«Erlatibitatearen teoria»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
t (Robota: Testu aldaketa automatikoa (-\{\{[Cc]ommons[ck]at\|(.*)\}\} +{{commonskat}}))
[[Fitxategi:spacetime_curvature.png|thumb|right|300px|Espazio-denboran gertatzen den distortsioa, [[erlatibitate orokor]]rak aurresaten duen bezala]]
 
'''Erlatibitatearen teoriateoriak''' edo '''erlatibitatea''' kontzeptua [[Albert Einstein|Albert Einsteinek]]en XX. mendearen hasieran plazaratutako bi teorieiteoria hartzen ditu dagokiebere zehazkibaitan, [[erlatibitate berezi|erlatibitate berezia]] eta [[erlatibitate orokor]]ra, zeintzuk une hartan mekanika newtondarrak eta elektromagnetismoak zuten bateraezintasunari irtenbidea aurkitzeko asmoz garatu baitzituen.
 
Erlatibitate berezia 1905ean argitaratu zuen, eta mende batzuk lehenago [[Galileo Galilei|Galileok]] eta [[Isaac Newton|Newtonek]] garatutako mugimenduaren legeak berdefinitu zituen [[Maxwellen ekuazioak|Maxwellen elektromagnetismoarekin]] bateragarri bihurtuz; horretarako bi postulatutan oinarritu zen: erreferentzia sistema inertzial guztientzat lege fisikoak berdinak direla eta [[argiaren abiadura]], [[Huts (fisika)|hutsean]], balio konstantea dela argiaren iturriaren mugimendua edozein izanik ere. Teoria honek [[Grabitate indar|grabitate indarrik]] gabeko kasua aztertzen du.
''Erlatibitate'' terminoa [[Max Planck]] fisikariak [[1908]]an asmatu zuen erlatibitate bereziak (eta denborarekin, erlatibitate orokorrak) erlatibitate printzipioaren erabilera nabarmentzeko.
 
Erlatibitate orokorra 1915ean argitaratu zuen. Erlatibitate bereziaren orokortze bat da, bere baitan grabitate-indarraren eragina kontuan hartzen duena. Teoria honek Newtonen grabitazioaren teoria ordezkatu zuen, nahiz eta grabitate eremu ahulen pean eta abiadura txikietan Newtonen teoriak baliozkoa izaten jarraitzen duen. Erlatibitate berezia teoria honen kasu bat baino ez da.
 
Teoria hau izendatzeko, e''Erlatibitaterlatibitate'' terminoa [[Max Planck]] fisikariak [[1908|1906]]an asmatuerabili zuen lehenbizikoz, erlatibitate bereziak (eta denborarekin, erlatibitate orokorrak) zeukan erlatibitate printzipioaren erabilera nabarmentzeko.
 
== Erlatibitate berezia ==
2.178

edits