aurkitu den arren oro har gainazala nahiko lau eta leuna da, eta krater gutxi dago. Kraterren eskasia dela eta, gainazala geologikoki gaztea dela esan liteke.
 
[[Nitrogeno]]a dugu Titanen atmosferaren osagai nagusia; bertan metano eta etano hodeiak ikus daitezke. Hainbat fenomeno klimatiko gertatzen da Titaneko atmosferan, [[haize]]-lasterrak eta [[euri]]teak besteak beste, fenomeno hauek gainazalean lurrekoen antzekoak diren egitura morfologikoak sortu dituzte, hots, [[duna]]k, [[hondartza]]k... gainera lurrean beala Titaneko eguraldiak urtaroen araberakoa da. Gainazal eta lurrazpiko likido eta nitrogenoz beteriko atmosfera dela eta Titan antzinako lur planeta sorberriarekin alderatu ohi da nahiz eta Titan askoz [[tenperatura]] hotzagoa duen. Aurrekoa dela eta askotan Titan [[mikrobio|mikrobiar]]-bizia estralurtarraren gordailua izan litekela esan izan da edo agian bizia sortu aurreko baldintzak dituen ingurunea duela materia organikoa baitu. Zientzialariek Titaneko gainazal azpiko ozeanoa bizia manten dezakeen ingurunea dela proposatu dute.
252.705

edits